Κοινή Υπουργική Απόφαση 120961/2026 - ΦΕΚ 3944/Β/30-6-2026
Καθορισμός των προϋποθέσεων και της διαδικασίας παροχής δωρεάν νομικής καθοδήγησης στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας, του Μητρώου Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης, καθώς και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας
εφαρμογής των άρθρων 102 και 219 του ν. 5307/2026 σε συμμόρφωση με τα άρθρα 16 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και 21 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351.
ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ Φ.Ε.Κ.
Το αρχικό κείμενο με τις διατάξεις όπως ήταν δημοσιευμένες στο Φ.Ε.Κ. οι οποίες έχουν τροποποιηθεί μεταγενέστερα.
Για να δείτε τις τροποποιήσεις συνδεθείτε ως συνδρομητής (εδώ).
Κοινή Υπουργική Απόφαση Αριθμ. 120961/2026
ΦΕΚ 3944/Β/30-6-2026
Καθορισμός των προϋποθέσεων και της διαδικασίας παροχής δωρεάν νομικής καθοδήγησης στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας, του Μητρώου Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης, καθώς και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας εφαρμογής των άρθρων 102 και 219 του ν. 5307/2026 σε συμμόρφωση με τα άρθρα 16 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και 21 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351.
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ
ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ - ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ - ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΣΥΛΟΥ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α) Του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, για τη θέσπιση κοινής διαδικασίας διεθνούς προστασίας στην Ένωση και την κατάργηση της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ (L 2024/1348), και ειδικότερα τα άρθρα 16 και 19 αυτού,
β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024 για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2021/1147 και (ΕΕ) 2021/1060 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013,
γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (ΓΚΠΔ),
δ) του ν. 5307/2026 «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και άλλες επείγουσες διατάξεις» (Α' 90), ιδίως της παρ. 1 του άρθρου 153 και του άρθρου 102 αυτού,
ε) του ν. 5264/2025 «Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, μεταφορά Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και λοιπές διατάξεις» (Α'239),
στ) του ν. 5140/2024 «Νέο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και συμπληρωματικές διατάξεις» (Α' 154),
ζ) του ν. 4624/2019 «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα» (Α' 137), η) του ν. 4194/2013 «Κώδικας Δικηγόρων» (Α'208),
θ) του άρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α' 98), σε συνδυασμό με την περ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α' 133), ι) του π.δ 142/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Οικονομικών» (Α' 181),
ια) του π.δ. 81/2019 «Σύσταση, συγχώνευση, μετονομασία και κατάργηση Υπουργείων και καθορισμός των αρμοδιοτήτων τους - Μεταφορά υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων» (Α' 119),
ιβ) του π.δ. 4/2020 «Σύσταση Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, καθορισμός των αρμοδιοτήτων του και ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων» (Α' 4),
ιγ) του π.δ. 106/2020 «Οργανισμός Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασυλου» (Α' 255), όπως τροποποιήθηκε με το π.δ. 13/2026 (Α'43),
ιδ) του π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων - Σύσταση, κατάργηση και με- τονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών - Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α' 130),
ιε) του π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α' 131), ιστ) του π.δ. 82/2023 «Μετονομασία Υπουργείου - Σύσταση και μετονομασία Γενικών Γραμματειών - Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων και θέσεων προσωπικού - Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ. 77/2023 (Α' 130) - Μεταβατικές διατάξεις» (Α' 139),
ιζ) του π.δ 30/2025 «Οργανισμός του Υπουργείου Δικαιοσύνης» (Α' 52), ιη) του π.δ. 58/2025 «Διορισμός Υπουργού και Υφυπουργών» (Α' 111),
ιθ) την υπό στοιχεία Υ21/31-12-2025 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νικόλαο Παπαθανάση» (Β' 7190).
2. Την ανάγκη εξασφάλισης πραγματικής πρόσβασης των αιτούντων διεθνή προστασία σε δωρεάν νομική καθοδήγηση κατά το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, σύμφωνα με το άρθρο 16 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348.
3. Το γεγονός ότι, σύμφωνα με την υπ' αρ. 117492/24.06.2026 εισηγητική έκθεση οικονομικών επιπτώσεων της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου,
α) από τη διάταξη του άρθρου 6 της παρούσας, για το χρονικό διάστημα μέχρι 31.08.2026 και με πρόβλεψη μέχρι και τις 31.03.2027, δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος των πιστώσεων του κρατικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου καθώς καλύπτονται από το European Union Agency for Asylum (EUAA) ενώ, μετά την ως άνω ημερομηνία, είτε η εν λόγω δαπάνη θα καλυφθεί με παράταση παροχής των υπηρεσιών από τον ίδιο Φορέα είτε με χρηματοδότηση εκτιμώμενου συνολικού ποσού επτά εκατομμυρίων πεντακοσίων χιλιάδων ευρώ (7.500.000,00€) από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης 2021-2027 και θα καλυφθεί από πιστώσεις του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, κατόπιν ένταξης νέου έργου,
β) από τη διάταξη του άρθρου 9 της παρούσας προκαλείται δαπάνη ποσού ύψους δύο εκατομμυρίων δέκα χιλιάδων ευρώ (2.010.000€) και ειδικότερα: βα) για το οικονομικό έτος 2026 συνολικού ποσού 335.000 ευρώ, ββ) για τα οικονομικά έτη 2027 και 2028 συνολικού ποσού 670.000 ευρώ, αντίστοιχα και βγ) για την χρονική περίοδο από την 01.01.2029 έως τις 30.06.2029 συνολικού ποσού 335.000 ευρώ, σε βάρος των πιστώσεων του Εθνικού Σκέλους του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, κατόπιν ένταξης νέου έργου και
γ) από τις λοιπές διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται πρόσθετη δαπάνη σε βάρος των πιστώσεων του κρατικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
4. Το γεγονός ότι με τις διατάξεις της παρούσας θεσπίζεται νέα διοικητική διαδικασία με επίσημο τίτλο: «Παροχή δωρεάν νομικής καθοδήγησης στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας», αποφασίζουμε:
Άρθρο 1
Παροχή Νομικής Καθοδήγησης
1. Η νομική καθοδήγηση παρέχεται δωρεάν στους αιτούντες διεθνούς προστασίας, κατόπιν γραπτού αιτήματός τους, το οποίο περιλαμβάνεται στην φόρμα ελέγχου διαλογής ή στην φόρμα καταχώρισης της αίτησης διεθνούς προστασίας και υποβάλλεται κατά τον έλεγχο διαλογής, το αργότερο, δε, έως την καταχώριση της αίτησης διεθνούς προστασίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 102 του ν. 5307/2026. Οι αιτούντες ενημερώνονται για το δικαίωμά τους σε δωρεάν νομική καθοδήγηση από τις αρμόδιες αρχές ελέγχου διαλογής του άρθρου 3 ή υποβολής ή καταχώρισης της αίτησης διεθνούς προστασίας του άρθρου 95 του ν. 5307/2026 (Α' 90).
2. Η νομική καθοδήγηση παρέχεται μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου διαλογής ή, εάν δεν έχει διεξαχθεί έλεγχος διαλογής, μετά την υποβολή της αίτησης διεθνούς προστασίας και μέχρι την κατάθεσή της, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 8 και της παρ. 3 του άρθρου 6.
3. Η νομική καθοδήγηση δεν παρέχεται όταν συντρέχουν οι λόγοι αποκλεισμού των περ. β'και γ' της παρ. 3 του άρθρου 16 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, ήτοι όταν η αίτηση συνιστά δεύτερη ή περαιτέρω μεταγενέστερη αίτηση και όταν ο αιτών επικουρείται και εκπροσωπείται ήδη από νομικό σύμβουλο που αποδεικνύεται από εξουσιοδότηση ή δήλωση του δικηγόρου που έχει καταχωρηθεί στο Ενιαίο Πληροφοριακό Σύστημα Υποδοχής και Ασύλου "Αλκυόνη 2". Σε περίπτωση πρώτης μεταγενέστερης αίτησης, η αίτηση για νομική καθοδήγηση απορρίπτεται εάν έχει κατατεθεί εντός τεσσάρων (4) εβδομάδων πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία απομάκρυνσης ή εφόσον έχει παρέλθει η τεθείσα προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης.
Άρθρο 2
Περιεχόμενο νομικής καθοδήγησης
1. Η νομική καθοδήγηση στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας του Κεφαλαίου ΙΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 (πρώτος βαθμός εξέτασης της αίτησης διεθνούς προστασίας) περιλαμβάνει:
α) Καθοδήγηση και επεξήγηση της διοικητικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με τα στάδια αυτής, με τα δικαιώματα, τις διαδικαστικές εγγυήσεις και τις υποχρεώσεις των αιτούντων κατά τη διάρκειά της,
β) Συνδρομή σχετικά με την κατάθεση της αίτησης και καθοδήγηση αναφορικά με: (i) τις διαφορετικές διαδικασίες στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να εξεταστεί η αίτηση, τις προθεσμίες και τους λόγους εφαρμογής τους, (ii) τους κανόνες που σχετίζονται με την προσωπική συνέντευξη και την εξέταση του παραδεκτού της αίτησης, και (iii) νομικά ζητήματα που ανακύπτουν κατά τη διαδικασία, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών για τον τρόπο προσβολής της απόφασης που απορρίπτει αίτηση σύμφωνα με τα άρθρα 67, 68 και 69 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348,
γ) Καθοδήγηση σχετικά με τα κριτήρια και τις διαδικασίες για τον προσδιορισμό του υπεύθυνου κράτους μέλους εξέτασης της αίτησης διεθνούς προστασίας, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σε όλα τα στάδια της εν λόγω διαδικασίας και βοήθεια σχετικά με το υπόδειγμα που αναφέρεται στην παρ. 2 του άρθρου 22 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, όπως προβλέπεται στο άρθρο 219 του ν. 5307/2026 και στο άρθρο 21 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351 για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης,
δ) Ενημέρωση για τη συνδρομή ισχυρού ή μη προσφυγικού προφίλ στο πρόσωπο εκάστοτε αιτούντα και, ιδίως, για τις αυστηρές ποινικές κυρώσεις των αδικημάτων παράνομης εισόδου και παραμονής στη χώρα του άρθρου 83 ν. 3386/2005 (Α' 154), καθώς και για τη δυνατότητα εθελούσιας/οικειοθελούς αναχώρησης και παραπομπής σε προγράμματα Υποβοηθούμενης Εθελούσιας Επιστροφής και Επανένταξης, πριν από την ολοκλήρωση της εξέτασης της αίτησης των αιτούντων από χώρες καταγωγής με ποσοστό αναγνώρισης διεθνούς προστασίας κάτω του 20%,
ε) Ενημέρωση για τις υποχρεώσεις συμμόρφωσης και συνεργασίας των αιτούντων με τις Αρχές, καθώς και τις συνέπειες της μη συνεργασίας τους.
2. Οι αιτούντες δικαιούνται να συμμετέχουν με διευκρινιστικές ερωτήσεις ως προς το περιεχόμενο της νομικής καθοδήγησης της παρ. 1 που τους παρέχεται, εντός του χρονικού διαστήματος της συνεδρίας και εφόσον οι ερωτήσεις δεν περιλαμβάνουν εξιστόρηση προσωπικών περιστάσεων.
2. Η νομική καθοδήγηση δεν περιλαμβάνει την προετοιμασία του αιτούντος για τη συνέντευξη επί της ουσίας, την κατάρτιση υπομνημάτων ή άλλων εγγράφων καθώς και την παροχή συγκεκριμένων συμβουλών και την υπόδειξη συγκεκριμένων ενεργειών για την υποστήριξη της υπόθεσης κάθε αιτούντος. Ο παρέχων την νομική καθοδήγηση δεν έχει πρόσβαση στα στοιχεία του φακέλου του αιτούντος και δεν ενεργεί εξ ονόματός του.
Άρθρο 3
Μητρώο Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης
1. Κατ' εφαρμογή του άρθρου 102 του ν. 5307/2026, η παροχή νομικής καθοδήγησης ανατίθεται δια της παρούσης σε μη ευρισκόμενα σε αναστολή άσκησης ή σε προσωρινή παύση του δικηγορικού λειτουργήματος μέλη των Δικηγορικών Συλλόγων της Χώρας.
2. Σε εκτέλεση της ανάθεσης της παρ. 1, συστήνεται «Μητρώο Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης» (εφεξής «Μητρώο»), το οποίο τηρείται στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών. Η ορθή τήρηση, εποπτεία και διαχείριση του Μητρώου αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδας (εφεξής «Ολομέλεια») και ανατίθεται σε τριμελή επιτροπή που συγκροτείται με απόφασή της.
Άρθρο 4
Προϋποθέσεις εγγραφής και διαγραφής στο Μητρώο
1. Δικαίωμα εγγραφής στο Μητρώο έχουν δικηγόροι που πληρούν σωρευτικά τις εξής προϋποθέσεις:
α) Είναι μέλη Δικηγορικού Συλλόγου της Χώρας.
β) Έχουν τακτοποιήσει το σύνολο των οικονομικών τους υποχρεώσεων προς τον Δικηγορικό Σύλλογο στον οποίο ανήκουν.
γ) Δεν τους έχει επιβληθεί πειθαρχική ποινή βαρύτερη της επίπληξης.
δ) Έχουν συμπληρώσει τρία (3) τουλάχιστον έτη δικηγορικής υπηρεσίας κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης εγγραφής.
ε) Έχουν λάβει βεβαίωση επιτυχούς παρακολούθησης των ειδικών σεμιναρίων επιμόρφωσης της παρ. 6 ου άρθρου 5 της παρούσας.
2. Στο Μητρώο Δικηγόρων δύνανται να εγγραφούν και Δικηγόροι οι οποίοι συμμετέχουν ως Εταίροι σε Αστική Επαγγελματική Δικηγορική Εταιρεία του άρθρου 49 του ν. 4194/2013 (Α'208).
3. Η συνδρομή των προϋποθέσεων για την εγγραφή δικηγόρου στο Μητρώο ελέγχεται από την Τριμελή Επιτροπή της παρ. 2 του άρθρου 3.
4. Δικηγόρος διαγράφεται από το Μητρώο:
α) κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησής του·
β) αυτεπαγγέλτως, με απόφαση της τριμελούς επιτροπής της παρ. 2 του άρθρου 3:
i) Σε περίπτωση που εκλείψει οποιαδήποτε ουσιαστική προϋπόθεση εγγραφής, ii) εφόσον, αναιτιολόγητα για δύο (2) συνεχόμενες φορές, αρνηθεί ή δεν εμφανιστεί σε προγραμματισμένη συνεδρία νομικής καθοδήγησης και iii) εφόσον συντρέχει η προϋπόθεση της παρ. 2 του άρθρου 12.
5. Δικηγόρος που έχει διαγραφεί βάσει των περιπτώσεων β' στοιχεία i και ii' επανεγγράφεται, εφόσον πληροί εκ νέου το σύνολο των προϋποθέσεων του παρόντος άρθρου. Η αίτηση επανεγγραφής εξετάζεται εντός τριάντα (30) ημερών από την υποβολή της.
6. Με απόφαση της τριμελούς επιτροπής της παρ. 2 του άρθρου 3, κατόπιν αίτησης του δικηγόρου, δύναται να αναστέλλεται η παροχή των υπηρεσιών του για το αιτηθέν χρονικό διάστημα.
Άρθρο 5
Ειδικά σεμινάρια επιμόρφωσης
1. Η επιμόρφωση, που αποτελεί προϋπόθεση εγγραφής στο Μητρώο, παρέχεται με ειδικά σεμινάρια που οργανώνονται από κοινού από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου και την Ολομέλεια, το περιεχόμενο των οποίων διαμορφώνεται από αμφότερους. Η Ολομέλεια ορίζει τους εισηγητές, καθορίζει τη χρονική διάρκεια του σεμιναρίου, διεξάγει τις εξετάσεις αξιολόγησης και χορηγεί τις βεβαιώσεις επιτυχούς παρακολούθησης των σεμιναρίων.
2. Τα ειδικά σεμινάρια διεξάγονται τουλάχιστον μία (1) φορά κατ' έτος, προκειμένου να παρέχουν την αναγκαία πιστοποίηση στους δικηγόρους που επιθυμούν να ενταχθούν στο Μητρώο.
3. Τα σεμινάρια καλύπτουν ιδίως: α) το κανονιστικό πλαίσιο των Κανονισμών (ΕΕ) 2024/1348, (ΕΕ) 2024/1351 και του ν. 5307/2026· β) τις διαδικασίες εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας· γ) την αναγνώριση, το καθεστώς διεθνούς προστασίας, τη διάκριση προσφυγικού καθεστώτος και επικουρικής προστασίας δ) τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των αιτούντων· ε) την εφαρμογή των κριτηρίων που ορίζονται στο κεφάλαιο ΙΙ, των ρητρών που ορίζονται στο κεφάλαιο ΙΙΙ του Μέρους ΙΙΙ του Κανονισμού 2024/1351 και όλα τα στάδια της διαδικασίας προσδιορισμού του υπεύθυνου κράτους μέλους, όπως ορίζεται στο άρθρο 21 του ως άνω Κανονισμού, στ) τις διαδικαστικές εγγυήσεις, τους λόγους και τη διαδικασία προσβολής αποφάσεων κατά τα άρθρα 67, 68 και 69 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348· ζ) θέματα δεοντολογίας και εμπιστευτικότητας· η) τη διαδικασία επιστροφής· θ) την ενημέρωση για την ύπαρξη προγραμμάτων εθελούσιας/οικειοθελούς αναχώρησης και επανένταξης ^VRR) και τη δυνατότητα περαιτέρω παραπομπής σε αυτά· ι) ιδιαιτερότητες παροχής νομικής καθοδήγησης σε ασυνόδευτους ανηλίκους, με αναφορά στο ρόλο του επιτρόπου.
4. Τα σεμινάρια έχουν ελάχιστη διάρκεια τριών (3) ωρών και δύνανται να διεξάγονται εξ αποστάσεως με ψηφιακό τρόπο υπό την προϋπόθεση διασφάλισης της πραγματικής παρακολούθησης.
5. Η επιτυχής παρακολούθηση ενός σεμιναρίου αξιολογείται με τα κριτήρια: α) της ανελλιπούς παρακολούθησης και β) της επιτυχούς συμμετοχής σε σχετική διαδικασία αξιολόγησης-πιστοποίησης των γνώσεων που αποκτήθηκαν κατά την παρακολούθηση του σεμιναρίου που διενεργείται μέσω εξέτασης στο τέλος του σεμιναρίου.
6. Μετά την επιτυχή παρακολούθηση εκδίδεται βεβαίωση παρακολούθησης από την Ολομέλεια. Τα σεμινάρια διεξάγονται χωρίς οικονομική επιβάρυνση των επιμορφούμενων δικηγόρων.
Άρθρο 6
Διαδικασία παροχής νομικής καθοδήγησης
1. Εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών από την υποβολή αιτήματος για παροχή δωρεάν νομικής καθοδήγησης, η αρχή καταχώρισης στην οποία υποβλήθηκαν συγκεντρώνει τα αιτήματα και αποστέλλει ενημέρωση στην Ολομέλεια, για την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο διεξαγωγής της συνεδρίας νομικής καθοδήγησης. Η Ολομέλεια υποχρεούται να ανταποκριθεί με εντός μιας (1) εργάσιμης ημέρας από την κοινοποίηση του αιτήματος, επιβεβαιώνοντας την αποδοχή της ανάθεσης από συγκεκριμένο δικηγόρο με αποστολή ενημέρωσης στην αιτούσα Αρχή Καταχώρισης.
2. Η νομική καθοδήγηση παρέχεται σε ομάδες έως δεκαπέντε (15) ατόμων που υπάγονται στην ίδια εθνικότητα, διαδικασία ή διαδικαστικό στάδιο, και πραγματοποιείται αν εμφανιστεί έστω και ένα άτομο από τους αιτούντες για καθοδήγηση. Σε περίπτωση υποβολής δυσανάλογα μεγάλου αριθμού αιτήσεων διεθνούς προστασίας ή άλλων εξαιρετικών περιστάσεων, ο μέγιστος αριθμός ατόμων ανά συνεδρία μπορεί να αυξηθεί έως πενήντα (50) άτομα. Κατ' εξαίρεση, η νομική καθοδήγηση των ποινικών κρατουμένων μπορεί να παρέχεται ατομικά, λαμβανομένης υπόψη της διαδικασίας που ακολουθείται για την εξέταση των αιτημάτων διεθνούς προστασίας των προσώπων αυτών, ιδίως της κράτησής τους σε σωφρονιστικά καταστήματα, της υποχρέωσης μεταγωγής στις Υπηρεσίες εξέτασης του αιτήματος από προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας και της μη πρόσβασής τους σε μέσα Τεχνολογίας Πληροφορικής και Επικοινωνιών για την απομακρυσμένη διεξαγωγή της συνεδρίας. Για αιτούντες στους οποίους εφαρμόζεται η διαδικασία συνόρων, η νομική καθοδήγηση προτεραιοποιείται.
3. Οι αιτούντες ενημερώνονται τουλάχιστον 24 ώρες πριν τη διεξαγωγή της συνεδρίας νομικής καθοδήγησης για τον τόπο και το χρόνο διεξαγωγής της, την υποχρέωση αυτοπρόσωπης παρουσίας τους είτε με μήνυμα στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έχουν δηλώσει στην Υπηρεσία ή με ανάρτηση πρόσκλησης παρακολούθησης στον Πίνακα Ανακοινώσεων ή σε εμφανές σημείο της Δομής που διαμένουν ή της Περιφερειακής Υπηρεσίας της Υπηρεσίας Ασύλου που είναι αρμόδια για την καταγραφή της αίτησης διεθνούς προστασίας. Οι αιτούντες υποχρεούνται να παρουσιάζονται αυτοπροσώπως, χωρίς καθυστέρηση στη συνεδρία νομικής καθοδήγησης. Σε περίπτωση μη εμφάνισης του αιτούντος, ενώ αυτός έχει προσκληθεί κατά τα ανωτέρω, θεωρείται ότι ανακάλεσε σιωπηρά το αίτημά του. Σε περίπτωση συνδρομής λόγων ανωτέρας βίας ο αιτών συμμετέχει σε επόμενη συνεδρία, μετά από νέα πρόσκλησή του και μέχρι την προσωπική συνέντευξη.
4. Η νομική καθοδήγηση διενεργείται με τη συνδρομή διερμηνέα που διατίθεται από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ή από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο και παρέχεται εξ αποστάσεως, με χρήση κατάλληλων ψηφιακών μέσων που εξασφαλίζουν εμπιστευτικότητα και αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας, διεξάγεται δε σε κατάλληλους χώρους που διατίθενται για το σκοπό αυτό και κάθε συνεδρία διαρκεί για χρονικό διάστημα έως δύο (2) ωρών. Γ ια τη διεξαγωγή της συνεδρίας ο δικηγόρος έχει απαραιτήτως πρόσβαση σε προσωπικό υπολογιστή με μικρόφωνο, ηχεία, κάμερα και σύνδεση στο διαδίκτυο. Οι σύνδεσμοι (links) για την σύνδεση του δικηγόρου αποστέλλονται από την Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή την Υπηρεσία Ασύλου μια ώρα πριν την έναρξη της συνεδρίας. Σε περίπτωση τεχνικής αδυναμίας διεξαγωγής της συνεδρίας αυτή, αναβάλλεται και επαναπρογραμματίζεται με προτεραιότητα και εντός εικοσιτεσσάρων (24) ωρών με μέριμνα των αρμόδιων Υπηρεσιών του Υπουργείου. Οι αιτούντες και ο δικηγόρος ενημερώνονται πάραυτα, χωρίς να απαιτείται νέα πρόσκλησή τους κατά τα ανωτέρω.
Άρθρο 7
Νομική Καθοδήγηση Ασυνόδευτων Ανηλίκων
1. Νομική καθοδήγηση παρέχεται σε ασυνόδευτους ανηλίκους αιτούντες διεθνούς προστασίας, κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος από τον εκπρόσωπο ή τον προσωρινό εκπρόσωπό τους ή των ίδιων αν είναι άνω των 15 ετών και με την υποχρεωτική παρουσία του εκπροσώπου ή του προσωρινού εκπροσώπου που έχει οριστεί σύμφωνα με τις διατάξεις 40 του ν. 5307/2026. Κατ' εξαίρεση δεν είναι απαραίτητη η παρουσία ασυνόδευτων ανηλίκων κάτω των 10 ετών στη συνεδρία νομικής καθοδήγησης, την οποία παρακολουθούν υποχρεωτικά οι εκπρόσωποί τους.
2. Η παροχή νομικής καθοδήγησης σε ασυνόδευτους ανηλίκους διεξάγεται αποκλειστικά σε ομάδες που συμμετέχουν μόνο οι ανήλικοι και οι εκπρόσωποί τους. Η πρόσκληση για την διεξαγωγή της συνεδρίας νομικής καθοδήγησης αποστέλλεται με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στον εκπρόσωπο ή τον προσωρινό εκπρόσωπο του ασυνόδευτου ανηλίκου. Εφόσον δεν παρίσταται ο εκπρόσωπος κατά τη διεξαγωγή της συνεδρίας εφαρμόζεται η παρ. 3 του άρθρου 6. Σε περίπτωση απουσίας του ανηλίκου η νομική καθοδήγηση διεξάγεται κανονικά στο πρόσωπο του εκπροσώπου.
3. Εφόσον εκκρεμεί διαδικασία εκτίμησης ηλικίας, η νομική καθοδήγηση παρέχεται με βάση την ηλικία που καταγράφηκε στο έντυπο ελέγχου διαλογής.
4. Η παροχή νομικής καθοδήγησης των ασυνόδευτων ανηλίκων διέπεται από την αρχή του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου.
Άρθρο 8
Νομική καθοδήγηση μετά την κατάθεση της αίτησης διεθνούς προστασίας
1. Αιτούντες που εισέρχονται στη χώρα στο πλαίσιο της διαδικασίας οικογενειακής επανένωσης ή μετεγκατάστασης κατά τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1351, λαμβάνουν νομική καθοδήγηση κατόπιν αιτήματος του αιτούντος στην Υπηρεσία Ασύλου τουλάχιστον επτά (7) ημέρες πριν από την συνέντευξη. Αιτούντες οι οποίοι επιστρέφονται στην Ελλάδα κατά τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1351 και έχουν λάβει ήδη νομική καθοδήγηση στην Ελλάδα ή σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. δεν δικαιούνται να παρακολουθήσουν εκ νέου συνεδρία νομικής καθοδήγησης.
2. Αιτούντες που καταθέτουν μεταγενέστερη αίτηση διεθνούς προστασίας, υπό την επιφύλαξη της παρ. 3 του άρθρου 1, λαμβάνουν νομική καθοδήγηση κατόπιν αιτήματος του αιτούντος στην Υπηρεσία Ασύλου τουλάχιστον επτά (7) ημέρες πριν από την συνέντευξη.
Άρθρο 9
Αμοιβή δικηγόρων
1. Για την παροχή νομικής καθοδήγησης στο πλαίσιο της παρούσας καταβάλλεται από την Υπηρεσία Ασύλου στον δικηγόρο αμοιβή ύψους εκατό εξήντα ευρώ (160,00€) πλέον ΦΠΑ, ανά συνεδρία, ανεξαρτήτως του αν η συνεδρία είναι ατομική ή ομαδική.
2. Σε περίπτωση μη διενέργειας της συνεδρίας νομικής συμβουλευτικής λόγω απουσίας των αιτούντων ωφελουμένων που έχουν προσκληθεί νομίμως σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 6, καταβάλλεται στο δικηγόρο πλήρης αμοιβή. Σε περίπτωση μη διενέργειας της συνεδρίας για λόγους τεχνικής αδυναμίας, στην επαναληπτική συνεδρία συμμετέχει ο ίδιος δικηγόρος και αμείβεται αποκλειστικά ως προς αυτήν σύμφωνα με το παρόν άρθρο. Αντιθέτως, σε περίπτωση μη διενέργειας της συνεδρίας νομικής συμβουλευτικής για λόγους που ανάγονται στο πρόσωπο του δικηγόρου δεν καταβάλλεται αμοιβή.
3. Σε περίπτωση που αιτούντες ωφελούμενοι, οι οποίοι υπάγονται στη διαδικασία συνόρων και, συνεπώς, στερούνται ισχυρού προσφυγικού προφίλ, υποβάλλουν αίτηση εθελούσιας/οικειοθελούς αναχώρησης, εντός δύο (2) μηνών από την παροχή νομικής καθοδήγησης προς αυτούς, θα καταβάλλεται στον δικηγόρο που την παρείχε επιπλέον αμοιβή της προβλεπόμενης στην παρ. 1, ποσού διακοσίων πενήντα ευρώ (250,00€), πλέον Φ.Π.Α.. Η επιπλέον αμοιβή του προηγούμενου εδαφίου θα είναι καταβλητέα με την ολοκλήρωση της διαδικασίας εθελούσιας/οικειοθελούς αναχώρησης.
Άρθρο 10
Δαπάνες Παροχής Νομικής Καθοδήγησης
Οι δαπάνες που αφορούν την παροχή νομικής καθοδήγησης σύμφωνα με την παρούσα θα καλύπτονται από το εθνικό και από το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Άρθρο 11
Διαδικασία και δικαιολογητικά πληρωμής
1. Οι δικηγόροι που περιλαμβάνονται στο Μητρώο αμείβονται διακριτά για κάθε συνεδρία νομικής καθοδήγησης που διεκπεραιώνουν. Μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίας εκδίδουν Τιμολόγιο Παροχής Υπηρεσιών, στο οποίο αναγράφονται τα στοιχεία της Υπηρεσίας παροχής της συνεδρίας και ώρα παροχής. Τα Τιμολόγια Παροχής Υπηρεσιών μαζί με τα δικαιολογητικά της παρ. 2 παραδίδονται συνολικά από κάθε δικηγόρο έως τη δέκατη πέμπτη ημέρα κάθε επόμενου της συνεδρίας μήνα στο Τμήμα Παρακολούθησης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και Χρηματοδοτήσεων της Διεύθυνσης Υποστήριξης της Υπηρεσίας Ασύλου. Αιτήσεις που υποβάλλονται εκπρόθεσμα δεν επεξεργάζονται κατά τον τρέχοντα μήνα και συμπεριλαμβάνονται στον επόμενο κύκλο εκκαθάρισης.
2. Κάθε τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών πρέπει να συνοδεύεται από τα ακόλουθα δικαιολογητικά πληρωμής: α. βεβαίωση αριθμού τραπεζικού λογαριασμού (IBAN), β. φορολογική ενημερότητα, γ. ασφαλιστική ενημερότητα, δ. υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 περί ενεχυρίασης ή μη του ποσού, ε. υπεύθυνη δήλωση εκτέλεσης της συνεδρίας εκδοθείσα μέσω gov.gr και στ. υπεύθυνη δήλωση περί μη εκπροσώπησης των αιτούντων συμμετεχόντων στην συνεδρία ιδιωτικά ως πληρεξούσιος στη διοικητική ή δικαστική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του.
3. Στις περιπτώσεις όπου ο εγγεγραμμένος στο Μητρώο Δικηγόρος τυγχάνει εταίρος Αστικής Επαγγελματικής Δικηγορικής Εταιρείας, προσκομίζει, επιπλέον των δικαιολογητικών της παρ. 2, τα κάτωθι:
i. Φορολογική ενημερότητα της Εταιρείας.
ii. Ασφαλιστική ενημερότητα της Εταιρείας.
iii. Βεβαίωση τραπεζικού λογαριασμού (IBAN) της Εταιρείας.
iv. Καταστατικό σε ισχύ της Αστικής Επαγγελματικής Δικηγορικής Εταιρείας.
v. Βεβαίωση του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου περί της εγγραφής της εταιρείας στα μητρώα αυτού.
vi. Πιστοποιητικό του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου αναφορικά με την έγκριση του καταστατικού σύστασης ή των τροποποιήσεων της Εταιρείας.
vii. Προσωποποιημένη Πληροφόρηση από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στην οποία εμφανίζονται τα στοιχεία Μητρώου - Επιχείρησης, η ημερομηνία έναρξης δραστηριότητας και η τρέχουσα κατάσταση της επιχείρησης ως ενεργής.
4. Οι αρμόδιες οικονομικές υπηρεσίες εκκαθάρισης και πληρωμής και οι αρμόδιοι φορείς διαχείρισης και παρακολούθησης διατηρούν το δικαίωμα να αιτηθούν από τον Δικηγόρο και τον Δικαιούχο την προσκόμιση οποιουδήποτε πρόσθετου δικαιολογητικού στοιχείου ή εγγράφου κρίνουν απαραίτητο για την πλήρη τεκμηρίωση παροχής της υπηρεσίας, τον έλεγχο νομιμότητας και τη διασφάλιση της κανονικότητας της υπό εκκαθάριση δαπάνης.
5. Οι Διοικητές των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή οι Προϊστάμενοι ΠΓΑ/ΑΚΑ θα αποστέλλουν εβδομαδιαίως με διαβιβαστικό έγγραφο μέσω Ίριδα στο Τμήμα Παρακολούθησης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και Χρηματοδοτήσεων της Διεύθυνσης Υποστήριξης της Υπηρεσίας Ασύλου τα κάτωθι:
α. Παρουσιολόγια των συνεδριών που έλαβαν χώρα την εβδομάδα αναφοράς,
β. βεβαίωση καλής εκτέλεσης ξεχωριστή για κάθε συνεδρία ή εφόσον δεν πραγματοποιηθεί η συνεδρία βεβαίωση για παροχή αποζημίωσης δικηγόρου σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 9.
Άρθρο 12
Εμπιστευτικότητα - Ασυμβίβαστα
1. Κάθε πληροφορία που γνωστοποιείται στον δικηγόρο κατά τη συνεδρία νομικής καθοδήγησης είναι εμπιστευτική. Οι δικηγόροι, δεσμεύονται για την τήρηση του απορρήτου σύμφωνα με το άρθρο 38 του ν. 4194/2013 Κώδικα Δικηγόρων.
2. Δικηγόρος που έχει παράσχει νομική καθοδήγηση σε αιτούντα στο πλαίσιο της παρούσας, δεν μπορεί να τον εκπροσωπεί ιδιωτικά ως πληρεξούσιος δικηγόρος στη διοικητική ή δικαστική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του. Εφόσον ο δικηγόρος συμμετέχει στο Μητρώο νομικής συνδρομής β' βαθμού και του ανατεθεί υπόθεση αιτούντος στον οποίο είχε παράσχει νομική καθοδήγηση, δεν υφίσταται ασυμβίβαστο.
3. Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που πραγματοποιείται στο πλαίσιο εφαρμογής της παρούσας διενεργείται αποκλειστικά για τους σκοπούς της οργάνωσης, παροχής, εποπτείας, τεκμηρίωσης και πληρωμής των υπηρεσιών νομικής καθοδήγησης, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019. Οι εμπλεκόμενοι φορείς λαμβάνουν τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και εφαρμόζουν την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων και της περιορισμένης πρόσβασης αποκλειστικά σε εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.
Άρθρο 13
Εποπτεία - Αξιολόγηση
1. Η εποπτεία και αξιολόγηση της εφαρμογής της παρούσας ασκείται από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου σε συνεργασία με την Ολομέλεια. Γ ια τους σκοπούς της εποπτείας και αξιολόγησης, εξουσιοδοτημένο προσωπικό του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου δύναται να παρίσταται κατά τη διάρκεια συνεδρίας νομικής καθοδήγησης. Κατά τη χρήση πληροφοριακού συστήματος για την διεξαγωγή των συνεδριών δύναται να καταγράφονται αυτοματοποιημένα στοιχεία διεξαγωγής της συνεδρίας, ιδίως η ημερομηνία, η ώρα έναρξης και λήξης, η διάρκεια, τα στοιχεία ταυτοποίησης του δικηγόρου και του διερμηνέα, ο αριθμός προσκληθέντων αιτούντων, καθώς και τα στοιχεία σύνδεσης και συμμετοχής των χρηστών στο πληροφοριακό σύστημα. Το Υπουργείο Μετανάστευσης δύναται να χρησιμοποιεί τα logs της πλατφόρμας (login/logout, διάρκεια, συμμετέχοντες, στοιχεία τηλεδιάσκεψης, timestamps, audit trails) ως πλήρες αποδεικτικό υλικό ότι η συνεδρία έλαβε χώρα.
2. Σε περίπτωση μη επαρκούς εκπλήρωσης των καθηκόντων των δικηγόρων, όταν αυτή διαπιστώνεται κατά τις διαδικασίες αξιολόγησης της παρ. 1 ή παραβίασης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα, η αρμόδια Επιτροπή της παρ. 2 του άρθρου 3 διαγράφει τον δικηγόρο από το Μητρώο.
Άρθρο 14
Υπηρεσίες Νομικής Καθοδήγησης άρθρου 261 του ν. 5307/2026 και αποζημίωσή τους
1. Η ανάθεση συνεδριών νομικής καθοδήγησης από δικηγόρους εγγεγραμμένους στο Μητρώο Δικηγόρων που τηρείται στην Υπηρεσία Ασύλου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 261 του ν. 5307/2026 γίνεται με αλφαβητική σειρά.
2. Για τις υπηρεσίες νομικής καθοδήγησης που παρασχέθηκαν σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 261 του ν. 5307/2026, οι δικηγόροι αποζημιώνονται με το ποσό αμοιβής της παρ. 1 του άρθρου 9 και τη διαδικασία καταβολής του άρθρου 11.
Άρθρο 15
Παροχή νομικής καθοδήγησης από νομικούς συμβούλους διεθνών οργανισμών
Σε περίπτωση παροχής συνεδριών νομικής καθοδήγησης από νομικούς συμβούλους διεθνών οργανισμών, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 102 του ν. 5307/2026, εφαρμόζονται τα άρθρα 1,2, 6 έως 8 και 12 έως 13.
Άρθρο 16
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση ισχύει από την ημερομηνία δημοσίευσής της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Άγιος Ιωάννης Ρέντη, 30 Ιουνίου 2026
Κοινή Υπουργική Απόφαση 120961/2026 - ΦΕΚ 3944/Β/30-6-2026
Καθορισμός των προϋποθέσεων και της διαδικασίας παροχής δωρεάν νομικής καθοδήγησης στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας, του Μητρώου Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης, καθώς και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας εφαρμο
