Καθορισμός του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας των Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Οικοτροφείων, Ξενώνων) και των Προγραμμάτων Προστατευμένων Διαμερισμάτων του άρθρου 9 του ν. 2716/1999.

---

Υπουργική Απόφαση Αριθμ. Γ3β/Γ.Π.οικ.44413/2026

ΦΕΚ Β 6132/9-10-2026

Καθορισμός του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας των Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Οικοτροφείων, Ξενώνων) και των Προγραμμάτων Προστατευμένων Διαμερισμάτων του άρθρου 9 του ν. 2716/1999.

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

Έχοντας υπόψη:

1. Τον ν. 2716/1999 «Ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και άλλες διατάξεις» (A' 96), ιδίως τα άρθρα 9 και 11 αυτού.

2. Τον ν. 3329/2005 «Εθνικό Σύστημα Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και λοιπές διατάξεις» (Α' 81).

3. Τον ν. 3580/2007 «Προμήθειες Φορέων εποπτευόμενων από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και άλλες διατάξεις» (A' 134).

4. Τον ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας (Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/85/ ΕΕ) δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις» (Α' 143), ιδίως την παρ. 3 του άρθρο 24 αυτού.

5. Τον ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (A' 133).

6. Τον ν. 5129/2024 «Ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης» (Α' 124), ιδίως την παρ. 7 του άρθρου 83 αυτού.

7. Το π.δ. 121/2017 «Οργανισμός του Υπουργείου Υγείας» (Α' 148), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.

8. Το π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων - Σύσταση, κατάργηση και μετονομα- σία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών - Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α' 130).

9. Το π.δ. 2/2024 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργών» (Α' 2).

10. Την υπό στοιχεία Β1α/οικ.36342/31-07-2026 εισήγηση του Προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, σύμφωνα με την οποία από το περιεχόμενο της παρούσας απόφασης δεν προκαλείται πρόσθετη δαπάνη στον Τακτικό Προϋπολογισμό του Υπουργείου Υγείας, καθώς αποτελεί επικαιροποίηση και εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου στο πεδίο της ολοκλήρωσης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης.

11. Την ανάγκη επικαιροποίησης και εκσυγχρονισμού του κανονιστικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία των Μονάδων και των Προγραμμάτων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης, στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης.

12. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:

Καθορίζουμε τις αρχές, τις προϋποθέσεις, τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας, καθώς και τη στελέχωση των Οικοτροφείων, των Ξενώνων και των Προστατευμένων Διαμερισμάτων του άρθρου 9 του ν. 2716/1999 (Α' 96), ως κάτωθι:

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α'

ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

 

Άρθρο 1

Αρχές

Τα Οικοτροφεία, οι Ξενώνες και τα Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) του άρθρου 9 του ν. 2716/1999 διέπονται από και εφαρμόζουν:

α) Τις αρχές που ορίζονται στην παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 2716/1999 και στις παρ. 2 και 3 του άρθρου 3 του ν. 5129/2024 (Α'124),

β) τις αρχές προστασίας των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές, όπως αυτές αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 2716/1999, καθώς και κάθε άλλου συνταγματικού τους δικαιώματος ως πολιτών,

γ) τις αρχές και τους στόχους της Συναινετικής Διακήρυξης για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) και της Παγκόσμιας Εταιρείας για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση (World Association for Psychosocial Rehabilitation - WAPR), όπως αυτή δημοσιεύθηκε στην WHO/MNH/ MND/96.2 έκδοση του Π.Ο.Υ.,

δ) την Κοινή Διακήρυξη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) και της International Early Psychosis Association: «Early Psychosis Declaration - An International Consensus Statement about Early Intervention and Recovery for Young People with Early Psychosis» (2025),

ε) τις αρχές και τους στόχους της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities) και του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου αυτής (Optional Protocol to the Convention on the Rights of Persons with Disabilities), όπως κυρώθηκαν με τον ν. 4074/2012 (Α'88) και ισχύουν.

 

Άρθρο 2

Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση

1. Η Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση συνιστά μια ολοκληρωμένη, δυναμική και ανθρωποκεντρική διαδικασία, μέσω της οποίας παρέχεται στα άτομα με ψυχικές διαταραχές ή με νοητική υστέρηση συνοδευόμενη από δευτερογενείς ψυχικές διαταραχές η αναγκαία θεραπεία και υποστήριξη, ώστε να επιτύχουν το μέγιστο δυνατό επίπεδο λειτουργικής αυτονομίας και ενεργού συμμετοχής στην κοινότητα. Βασίζεται στις αρχές της ανάκαμψης (recovery), του σεβασμού των δικαιωμάτων, της ενδυνάμωσης και της κοινωνικής ένταξης, προσεγγίζοντας το άτομο ολιστικά και όχι αποσπασματικά.

2. Η Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση αποτελεί μια συνεχή διαδικασία ενδυνάμωσης, που επιδιώκει να αναδείξει τις δυνατότητες κάθε ατόμου και να υποστηρίξει τη μετάβασή του σε μια ζωή με ποιότητα, αξιοπρέπεια και ενεργό ρόλο στην κοινωνία, συμβάλλοντας συστηματικά στην επίτευξη των ακόλουθων βασικών στόχων:

α) Βελτίωση της λειτουργικότητας και της καθημερινής διαβίωσης: Συστηματική υποστήριξη για την ενίσχυση των γνωστικών, συναισθηματικών και πρακτικών ικανοτήτων, με στόχο τη μεγαλύτερη αυτονομία στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.

β) Προαγωγή της ποιότητας ζωής και της αυτόνομης διαβίωσης: Διασφάλιση συνθηκών που ευνοούν την ανεξάρτητη ή υποστηριζόμενη διαβίωση στην κοινότητα, με πρόσβαση σε στέγαση, υγειονομική φροντίδα, κοινωνικές υπηρεσίες και δίκτυα υποστήριξης.

γ) Ενίσχυση κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων: Ανάπτυξη και καλλιέργεια κοινωνικών, επικοινωνιακών και εργασιακών δεξιοτήτων, με στόχο τη διευκόλυνση της κοινωνικής ένταξης και την πρόσβαση σε ουσιαστικές μορφές απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της υποστηριζόμενης εργασίας.

δ) Καταπολέμηση του στίγματος και των διακρίσεων: Ανάπτυξη παρεμβάσεων ευαισθητοποίησης της κοινότητας και προώθηση πολιτικών ένταξης, με στόχο τη μείωση των στερεοτύπων, την προστασία των δικαιωμάτων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

 

Άρθρο 3

Υπηρεσίες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης

1. Υπηρεσίες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης είναι οι υπηρεσίες που παρέχονται από τα Οικοτροφεία, τους Ξενώνες και τα Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) του άρθρου 9 του ν. 2716/1999, σύμφωνα με τους όρους της παρούσας απόφασης. Σκοπός τους είναι η τοποθέτηση, ψυχιατρική παρακολούθηση και κοινωνική (επαν)ένταξη των ατόμων με ψυχικές διαταραχές και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα, σε χώρους διαβίωσης, θεραπείας και υποστήριξης, για μακρόχρονη ή βραχεία παραμονή, όταν δεν έχουν στέγη ή κατάλληλο οικογενειακό περιβάλλον.

2. Ειδικότερα, οι Υπηρεσίες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης περιλαμβάνουν: α) Την κάλυψη αναγκών διαμονής των ωφελούμενων,

β) τη φροντίδα της σωματικής και ψυχικής τους υγείας και την φαρμακευτική αγωγή, γ) την εκπαίδευση σε δεξιότητες ανεξάρτητης διαβίωσης και σε κοινωνικές δεξιότητες, δ) την ψυχολογική στήριξη στους ωφελούμενους και τις οικογένειές τους,

ε) την επαγγελματική εκπαίδευση και απασχόληση των ωφελούμενων, εφόσον η ηλικία τους το επιτρέπει, στ) την συμμετοχή σε δίκτυο κοινωνικής υποστήριξης, ζ) την συμμετοχή σε δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, η) προγράμματα εκπαίδευσης για το προσωπικό,

θ) την συνεχή αξιολόγηση των δραστηριοτήτων και ανάλογες ερευνητικές δραστηριότητες, ι) προγράμματα ενημέρωσης της κοινότητας για την καταπολέμηση του στίγματος και των προκαταλήψεων που σχετίζονται με τις ψυχικές διαταραχές.

Επιπλέον των ανωτέρω, ειδικά τα Οικοτροφεία και οι Ξενώνες αναπτύσσουν δραστηριότητες Κοινωνικής Αποκατάστασης και συμμετέχουν από κοινού με άλλα νομικά πρόσωπα της περιοχής τους σε δραστηριότητες πολιτιστικές και εκπαιδευτικές, καθώς και κοινωνικής και επαγγελματικής επανένταξης των ωφελούμενων, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο τρίτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 9 του ν. 2716/1999.

3. Επιπλέον των υπηρεσιών της παρ. 2:

α) Στα Οικοτροφεία τύπου Α5 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα που πάσχουν από άνοια τελικού σταδίου, παρέχονται:

αα) Συνεχής ιατρική φροντίδα-νοσηλεία, αβ) εικοσιτετράωρη νοσηλευτική φροντίδα, αγ) παρηγορητική φυσικοθεραπεία,

αδ) ομαδικά και ατομικά προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης και συμβουλευτικής για τους φροντιστές. β) Στα Οικοτροφεία τύπου Α6 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές ή/και βαριά νοητική υστέρηση και σοβαρά συνοδά οργανικά προβλήματα, παρέχονται υπηρεσίες αυξημένης φροντίδας, οι οποίες περιλαμβάνουν ιατρική και 24ωρη νοσηλευτική φροντίδα.

γ) Στα Οικοτροφεία τύπου Α7 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και διεγερτική συμπεριφορά, παρέχονται:

γα) Υπηρεσίες αυξημένης φροντίδας και εποπτείας και

γβ) υπηρεσίες υποστήριξης της διαδικασίας μετάβασης σε άλλο τύπο Μονάδας, που περιλαμβάνουν την υποστήριξη του ωφελούμενου και του προσωπικού της Μονάδας στην οποία πρόκειται να μεταβεί.

 

Άρθρο 4

Ωφελούμενοι

1. Ωφελούμενοι των Υπηρεσιών Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης είναι: α) Ενήλικα άτομα:

αα) Με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα,

αβ) που χρειάζονται ψυχογηριατρική φροντίδα και αποκατάσταση και άτομα με άνοια/Alzheimer και συναφείς διαταραχές,

αγ) με νοητική υστέρηση και δευτερογενείς ψυχικές διαταραχές,

αδ) με σοβαρές ψυχικές διαταραχές ή/και νοητική υστέρηση και συνοδά σοβαρά οργανικά προβλήματα, αε) με διάχυτες νευροαναπτυξιακές διαταραχές - διαταραχές αυτιστικού φάσματος, αστ) που πάσχουν από άνοια τελικού σταδίου, σύμφωνα με τις ισχύουσες διαγνωστικές κλίμακες καθώς και τυχόν συναφή νεότερα διαγνωστικά εργαλεία,

αζ) με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και διεγερτική συμπεριφορά, τα οποία χρήζουν αυξημένης παρακολούθησης και φροντίδας, είτε μεταβατικά λόγω υποτροπής είτε σε μόνιμη βάση,

αη) με ψυχικές διαταραχές σε φάση προετοιμασίας για μετάβαση από την νοσηλεία σε κατάλληλες Μονάδες ή Π.Δ.,

αθ) με ψυχικές διαταραχές χωρίς υποστηρικτικό ή οικογενειακό περιβάλλον που χρειάζονται διαβαθμισμένη υποστήριξη και φροντίδα ανάλογα με τον βαθμό λειτουργικότητάς τους,

αι) με ψυχικές διαταραχές ή/και νοητική υστέρηση ή αυτισμό και δευτερογενείς ψυχικές διαταραχές με αυξημένες αλλά όχι πλήρεις ικανότητες αυτοφροντίδας και αυτοεξυπηρέτησης. β) Παιδιά και έφηβοι:

βα) Με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα,

ββ) με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, νοητική υστέρηση και δευτερογενείς ψυχικές διαταραχές, και στο φάσμα του αυτισμού,

βγ) έφηβοι με παραβατική - παραπτωματική συμπεριφορά, ψυχικές διαταραχές ή προερχόμενοι από σοβαρά διαταραγμένα περιβάλλοντα.

2. Στα άρθρα 5, 6 και 7 προσδιορίζονται οι ειδικότερες κατηγορίες των ωφελούμενων της παρ. 1, ανά Μονάδα ή Π.Δ. και ανά τύπο Μονάδας ή Π.Δ.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β'

ΜΟΝΑΔΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

 

Άρθρο 5

Οικοτροφεία

1. Το Οικοτροφείο είναι Μονάδα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Μ.Ψ.Α.) μακράς διάρκειας παραμονής και υψηλού βαθμού προστασίας, στην οποία παρέχεται διαμονή, θεραπευτική φροντίδα και συνεχής υποστήριξη σε άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές. Στόχος του είναι η διασφάλιση της παραμονής των φιλοξενούμενων στην κοινότητα, η ενίσχυση της σταθερότητας και της λειτουργικότητάς τους, η συμμετοχή τους σε δραστηριότητες της καθημερινής ζωής και η κοινωνική τους ενσωμάτωση.

Ειδικά τα Οικοτροφεία της περ. Α5 της παρ. 2, για άτομα που πάσχουν από άνοια τελικού σταδίου, αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, μέσω εξειδικευμένης φροντίδας και υποστηρικτικών παρεμβάσεων, καθώς και στην ουσιαστική ανακούφιση του σωματικού, ψυχικού και κοινωνικού φορτίου που επωμίζονται οι φροντιστές τους.

2. Τα Οικοτροφεία διακρίνονται στους κάτωθι τύπους:

Α1 Οικοτροφεία για άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα ή άτομα με νοητική υστέρηση και δευτερογενείς ψυχικές διαταραχές. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

Α2 Οικοτροφεία για άτομα άνω των 65 ετών με σοβαρές ψυχικές διαταραχές που χρήζουν ψυχογηριατρικής φροντίδας. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

A3 Οικοτροφεία για άτομα με οργανικά ψυχοσύνδρομα, νόσο Alzheimer και συναφείς διαταραχές. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

Α4 Οικοτροφεία για άτομα με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές - διαταραχές αυτιστικού φάσματος. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

Α5 Οικοτροφεία για άτομα που πάσχουν από άνοια τελικού σταδίου. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε είκοσι πέντε (25) άτομα.

Α6 Οικοτροφεία για άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές ή/και βαριά νοητική υστέρηση και σοβαρά συνοδά οργανικά προβλήματα. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

Α7 Οικοτροφεία για άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και διεγερτική συμπεριφορά, τα οποία χρειάζονται αυξημένη φροντίδα, είτε μεταβατικά λόγω υποτροπής (φιλοξενία βραχείας διάρκειας), είτε σε μόνιμη βάση. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

A8 Οικοτροφεία για άτομα με διαταραχές αυτιστικού φάσματος και διεγερτική συμπεριφορά. Η δυναμικότητά τους ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

3. Εφόσον η υποδομή και η στελέχωσή τους το επιτρέπει, τα Οικοτροφεία δύνανται να αναπτύσσουν έως τέσσερις (4) θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διάρκειας, για ασθενείς με σοβαρές ψυχικές διαταραχές οι οποίοι διαβιούν στην κοινότητα, έχουν ιστορικό επανειλημμένων ψυχιατρικών νοσηλειών και χρήζουν βραχυπρόθεσμης υποστήριξης και φροντίδας σε προστατευμένο πλαίσιο, προκειμένου να αποτραπεί ενδεχόμενη νοσηλεία τους και να επιστρέψουν στην κοινότητα. Η ανάπτυξη θέσεων μεταβατικής φιλοξενίας του προηγούμενου εδαφίου, προβλέπεται στην απόφαση σύστασης ή, κατά περίπτωση, στην άδεια λειτουργίας του Οικοτροφείου, η οποία τροποποιείται αναλόγως, κατόπιν αιτήματος του φορέα που το λειτουργεί, οι δε θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διάρκειας προσμετρώνται στη δυναμικότητα της εκάστοτε Μονάδας.

4. Ειδικά τα Οικοτροφεία που διασυνδέονται με Προστατευόμενα Διαμερίσματα (Π.Δ.) δύνανται, εφόσον η υποδομή και η στελέχωσή τους το επιτρέπει, να αναπτύσσουν έως δύο (2) θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διάρκειας, από τις προβλεπόμενες τέσσερις θέσεις της παρ. 3, για ασθενείς που χρήζουν προετοιμασίας για την μετάβασή τους σε Π.Δ. και μέχρι την πλήρη εγκατάστασή τους σε αυτό. Η ανάπτυξη των θέσεων του προηγούμενου εδαφίου γίνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 3.

 

Άρθρο 6

Ξενώνες

1. Ο Ξενώνας είναι Μονάδα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Μ.Ψ.Α.), στην οποία παρέχεται φιλοξενία, θεραπευτική υποστήριξη και φροντίδα σε άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και σημαντικές ψυχοκοινωνικές δυσκολίες, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας τους και την επίτευξη ικανοποιητικού βαθμού ανεξάρτητης διαβίωσης στην κοινότητα.

Ειδικότερα, στους Ξενώνες φιλοξενούνται άτομα που είτε στερούνται κατάλληλου οικογενειακού ή υποστηρικτικού περιβάλλοντος, είτε η προσωρινή απομάκρυνσή τους από το οικογενειακό πλαίσιο κρίνεται θεραπευτικά αναγκαία, είτε χρειάζονται μια μεταβατική περίοδο προσαρμογής, επανεκπαίδευσης και ενδυνάμωσης δεξιοτήτων, προκειμένου να προετοιμαστούν για την αυτόνομη ζωή και την ομαλή επανένταξή τους στην κοινότητα.

Η λειτουργία του Ξενώνα βασίζεται στις αρχές της ανοικτής φροντίδας, της κοινωνικής ένταξης και του σεβασμού της προσωπικότητας, προσομοιάζοντας όσο το δυνατόν περισσότερο σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον.

2. Οι Ξενώνες διακρίνονται στους κάτωθι τύπους:

α) Ξενώνες Ενηλίκων και

β) ξενώνες Παιδιών και Εφήβων.

3. Οι Ξενώνες Ενηλίκων κατηγοριοποιούνται περαιτέρω σε:

α) Ξενώνες μακράς διάρκειας παραμονής, στους οποίους παρέχεται μακροχρόνια φιλοξενία. Οι συγκεκριμένοι Ξενώνες απευθύνονται κυρίως σε άτομα με ψυχικές διαταραχές μέσης και υψηλής λειτουργικότητας, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση της αυτονομίας τους και τη διατήρηση της λειτουργικής τους ένταξης στην κοινότητα.

β) Ξενώνες κοινωνικής επανένταξης, στους οποίους παρέχεται φιλοξενία μετά τη λήξη της νοσηλείας σε Ψυχιατρική Κλινική ή Ψυχιατρικό Τμήμα Ενηλίκων. Οι Ξενώνες αυτοί είναι βραχείας ή μέσης διάρκειας παραμονής, προσφέρουν υψηλό έως μέσο βαθμό υποστήριξης και λειτουργούν ως μεταβατικό στάδιο προετοιμασίας για την ομαλή μετάβαση των ατόμων με ψυχικές διαταραχές σε άλλες Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και, εν συνεχεία, στην ανεξάρτητη διαβίωση στην κοινότητα.

Η δυναμικότητα των Ξενώνων Ενηλίκων ανέρχεται σε δεκαπέντε (15) άτομα.

4. Οι Ξενώνες Παιδιών και Εφήβων παρέχουν φιλοξενία, θεραπευτική φροντίδα και πρόγραμμα υψηλού βαθμού υποστήριξης, προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες αναπτυξιακές, ψυχολογικές και κοινωνικές ανάγκες των παιδιών και εφήβων. Στόχος τους είναι η προστασία, η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση, η συναισθηματική σταθεροποίηση και η προετοιμασία για την ασφαλή επανένταξη στο οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον, όπου αυτό είναι εφικτό.

Οι Ξενώνες Παιδιών και Εφήβων κατηγοριοποιούνται περαιτέρω σε:

α) Ξενώνες βραχείας διάρκειας παραμονής που φιλοξενούν παιδιά λανθάνουσας ή προεφηβικής ηλικίας, προερχόμενα από σοβαρά δυσλειτουργικά οικογενειακά περιβάλλοντα, τα οποία αδυνατούν να ανταποκριθούν επαρκώς στις ανάγκες τους, με ανώτατο αριθμό φιλοξενίας δεκαπέντε (15) παιδιών.

β) Ξενώνες μέσης ή μακράς διάρκειας παραμονής που φιλοξενούν εφήβους με ψυχικές διαταραχές ή χωρίς σοβαρή ψυχική διαταραχή, αλλά με ιδιαίτερα διαταραγμένο οικογενειακό περιβάλλον και σοβαρά προβλήματα γονικής φροντίδας, ή/και με παραπτωματική - παραβατική συμπεριφορά, με κατώτατο αριθμό φιλοξενίας δέκα (10) και ανώτατο αριθμό φιλοξενίας δώδεκα (12) εφήβων.

5. Δεν επιτρέπεται η λειτουργία Ξενώνων στους οποίους φιλοξενούνται ταυτόχρονα παιδιά και έφηβοι, προκειμένου να διασφαλίζεται η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση και η προστασία των ιδιαίτερων αναγκών κάθε ηλικιακής ομάδας. Επιπλέον, στους ξενώνες της περ. β) της παρ. 4 δεν επιτρέπεται η ταυτόχρονη φιλοξενία ατόμων διαφορετικού φύλου.

6. Εφόσον η υποδομή και η στελέχωσή τους το επιτρέπει, οι Ξενώνες δύνανται να αναπτύσσουν έως τέσσερις (4) θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διάρκειας, για ασθενείς με σοβαρές ψυχικές διαταραχές οι οποίοι διαβιούν στην κοινότητα, έχουν ιστορικό επανειλημμένων ψυχιατρικών νοσηλειών και χρήζουν βραχυπρόθεσμης υποστήριξης και φροντίδας σε προστατευμένο πλαίσιο προκειμένου να αποτραπεί ενδεχόμενη νοσηλεία τους και να επιστρέψουν στην κοινότητα. Η ανάπτυξη θέσεων μεταβατικής φιλοξενίας του προηγούμενου εδαφίου προβλέπεται στην απόφαση σύστασής τους ή στην άδεια λειτουργίας τους, κατά περίπτωση, η οποία τροποποιείται αναλόγως, κατόπιν αιτήματος του φορέα που λειτουργεί τον Ξενώνα, οι δε θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διάρκειας προσμετρώνται στη δυναμικότητα της εκάστοτε Μονάδας.

7. Ειδικά οι Ξενώνες που διασυνδέονται με Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) δύνανται, εφόσον η υποδομή και η στελέχωσή τους το επιτρέπει, να αναπτύσσουν έως δύο (2) θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διάρκειας, από τις τέσσερις προβλεπόμενες θέσεις της παρ. 6, για ασθενείς που χρήζουν προετοιμασίας για την μετάβασή τους σε Π.Δ. και μέχρι την πλήρη εγκατάστασή τους σε αυτό. Η ανάπτυξη θέσεων μεταβατικής φιλοξενίας του προηγούμενου εδαφίου γίνεται με τη διαδικασία του δευτέρου εδαφίου της παρ. 6.

 

Άρθρο 7

Προστατευμένα Διαμερίσματα

1. Τα Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) είναι Προγράμματα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης που έχουν ως στόχο την εγκατάσταση, την παρακολούθηση και την υποστήριξη της αυτόνομης διαβίωσης ατόμων με ψυχικές διαταραχές στην κοινότητα, την εξασφάλιση της συνέχειας της θεραπευτικής παρακολούθησης μετά την ολοκλήρωση της φιλοξενίας σε Μονάδα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Μ.Ψ.Α.), καθώς και την κοινωνική και εργασιακή (επαν)ένταξη των ωφελούμενων και διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες:

α) Π.Δ. που φιλοξενούν άτομα με ψυχικές διαταραχές ή νοητική υστέρηση με δευτερογενείς ψυχικές διαταραχές, τα οποία διαθέτουν αυξημένες, αλλά όχι πλήρεις, ικανότητες αυτοφροντίδας και αυτοεξυπηρέτησης. Πρόκειται για διαμερίσματα σε πολυκατοικίες ή/και μονοκατοικίες που παρέχουν υπηρεσίες χαμηλού βαθμού υποστήριξης, με δυναμικότητα που δεν υπερβαίνει τα έξι (6) άτομα. Η παρεχόμενη ψυ- χοκοινωνική φροντίδα αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας, της αυτονομίας και της λειτουργικής τους αποτελεσματικότητας, με στόχο την επιτυχή ένταξη στην κοινότητα και τη σταδιακή μετάβαση σε πλήρως αυτόνομη διαβίωση.

β) Π.Δ. που φιλοξενούν άτομα με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές - αυτιστικού φάσματος, τα οποία παρουσιάζουν αυξημένες ανάγκες υποστήριξης και φροντίδας. Πρόκειται για διαμερίσματα σε πολυκατοικίες ή/και μονοκατοικίες που παρέχουν υπηρεσίες υψηλού βαθμού υποστήριξης, με δυναμικότητα που δεν υπερβαίνει τα τέσσερα (4) άτομα, ώστε να διασφαλίζεται η εξατομικευμένη φροντίδα και η συνεχής παρακολούθηση των ωφελούμενων.

2. Τα Π.Δ. αναπτύσσονται από Οικοτροφεία, Ξενώνες ή λοιπές Μονάδες Ψυχικής Υγείας (Μ.Ψ.Υ.) στις οποίες υπάγονται και με τις οποίες διασυνδέονται λειτουργικά.

 

Άρθρο 8

Προϋποθέσεις λειτουργίας

1. Για την λειτουργία Οικοτροφείων και Ξενώνων, καθώς και για την ανάπτυξη, εφαρμογή και υλοποίηση Προγραμμάτων Προστατευμένων Διαμερισμάτων (Π.Δ.), σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4 του άρθρου 9 του ν. 2716/1999, απαιτούνται:

α) Η απόφαση σύστασης της Μονάδας ή του Π.Δ.,

β) η σύσταση των αναγκαίων θέσεων προσωπικού,

γ) η εξασφάλιση της κατάλληλης κτιριακής υποδομής και του απαραίτητου εξοπλισμού,

δ) ο ορισμός Επιστημονικά Υπευθύνου,

ε) ο ορισμός της Πολυκλαδικής Θεραπευτικής Ομάδας, τα μέλη της οποίας δύνανται να προέρχονται από προσωπικό που ήδη υπηρετεί στον φορέα, για τον οποίο συστήνεται ο Ξενώνας ή το Οικοτροφείο ή εγκρίνεται το Π.Δ.,

στ) η λειτουργική διασύνδεση της Μονάδας/του Π.Δ. με άλλες Μονάδες και υπηρεσίες του οικείου Περιφερειακού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια της φροντίδας και η ολοκληρωμένη ψυχοκοινωνική αποκατάσταση.

2. Οικοτροφεία, Ξενώνες και Π.Δ. δύνανται να ιδρύονται και να λειτουργούν και από νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 11 του ν. 2716/1999. Μέχρι την έκδοση της απόφασης της παρ. 6 του άνω άρθρου, ως προς τις ειδικότερες προϋποθέσεις και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης και άδειας λειτουργίας τους ισχύουν τα οριζόμενα στην υπό στοιχεία Α4β/Γ.Π./ οικ.63439/2017 απόφαση του Υπουργού Υγείας «Πλαίσιο εκπόνησης πολιτικών ψυχικής υγείας και καθορισμός κριτηρίων, προϋποθέσεων, δικαιολογητικών, διαδικασίας και κάθε άλλης λεπτομέρειας για έγκριση σκοπιμότητας και χορήγηση άδειας ίδρυσης και άδειας λειτουργίας Μονάδων Ψυχικής Υγείας στον Ιδιωτικό Κερδοσκοπικό και μη Κερδοσκοπικό Τομέα του άρθρου 11 του ν. 2716/1999» (Β'2932).

3. Τα Οικοτροφεία, οι Ξενώνες και τα Π.Δ. που συστήνονται/ιδρύονται, αναπτύσσονται και λειτουργούν σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας απόφασης: α) Εντάσσονται στο Περιφερειακό Δίκτυο Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.) της Υγειονομικής Περιφέρειας εντός των ορίων της οποίας λειτουργούν, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 4 του ν. 5129/2024 (Α' 124) και β) διασυνδέονται άμεσα επιστημονικά, λειτουργικά και εκπαιδευτικά με τις λοιπές Μονάδες Ψυχικής Υγείας του οικείου Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ., αλλά και με τους διασυνδεόμενους, συνεργαζόμενους και εποπτευόμενους φορείς αυτού, σύμφωνα με τα άρθρα 6, 8, 9 και 10 του ν. 5129/2024, με σκοπό την παροχή ολοκληρωμένων Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Υ.Ψ.Υ.) στο σύνολο του πληθυσμού και κατά το δυνατόν εγγύτερα στον τόπο κοινωνικής εγκατάστασης και δραστηριότητάς του και τη διασφάλιση του θεραπευτικού συνεχούς των ατόμων με ψυχικές παθήσεις.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ'

ΤΡΟΠΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

 

Άρθρο 9

Επιστημονικά Υπεύθυνος

1. Για κάθε Οικοτροφείο, Ξενώνα ή Προστατευμένο Διαμέρισμα (Π.Δ.) ορίζεται ένας Επιστημονικά Υπεύθυνος, με απόφαση του οργάνου διοίκησης του φορέα που το λειτουργεί. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος προέρχεται από τους κλάδους που συγκροτούν και στελεχώνουν την Πολυκλαδική Θεραπευτική Ομάδα και δύναται να είναι ειδικευμένος ιατρός, ειδικότητας ψυχιατρικής, ψυχιατρικής παιδιού και εφήβου ή νευρολογίας, ψυχολόγος, κοινωνικός λειτουργός, εργοθεραπευτής, νοσηλευτής ή επισκέπτης υγείας. Οφείλει να διαθέτει τεκμηριωμένη εμπειρία είτε τουλάχιστον δύο (2) ετών στη διοίκηση Μονάδων Ψυχικής Υγείας ή Μονάδων και Προγραμμάτων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης, είτε συνολική εμπειρία τουλάχιστον πέντε (5) ετών στο επάγγελμά του.

2. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος έχει την ευθύνη του συντονισμού, της εποπτείας και της υλοποίησης του έργου της Πολυκλαδικής Θεραπευτικής Ομάδας. Παράλληλα, φέρει τη συνολική επιστημονική ευθύνη για τη λειτουργία της Μονάδας ή του Π.Δ., καθώς και για τη λειτουργική διασύνδεσή τους με τις λοιπές Μονάδες Ψυχικής Υγείας του οικείου Περιφερειακού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), με στόχο τη διασφάλιση της συνέχειας της φροντίδας και της θεραπευτικής παρακολούθησης και μεριμνά, σε συνεργασία με τη διοίκηση του φορέα, για την διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος και η Πολυκλαδική Θεραπευτική Ομάδα οφείλουν να συντονίζουν τις δραστηριότητες και τις λειτουργίες που δύναται να αναπτυχθούν σε κάθε Μονάδα ή Π.Δ., ώστε αυτές να προσαρμόζονται στις ανάγκες των ατόμων που φιλοξενούν και να εγκαθιδρύουν άμεσες σχέσεις μεταξύ των ωφελουμένων και της κοινωνίας.

3. Το ίδιο πρόσωπο δύναται να ορίζεται Επιστημονικά Υπεύθυνος έως και σε δύο (2) Μονάδες ή Π.Δ. του ίδιου φορέα, εφόσον διασφαλίζεται η εύρυθμη και αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων του. Απαιτείται η αυτοπρόσωπη παρουσία του Επιστημονικά Υπευθύνου στις Μονάδες/Π.Δ.

4. Για τα Οικοτροφεία, τους Ξενώνες και τα Προστατευμένα Διαμερίσματα που ιδρύονται και λειτουργούν από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.), σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 2716/1999, τα προσόντα του Επιστημονικά Υπεύθυνου ορίζονται στην υπουργική απόφαση της παρ. 6 του ίδιου άρθρου. Μέχρι την έκδοσή της ισχύουν τα οριζόμενα στην υπό στοιχεία Α4β/Γ.Π./οικ.63439/2017 απόφαση του Υπουργού Υγείας «Πλαίσιο εκπόνησης πολιτικών ψυχικής υγείας και καθορισμός κριτηρίων, προϋποθέσεων, δικαιολογητικών, διαδικασίας και κάθε άλλης λεπτομέρειας για έγκριση σκοπιμότητας και χορήγηση άδειας ίδρυσης και άδειας λειτουργίας Μονάδων Ψυχικής Υγείας στον Ιδιωτικό Κερδοσκοπικό και μη Κερδοσκοπικό Τομέα του άρθρου 11 του ν. 2716/1999» (Β'2932).

 

Άρθρο 10

Πολυκλαδική Θεραπευτική Ομάδα

1. Το σύνολο των εργαζομένων σε κάθε Μονάδα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και στα Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) που υπάγονται σε αυτήν συγκροτεί την Πολυκλαδική Θεραπευτική Ομάδα (ΠΘΟ).

2. Η ΠΘΟ συγκροτείται με απόφαση του οργάνου Διοίκησης του φορέα στον οποίο ανήκει η Μονάδα ή το Π.Δ., κατόπιν εισήγησης του Επιστημονικά Υπευθύνου και περιλαμβάνει, ενδεικτικά:

- Ψυχίατρο ή ψυχίατρο παιδιού και εφήβου, εφόσον πρόκειται για Μονάδα/Π.Δ. παιδιών και εφήβων,

- Ψυχολόγο,

- Κοινωνικό/ή Λειτουργό,

- Νοσηλευτή/τρια,

- Επισκέπτη/τρια Υγείας,

- Εργοθεραπευτή/τρια,

- Διοικητικό/ή υπάλληλο.

Η ΠΘΟ δύναται να συμπληρώνεται, κατά περίπτωση και ανάλογα με τις ανάγκες του παρεχόμενου έργου, με άλλες συναφείς ειδικότητες, κατόπιν εισήγησης του Επιστημονικά Υπευθύνου.

3. Η σύνθεση της ΠΘΟ παραμένει σταθερή και δεν μεταβάλλεται, παρά μόνο α) Με αιτιολογημένη εισήγηση του Επιστημονικά Υπευθύνου, είτε κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερόμενου μέλους, είτε για σοβαρό λόγο, ή β) λόγω αποχώρησης μέλους για οποιονδήποτε λόγο.

Η διασφάλιση της σταθερότητας της σύνθεσης, τόσο ως προς τις ειδικότητες όσο και ως προς τα φυσικά πρόσωπα που την απαρτίζουν, αποτελεί ευθύνη του οργάνου διοίκησης του φορέα στον οποίο ανήκει η Μονάδα ή το Π.Δ.

4. Έργο της ΠΘΟ είναι ο σχεδιασμός, ο συντονισμός και η υλοποίηση όλων των απαραίτητων ενεργειών για την επίτευξη των στόχων της Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και τις καθορισμένες μεθόδους λειτουργίας της Μονάδας/του Π.Δ. Σημαντικό μέρος αυτών αποτελεί ο σχεδια- σμός και η υλοποίηση Ατομικού Θεραπευτικού Προγράμματος (ΑΘΠ) για κάθε ωφελούμενο, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 11.

5. Βασική αρχή λειτουργίας της ΠΘΟ αποτελεί η ισότιμη, διεπιστημονική συνεργασία των μελών της, με σκοπό τη συνθετική αξιοποίηση της συμβολής κάθε ειδικότητας στο συνολικό θεραπευτικό και αποκαταστα- σιακό έργο.

6. Ένα μέλος της ΠΘΟ ορίζεται από τον Επιστημονικά Υπεύθυνο κάθε Μονάδας ή Π.Δ., ως «Πρόσωπο Αναφοράς» για κάθε ωφελούμενο. Το Πρόσωπο Αναφοράς επιφορτίζεται με τον συντονισμό της εξατομικευμένης φροντίδας και την παρακολούθηση της εφαρμογής του Ατομικού Θεραπευτικού Προγράμματος (ΑΘΠ) του ωφελούμενου και δύναται να προέρχεται από οποιονδήποτε κλάδο απαρτίζει την ΠΘΟ. Κάθε εργαζόμενος δύναται να είναι πρόσωπο αναφοράς σε έως έξι (6) ωφελούμενους.

7. Με απόφαση του οργάνου διοίκησης του φορέα στον οποίο ανήκει η Μονάδα ή το Π.Δ. και κατόπιν εισήγησης του Επιστημονικά Υπευθύνου, ορίζεται εξωτερικός επόπτης με εξειδίκευση και εμπειρία στη δυναμική ομάδων, ο οποίος αναλαμβάνει την ετήσια εποπτεία του έργου της ΠΘΟ.

8. Για τα Οικοτροφεία, τους Ξενώνες και τα Π.Δ. που ιδρύονται και λειτουργούν από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 2716/1999, και μέχρι την έκδοση της απόφασης της παρ. 6 του άνω άρθρου, ως προς τη σύνθεση, τη συγκρότηση και τη μεταβολή των μελών της ΠΘΟ ισχύουν τα οριζόμενα στην υπό στοιχεία Α4β/Γ.Π./οικ.63439/2017 απόφαση του Υπουργού Υγείας «Πλαίσιο εκπόνησης πολιτικών ψυχικής υγείας και καθορισμός κριτηρίων, προϋποθέσεων, δικαιολογητικών, διαδικασίας και κάθε άλλης λεπτομέρειας για έγκριση σκοπιμότητας και χορήγηση άδειας ίδρυσης και άδειας λειτουργίας Μονάδων Ψυχικής Υγείας στον Ιδιωτικό Κερδοσκοπικό και μη Κερδοσκοπικό Τομέα του άρθρου 11 του ν. 2716/1999» (Β'2932).

 

Άρθρο 11

Ατομικό Θεραπευτικό Πρόγραμμα

1. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος κάθε Μονάδας/Π.Δ., από κοινού με το Πρόσωπο Αναφοράς της παρ. 6 του άρθρου 10 και με τη συμμετοχή του ωφελούμενου, στο βαθμό που αυτή είναι εφικτή, καταρτίζει Ατομικό Θεραπευτικό Πρόγραμμα (ΑΘΠ) για κάθε ωφελούμενο.

Στο ΑΘΠ αποτυπώνονται οι θεραπευτικοί στόχοι, οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις, οι δραστηριότητες υποστήριξης και κάθε αναγκαία ενέργεια που αφορά την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου. Το ΑΠΘ καταχωρίζεται στον ατομικό φάκελο του ωφελούμενου και αναθεωρείται υποχρεωτικά τουλάχιστον ανά εξάμηνο.

2. Τα ΑΘΠ των ωφελούμενων των Οικοτροφείων, των Ξενώνων και των Προστατευμένων Διαμερισμάτων που λειτουργούν από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου κατατίθενται στους Προϊσταμένους των Δ/νσεων Ιατρικής Ψυχικής Υγείας και Νοσηλευτικής Ψυχικής Υγείας της Δ.Υ.Πε., στη χωρική αρμοδιότητα της οποίας λειτουργεί η Μονάδα/το Π.Δ., οι οποίοι έχουν και την αρμοδιότητα ελέγχου από κοινού της πλήρους και ακριβούς εφαρμογής τους.

3. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος κάθε Μονάδας/Π.Δ., κατόπιν εισήγησης της Πολυκλαδικής Θεραπευτικής Ομάδας (ΠΘΟ), καταρτίζει εξαμηνιαίο πρόγραμμα για καθεμία από τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Σε εβδομαδιαία βάση καταχωρίζεται στον ατομικό φάκελο κάθε ωφελούμενου το σύνολο των δραστηριοτήτων του, εντός και εκτός του χώρου της Μονάδας/του Π.Δ., ανεξαρτήτως εάν αυτές προβλέπονται στο ΑΘΠ, ώστε να διασφαλίζεται η συνεχής παρακολούθηση της πορείας, της συμμετοχής και της εξέλιξης της λειτουργι- κότητάς του.

4. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος και η ΠΘΟ οφείλουν να παρέχουν κάθε πληροφορία που αφορά το ΑΘΠ και το εξαμηνιαίο πρόγραμμα κάθε ωφελούμενου σε τυχόν ελέγχους που διενεργούνται από τις αρμόδιες αρχές.

 

Άρθρο 12

Στελέχωση - Προσωπικό

1. α) Η στελέχωση των Οικοτροφείων είναι αντίστοιχη του τύπου τους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 5, σε συνδυασμό με τις ανάγκες των ωφελούμενων και τον αριθμό των Προστατευμένων Διαμερισμάτων (Π.Δ.) που υλοποιούν και περιλαμβάνει, ενδεικτικά:

- Ψυχίατρο ή ψυχίατρο παιδιού και εφήβου.

- Ψυχολόγο.

- Νοσηλευτή/τρια.

- Κοινωνικό Λειτουργό.

Επιπλέον των ανωτέρω, τα Οικοτροφεία δύνανται να στελεχώνονται με λοιπούς επαγγελματίες υγείας, εργοθεραπευτή/τρια, διοικητικό προσωπικό, βοηθούς νοσηλευτές, βοηθητικό προσωπικό και λοιπές υποστηρικτικές ειδικότητες.

β) Ειδικά για τα Οικοτροφεία τύπου Α5 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα που πάσχουν από άνοια τελικού σταδίου, η ελάχιστη ενδεδειγμένη στελέχωση περιλαμβάνει υποχρεωτικά:

- Νευρολόγο ή Ψυχίατρο με εμπειρία στην άνοια, την ψυχογηριατρική και τις νευρολογικές διαταραχές.

- Παθολόγο.

- Ψυχολόγο.

- Κοινωνικό Λειτουργό.

- Φυσικοθεραπευτή.

- Νοσηλευτή/τρια.

- Διοικητικό και λοιπό βοηθητικό προσωπικό.

γ) Ειδικά για Οικοτροφεία τύπου Α6 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές ή/και βαριά νοητική υστέρηση και σοβαρά συνοδά οργανικά προβλήματα, επιπλέον των αναφερόμενων στην περ. α), η ελάχιστη ενδεδειγμένη στελέχωση περιλαμβάνει υποχρεωτικά Παθολόγο και αυξημένη αναλογία νοσηλευτικού προσωπικού.

2. Η στελέχωση των ξενώνων είναι αντίστοιχη του τύπου και της κατηγοριοποίησής τους, όπως ορίζονται στις παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου 6, σε συνδυασμό με τον αριθμό των Π.Δ. που υλοποιούν. Ειδικότερα:

α) Η στελέχωση των Ξενώνων Ενηλίκων περιλαμβάνει ενδεικτικά:

- Ψυχίατρο.

- Ψυχολόγο.

- Νοσηλευτή/τρια.

- Κοινωνικό Λειτουργό.

Επιπλέον των ανωτέρω, οι Ξενώνες Ενηλίκων δύνανται να στελεχώνονται με λοιπούς επαγγελματίες υγείας, εργοθεραπευτή/τρια, διοικητικό προσωπικό, βοηθούς νοσηλευτές και βοηθητικό προσωπικό. Για την κάλυψη εξειδικευμένων παρεμβάσεων οι Ξενώνες Ενηλίκων δύνανται να στελεχώνονται και με λογοθεραπευτές, φυσικοθεραπευτές, γυμναστές και λοιπές υποστηρικτικές ειδικότητες.

β) Η στελέχωση των Ξενώνων Παιδιών και Εφήβων περιλαμβάνει ενδεικτικά:

- Ψυχίατρο παιδιού και εφήβου.

- Ψυχολόγο.

- Νοσηλευτή/τρια.

- Κοινωνικό Λειτουργό.

- Ειδικό Παιδαγωγό.

Για την κάλυψη εξειδικευμένων παρεμβάσεων οι Ξενώνες Παιδιών και Εφήβων δύνανται να στελεχώνονται με ενισχυμένο επιστημονικό προσωπικό.

3. Η στελέχωση των Προστατευμένων Διαμερισμάτων περιλαμβάνει τις ειδικότητες που αναφέρονται στην παρ. 1. Η ευθύνη της λειτουργίας τους ανήκει στην Πολυκλαδική Θεραπευτική Ομάδα της Μονάδας Ψυχικής Υγείας στην οποία υπάγονται και με την οποία διασυνδέονται.

4. Οι θέσεις προσωπικού των Ξενώνων και των Οικοτροφείων συνιστώνται με Προεδρικό Διάταγμα, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 9 του ν. 2716/1999.

Το προσωπικό των Π.Δ. προέρχεται από το προσωπικό της Μονάδας Ψυχικής Υγείας από την οποία υλοποιούνται και στην οποία υπάγονται, σύμφωνα με την παρ. 4 του ίδιου άρθρου.

5. Ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού ανά Μονάδα ή Π.Δ. εξαρτάται από τον τύπο της Μονάδας/ του Π.Δ., τις ανάγκες των ωφελούμενων και τον βαθμό αυτονομίας τους.

Ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού καθορίζεται: α) Για τα Οικοτροφεία και τους Ξενώνες στην απόφαση σύστασής τους και υπολογίζεται, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 9 του ν. 2716/1999, με συντελεστή 1,75 επί της συνολικής δυναμικότητας σε ωφελούμενους της μονάδας, β) για τα Π.Δ. από το όργανο διοίκησης του φορέα που λειτουργεί την Μ.Ψ.Υ. στην οποία υπάγεται το διαμέρισμα, μετά από εισήγηση του Επιστημονικά Υπεύθυνου αυτής, βάσει του αριθμού των διαμερισμάτων και του βαθμού αυτονομίας των ωφελούμενων.

6. Στα Οικοτροφεία, τους Ξενώνες και τα Προστατευμένα Διαμερίσματα που ιδρύονται και λειτουργούν από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 2716/1999, ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού ορίζεται στην άδεια λειτουργίας τους. Για την ελάχιστη ενδεδειγμένη στελέχωση των Οικοτροφείων, των Ξενώνων και των Π.Δ. του προηγούμενου εδαφίου απαιτείται η τήρηση των ελάχιστων αναλογιών εργαζομένων/ωφελούμενων που καθορίζονται ανά τύπο Μονάδας/Π.Δ. στον Πίνακα του Παραρτήματος Ι, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας απόφασης.

7. Ο εβδομαδιαίος χρόνος απασχόλησης (πλήρης ή μερική) και η κατανομή του προσωπικού εντός του 24ώρου καθορίζεται από τον Επιστημονικά Υπεύθυνο της Μονάδας/του Π.Δ., με βάση τον τύπο της Μονάδας/ του Π.Δ., τις ανάγκες και τον βαθμό λειτουργικότητας των ωφελούμενων.

8. Με ευθύνη του Επιστημονικά Υπεύθυνου διασφαλίζεται ότι οι ρόλοι των εργαζομένων προσαρμόζονται στους αποκαταστασιακούς στόχους, αξιοποιούνται διεπιστημονικά πέραν των στενών ειδικοτήτων και συνδέονται με το πλαίσιο λειτουργίας της Μονάδας/του Π.Δ.

 

Άρθρο 13

Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας

1. Ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας καταρτίζεται από τη Διοίκηση του φορέα στον οποίο ανήκει το Οικοτροφείο, ο Ξενώνας ή το Προστατευμένο Διαμέρισμα (Π.Δ.), μετά από εισήγηση του Επιστημονικά Υπευθύνου, εντός προθεσμίας έξι (6) μηνών από την έναρξη λειτουργίας της Μονάδας/του Π.Δ. Οι όροι του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας είναι δεσμευτικοί για όλο το προσωπικό που εργάζεται στην Μονάδα ή το Π.Δ.

2. Ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας περιλαμβάνει αναλυτική περιγραφή όλων των θεμάτων που ρυθμίζονται στην παρούσα απόφαση, ιδίως ως προς τη λειτουργία, τη στελέχωση, τις αρμοδιότητες του προσωπικού και την οργάνωση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Υπόδειγμα Εσωτερικού Κανονισμού επισυνάπτεται στο Παράρτημα ΙΙ και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας απόφασης.

3. Ο Κανονισμός εγκρίνεται από το Επιστημονικό Συμβούλιο Ψυχικής Υγείας του Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ. της οικείας Δ.Υ.Πε., εντός των ορίων της οποίας λειτουργεί η Μονάδα ή το Π.Δ. και, μετά την έγκρισή του, κοινοποιείται στον αρμόδιο για θέματα ψυχικής υγείας Υποδιοικητή της Υ.Πε. και στη Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας της Γενικής Διεύθυνσης Υπηρεσιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΩΝ ΣΕ ΟΙΚΟΤΡΟΦΕΙΑ,

ΞΕΝΩΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΜΕΝΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ

 

Άρθρο 14

Διαδικασία Μετάβασης

1. Η μετάβαση ωφελούμενων στα Οικοτροφεία, στους Ξενώνες και στα Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) πραγματοποιείται μετά από αίτησή τους (αίτημα μετάβασης), κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 9 του ν. 2716/1999, ή κατόπιν εισαγγελικής εντολής και για τους λόγους που αναφέρονται ρητά σε αυτή. Τα αιτήματα μετάβασης αφορούν είτε την ένταξη υποψήφιου ενοίκου για πρώτη φορά, είτε την έγκριση της παράτασης διαμονής του σε Μονάδα/Π.Δ. στην οποία/στο οποίο ήδη διαβιεί.

2. Τα αιτήματα μετάβασης της παρ. 1: α) Υποβάλλονται μέσω:

αα) Των Κοινωνικών Υπηρεσιών των Μονάδων Ψυχικής Υγείας (Μ.Ψ.Υ.) κάθε Περιφερειακού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.),

αβ) των Κοινωνικών Υπηρεσιών των Ψυχιατρικών, των Γενικών και των Πανεπιστημιακών Γενικών Νοσοκομείων, των Κέντρων Υγείας και των Κέντρων Ψυχικής Υγείας,

αγ) των Κοινωνικών Υπηρεσιών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των Κέντρων Κοινότητας και των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου που παρέχουν υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας και

β) απευθύνονται προς το Τμήμα Θεραπευτικών Διαδικασιών της Διεύθυνσης Ιατρικής Ψυχικής Υγείας της οικείας Δ.Υ.Πε., το οποίο και εποπτεύει την διαδικασία μετάβασης σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην περ. β) της παρ. 4β του άρθρου 4 του ν. 3329/2005 (Α'81).

3. Προϋποθέσεις για την υποβολή του αιτήματος μετάβασης αποτελούν:

α) Ψυχιατρική Γνωμάτευση από τον θεράποντα ιατρό (ψυχίατρο ή ψυχίατρο παιδιού και εφήβου ή νευρολόγο, κατά περίπτωση), από την οποία προκύπτει η διαγνωστική κατηγορία κατά ICD-10 και η αναγκαιότητα ένταξης σε Μονάδα/Π.Δ., βάσει των κριτηρίων που τίθενται στο αμέσως επόμενο άρθρο και β) Κοινωνική Έκθεση/Βεβαίωση από τον κοινωνικό λειτουργό των υπηρεσιών της παρ. 1.

4. Για τη φιλοξενία υποψηφίου ενοίκου σε Μονάδα/Π.Δ. δεν απαιτείται τρέχουσα νοσηλεία αυτού. Ωστόσο, προηγούμενη ή τρέχουσα νοσηλεία λαμβάνεται σοβαρά υπόψη κατά την αξιολόγηση του αιτήματος.

 

Άρθρο 15

Κριτήρια μετάβασης των υποψηφίων ενοίκων

1. Για τη μετάβαση των υποψηφίων σε Οικοτροφεία, Ξενώνες και Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) λαμβάνονται υπόψη τα εξής κριτήρια:

α) Η διασφάλιση της θεραπευτικής συνέχειας εντός του ίδιου Περιφερειακού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), εφόσον είναι εφικτό και, ει δυνατόν, εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας, β) ο βαθμός λειτουργικότητας σύμφωνα με Κλίμακα Αξιολόγησης Λειτουργικότητας, γ) η μη ύπαρξη υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος/οικείων προσώπων. Τα αιτήματα που αφορούν σε υποψήφιο με απόλυτη έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος διεκπεραιώνονται κατά προτεραιότητα, δ) η μη ύπαρξη στέγης/διαμονής,

ε) προηγούμενη νοσηλεία και χρόνος νοσηλείας σε ψυχιατρικό τμήμα/κλινική του οικείου ή άλλου Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ., στ) η εντοπιότητα ή/και η ύπαρξη οικείων του υποψήφιου στον τόπο που εδρεύει η Μονάδα/το Π.Δ., ε) ο χρόνος που έχει μεσολαβήσει από την υποβολή του αιτήματος,

ζ) ο τύπος της Μονάδας/του Π.Δ., σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 5, 6 και 7 αντίστοιχα.

2. Πλέον των κριτηρίων της παρ. 1, για την μετάβαση των υποψηφίων ενοίκων σε Οικοτροφεία, Ξενώνες και Π.Δ. συνυπολογίζονται:

α) Η ύπαρξη Πιστοποιητικού ΚΕΠΑ με το ποσοστό αναπηρίας και

β) οικονομικά - εισοδηματικά κριτήρια, με σκοπό την κατά προτεραιότητα εξυπηρέτηση ωφελουμένων ανασφαλίστων ή ωφελουμένων που δεν διαθέτουν σύνταξη, επίδομα ή άλλα έσοδα.

 

Άρθρο 16

Επιτροπή Διαχείρισης Μετάβασης

1. Στην έδρα κάθε Δ.Υ.Πε. συγκροτείται, με απόφαση του Διοικητή της, Επιτροπή Διαχείρισης Μετάβασης (Ε.Δ.Μ.), για την βέλτιστη εξυπηρέτηση των αναγκών ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης των ωφελουμένων εντός του οικείου Περιφερειακού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), η οποία αποτελείται από: α) Τον Διευθυντή της Ιατρικής Ψυχικής Υγείας της οικείας Δ.Υ.Πε., ως Πρόεδρο.

β) Τον Προϊστάμενο του Τμήματος Διαχείρισης Θεραπευτικών Διαδικασιών της Διεύθυνσης Ιατρικής Ψυχικής Υγείας της οικείας Δ.Υ.Πε.

γ) Τον Προϊστάμενο του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας της Διεύθυνσης Ιατρικής Ψυχικής Υγείας της οικείας Δ.Υ.Πε. Το Τμήμα συντονίζει τη διαδικασία μετάβασης μέχρι την ολοκλήρωσή της.

δ) Τον Προϊστάμενο του Τμήματος Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης της Διεύθυνσης Νοσηλευτικής Ψυχικής Υγείας της οικείας Δ.Υ.Πε.

ε) Τον Προϊστάμενο του Τμήματος Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ένταξης και Μονάδων Ψυχικής Υγείας Ν.Π.Ι.Δ. της Διεύθυνσης Συντονισμού Ψυχικής Υγείας της οικείας Δ.Υ.Πε. Το Τμήμα έχει την εποπτεία και την παρακολούθηση της ένταξης των ωφελουμένων στις δομές και

στ) Τον Προϊστάμενο του Τμήματος Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων της Διεύθυνσης Συντονισμού Ψυχικής Υγείας της οικείας Δ.Υ.Πε., ο οποίος έχει την εποπτεία και την παρακολούθηση της ένταξης παιδιών και εφήβων στις δομές και παρίσταται, κατά περίπτωση, στην Επιτροπή, αντικαθιστώντας τον Προϊστάμενο του Τμήματος Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ένταξης και Μονάδων Ψυχικής Υγείας Ν.Π.Ι.Δ. της Διεύθυνσης Συντονισμού Ψυχικής Υγείας.

 

Άρθρο 17

Τοποθέτηση ωφελούμενων

1. Η τοποθέτηση των ωφελούμενων σε Οικοτροφεία, Ξενώνες και Προστατευμένα Διαμερίσματα (Π.Δ.) γίνεται μετά από απόφαση της Επιτροπής Διαχείρισης Μετάβασης (Ε.Δ.Μ.) του άρθρου 16, η οποία αξιολογεί τα αιτήματα των υποψηφίων ενοίκων βάσει των κριτηρίων του άρθρου 15 και αποφασίζει για τη μετάβαση των υποψηφίων ενοίκων σε κατάλληλη Μονάδα/Π.Δ. του οικείου ή άλλου Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ., σε ειδικές περιπτώσεις, ιδίως έλλειψης κατάλληλης δομής εντός της περιοχής ευθύνης της.

2. Οι αποφάσεις της Επιτροπής Διαχείρισης Μετάβασης (Ε.Δ.Μ.), κοινοποιούνται στον αρμόδιο Υποδιοικητή της Υ.Πε., στον φορέα παραπομπής και στον φορέα υποδοχής του αιτήματος.

3. Η Μονάδα/Π.Δ. στην οποία/στο οποίο παραπέμπεται ο ωφελούμενος με τη διαδικασία που περιγράφεται στο παρόν άρθρο, υποχρεούται να τον δεχθεί. Αναπομπή του ωφελούμενου σε περίπτωση αδυναμίας ένταξης αυτού στην μονάδα, επιτρέπεται μόνο κατόπιν τεκμηριωμένου αιτήματος από τον Επιστημονικά Υπεύθυνο αυτής και απόφασης του Τμήματος Διαχείρισης Θεραπευτικών Διαδικασιών της οικείας Δ.Υ.Πε.

4. Σε περίπτωση έλλειψης κατάλληλης Μονάδας/Π.Δ. ή έλλειψης κενών θέσεων σε Μονάδες/Π.Δ. του Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ. στο οποίο διαβιεί ο υποψήφιος, η κατά τόπον αρμόδια Ε.Δ.Μ. αποστέλλει το φάκελο του αιτήματος στην αντίστοιχη Ε.Δ.Μ. όμορου ή, σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό, άλλου Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ. προς ένταξη σε κατάλληλη Μονάδα/Π.Δ.

5. Σε περίπτωση έκτακτης και εξαιρετικά επείγουσας ανάγκης εύρεσης θέσεων φιλοξενίας για ψυχικά ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων ασθενών που πάσχουν από άνοια/Alzheimer ή από διαταραχές αυτιστικού φάσματος, η οποία δύναται να προκύψει από τη διακοπή ή την αλλαγή της λειτουργίας υφιστάμενης Μονάδας/Π.Δ. του δημοσίου ή ιδιωτικού τομέα και συνεπάγεται την άμεση διακοπή της φιλοξενίας ατόμων των ανωτέρω κατηγοριών που χρήζουν προστατευμένου πλαισίου διαβίωσης, οι ωφελούμενοι μεταβαίνουν κατ' εξαίρεση της διαδικασίας του παρόντος άρθρου, στις πλησιέστερες διαθέσιμες Μονάδες/Π.Δ. ή, σε εξαιρετικές συνθήκες, σε μονάδες υγείας δευτεροβάθμιας περίθαλψης της επικράτειας και, σε περίπτωση που αυτές δεν επαρκούν, σε διαθέσιμες κενές θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διαρκείας. Το Τμήμα Διαχείρισης Θεραπευτικών Διαδικασιών της Διεύθυνσης Ιατρικής Ψυχικής Υγείας των οικείων Δ.Υ.Πε. εποπτεύει και συντονίζει τη διαδικασία μετάβασής τους στις κενές θέσεις. Η αξιολόγηση του προφίλ τους πραγματοποιείται από τις Ε.Δ.Μ. των εμπλεκόμενων Δ.Υ.Πε. σε συνεργασία με τους Επιστημονικά Υπευθύνους των Μονάδων/Π.Δ. υποδοχής και τον Φορέα - Μονάδα/Π.Δ. προέλευσης.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε'

ΥΠΟΔΟΜΗ - ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ

 

Άρθρο 18

Χωροθέτηση

1. Τα Οικοτροφεία, οι Ξενώνες και τα Προστατευμένα Διαμερίσματα εγκαθίστανται κατά προτεραιότητα σε κτίρια εντός του κοινωνικού και αστικού ιστού, με σκοπό την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης, της προ- σβασιμότητας και της συμμετοχής των ωφελούμενων στην κοινοτική ζωή.

2. Ειδικά τα Οικοτροφεία τύπου Α5 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα που πάσχουν από άνοια τελικού σταδίου, δύνανται να εγκαθίστανται είτε εντός αστικών περιοχών είτε στις παρυφές πόλεων, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων αναγκών φροντίδας, της προσβασιμότητας, της ασφάλειας και της καταλληλόλητας του περιβάλλοντος διαβίωσης.

 

Άρθρο 19

Περιγραφή του χώρου

1. Τα Οικοτροφεία και οι Ξενώνες πρέπει να διαθέτουν:

α) Μπάνιο με W.C. και νιπτήρα ανά πέντε (5) άτομα διαστάσεων τουλάχιστον 4 τ.μ. το καθένα.

β) Ευρύχωρη κουζίνα 10 - 12 τμ. τουλάχιστον ανά 10 άτομα, ώστε να μπορούν οι ένοικοι να εκπαιδεύονται στη μαγειρική.

γ) Υπνοδωμάτια των δύο (2) ατόμων. Κατ' εξαίρεση, τα υπνοδωμάτια δύνανται να είναι των τριών (3) ατόμων, όπου το επιτρέπει ο χώρος.

δ) Κοινόχρηστους χώρους, ήτοι: α) καθιστικό, το οποίο μπορεί να εξυπηρετεί τουλάχιστον τα 2/3 των ενοίκων ταυτοχρόνως, β) Τραπεζαρία, για σίτιση τουλάχιστον του 1/3 των ενοίκων ταυτοχρόνως, γ) αίθουσας πολλαπλών χρήσεων, όπου αυτό είναι δυνατόν.

ε) Γραφείο των επαγγελματιών.

2. Ειδικότερα τα Οικοτροφεία τύπου Α5 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα που πάσχουν από άνοια τελικού σταδίου, πληρούν όλες τις προδιαγραφές για τη διασφάλιση της προσβασιμότητας για ΑμεΑ, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και διαθέτουν υπνοδωμάτια του ενός ή των δύο ατόμων που διαθέτουν μπάνιο για ΑμεΑ.

3. Κάθε κατοικία που εντάσσεται σε Πρόγραμμα Προστατευμένου Διαμερίσματος πρέπει να διαθέτει:

α) Μπάνιο με W.C. και νιπτήρα διαστάσεων τουλάχιστον 4 τ.μ.,

β) ευρύχωρη κουζίνα 9 τ.μ. τουλάχιστον,

γ) υπνοδωμάτιο ενός (1) ή δύο (2) ατόμων,

δ) ευρύχωρο καθιστικό, ώστε να εξυπηρετείται το σύνολο των ενοίκων ταυτοχρόνως.

 

Άρθρο 20

Υλικοτεχνική Υποδομή

1. Τα Οικοτροφεία, οι Ξενώνες και τα Προστατευμένα Διαμερίσματα διαθέτουν, κατ' ελάχιστον, την κάτωθι υλικοτεχνική υποδομή:

α) Θέρμανση σε όλα τα δωμάτια και ψύξη τουλάχιστον στα υπνοδωμάτια,

β) κρεβάτι με στρώμα και δύο μαξιλάρια για κάθε άτομο, ατομικά κομοδίνα και ερμάρια και ντουλάπες ανά δύο άτομα,

γ) σεντόνια, υποσέντονα και μαξιλαροθήκες σε επαρκή αριθμό και κλινοσκεπάσματα τουλάχιστον τέσσερα ανά άτομο (δύο χειμερινά και δύο καλοκαιρινά),

δ) οτιδήποτε άλλο απαιτεί η λειτουργία ενός μέσου νοικοκυριού όπως ενδεικτικά: κουρτίνες, καναπέδες, καρέκλες, πολυθρόνες, μοκέτες, καθρέπτες,

ε) είδη διακόσμησης, οικιακό εξοπλισμό και λευκά είδη,

στ) τουλάχιστον τα αναγκαία σε ποσότητες και είδη σκεύη κουζίνας και μαγειρικής, ζ) ηλεκτρικές συσκευές νοικοκυριού όπως ενδεικτικά πλυντήρια ρούχων και πιάτων, ψυγείο, κουζίνα, απορ- ροφητήρας, με προδιαγραφές μακρόχρονης αντοχής λόγω του αριθμού των ενοίκων που τα χρησιμοποιούν, η) ηλεκτρονικό - υποστηρικτικό - εκπαιδευτικό εξοπλισμό όπως ενδεικτικά τηλεόραση, τηλέφωνο, Wi-Fi, θ) είδη μπάνιου και ειδικά εξαρτήματα όπου χρειάζονται, όπως ενδεικτικά για άτομα με κινητικές αναπηρίες και γηριατρικά προβλήματα.

2. Ειδικότερα τα Οικοτροφεία τύπου Α5 της παρ. 2 του άρθρου 5, για άτομα από άνοια τελικού σταδίου, διαθέτουν εξοπλισμό κατάλληλο για τις αυξημένες και εξειδικευμένες ανάγκες των ενοίκων, όπως ενδεικτικά κλίνες νοσοκομειακού τύπου, παροχές οξυγόνου, υλικά νοσηλείας αναλώσιμα και μη, αμαξίδια, περιπατητήρες, χειρολαβές, σκωραμίδες.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ'

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

 

Άρθρο 21

Διοικητική - Οικονομική Διαχείριση

1. Η διοικητική διαχείριση κάθε Οικοτροφείου, Ξενώνα και Προστατευμένου Διαμερίσματος ανήκει στον φορέα ή στη Μονάδα Ψυχικής Υγείας (Μ.Ψ.Υ.) στον οποίο/στην οποία υπάγεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παρ. 3 και 4 του άρθρου 9 του ν. 2716/1999.

2. Ο προϋπολογισμός κάθε Μονάδας/Π.Δ. καταγράφεται και παρακολουθείται χωριστά, ενσωματώνεται δε στον προϋπολογισμό του φορέα ή της Μ.Ψ.Υ. στον οποίο/στην οποία υπάγεται και απεικονίζεται ως παράρτημά του.

Η κατάρτιση και εκτέλεση του προϋπολογισμού πραγματοποιείται σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις περί δημοσιονομικής διαχείρισης και οικονομικού ελέγχου.

 

Άρθρο 22

Πλαίσιο διαχείρισης εισοδημάτων ωφελούμενων

1. Σύμφωνα με τους σκοπούς της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, όπως αυτοί ορίζονται στο άρθρο 3 και για την συνεχή διαδικασία ενδυνάμωσης των ωφελούμενων, στο πλαίσιο της υποστηριζόμενης διαβίωσής τους σε Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης/Π.Δ., οι ωφελούμενοι υποστηρίζονται στην διαχείριση των εισοδημάτων τους, προκειμένου να διασφαλίζεται η προσωπική τους αυτονομία και η προαγωγή των δεξιοτήτων καθημερινής ζωής. Το πλαίσιο διαχείρισης των εισοδημάτων των ωφελούμενων τελεί υπό την εποπτεία της Πολυκλαδικής Θεραπευτικής Ομάδας (ΠΘΟ) και του Επιστημονικά Υπεύθυνου. Η εποπτεία της ΠΘΟ δεν υποκαθιστά τη δικαιοπρακτική ικανότητα του ωφελούμενου, η οποία διέπεται αποκλειστικά από τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα και τις σχετικές δικαστικές αποφάσεις. Η υποστήριξη στη διαχείριση εισοδημάτων αποτελεί διαδικασία αποκατάστασης και δύναται να τροποποιείται ανάλογα με τη λειτουργικότητα, την πορεία της αποκατάστασης και τις μεταβολές της ψυχικής κατάστασης του ωφελούμενου. Η ικανότητα και ο βαθμός διαχείρισης κάθε ωφελούμενου επαναξιολογείται τουλάχιστον ανά εξάμηνο.

2. Η υποστήριξη στη διαχείριση εισοδημάτων αποσκοπεί πρωτίστως στην ανάπτυξη και ενίσχυση της οικονομικής αυτονομίας του ωφελούμενου και όχι στη διαρκή ανάληψη της διαχείρισης των οικονομικών του από τρίτους.

Η ΠΘΟ υποχρεούται οποτεδήποτε να ενημερώνει τον ωφελούμενο ή τον δικαστικό του συμπαραστάτη ή κάθε νόμιμο εκπρόσωπό του, εφόσον υπάρχει, και να χορηγεί αντίγραφα των στοιχείων που αφορούν τη διαχείριση των εισοδημάτων του, τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες και τα διαθέσιμα υπόλοιπα, σε μορφή κατανοητή και προσαρμοσμένη στις δυνατότητές του. Απαγορεύεται η προσωπική χρήση, ιδιοποίηση ή διαχείριση χρημάτων ωφελούμενων από μέλη της ΠΘΟ ή λοιπό προσωπικό για ίδιο λογαριασμό ή τρίτου προσώπου ή εκτός των διαδικασιών που προβλέπονται στο παρόν άρθρο.

3. Για την υποστήριξη της διαχείρισης των εισοδημάτων των ωφελούμενων και με κριτήρια τις εξατομικευ- μένες ανάγκες, το επίπεδο λειτουργικότητας και τη δικαιοπρακτική ικανότητά τους, τηρούνται οι ακόλουθες διαδικασίες:

α) Αυτόνομη διαχείριση εισοδημάτων από τον ωφελούμενο

Η διαδικασία της αυτόνομης διαχείρισης εισοδημάτων εφαρμόζεται σε ωφελούμενους που διαθέτουν επαρκή λειτουργικότητα και ικανότητα αυτοδιαχείρισης. Στη διαδικασία αυτή ο ωφελούμενος δύναται να λαμβάνει οικονομικές αποφάσεις και να πραγματοποιεί αγορές αγαθών ή υπηρεσιών της επιλογής του, σύμφωνα με τις προσωπικές του προτιμήσεις, τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο ζωής του, με σεβασμό στη βούλησή του και χωρίς περιορισμούς πέραν όσων προβλέπονται από τον νόμο ή από τυχόν δικαστικές αποφάσεις. Ειδικότερα, ο ωφελούμενος:

- Διαχειρίζεται μόνος του τα εισοδήματά του,

- πραγματοποιεί ατομικές δαπάνες, ενδεικτικά προσωπικές αγορές και λοιπά ατομικά έξοδα,

- συμμετέχει ενεργά στον οικονομικό προγραμματισμό του.

Κατά την διαδικασία της αυτόνομης διαχείρισης των εισοδημάτων του, ο ωφελούμενος συνεπικουρείται από την ΠΘΟ και το Πρόσωπο Αναφοράς, με σκοπό την βελτίωση δεξιοτήτων οικονομικής αυτονομίας.

β) Υποστηριζόμενη διαχείριση από Πρόσωπο Αναφοράς

Η διαδικασία της υποστηριζόμενης διαχείρισης από το Πρόσωπο Αναφοράς της παρ. 6 του άρθρου 10 εφαρμόζεται σε ωφελούμενους που χρειάζονται μερική υποστήριξη για την ενίσχυση της λειτουργικότητας και της αυτονομίας τους. Κατά τη διαδικασία αυτή, το Πρόσωπο Αναφοράς:

- Υποστηρίζει και ενθαρρύνει τον ωφελούμενο στη διαχείριση των καθημερινών οικονομικών πράξεων,

- εκπαιδεύει τον ωφελούμενο στην πρακτική διαχείριση χρημάτων,

- καταγράφει τις σχετικές ενέργειες σε διακριτό μέρος (Φύλλο Καταγραφής Ατομικών Δαπανών Ενοίκου), στο Ατομικό Θεραπευτικό Πρόγραμμα, ιδίως τις παρεμβάσεις της ΠΘΟ, τις ενέργειες υποστήριξης οικονομικών δεξιοτήτων, την πρόοδο στην ενίσχυση της αυτονομίας τους,

- συντάσσει τριμηνιαία αναφορά στην Επιτροπή της περ. δ).

Η υποστηριζόμενη διαχείριση από το Πρόσωπο Αναφοράς γίνεται στο πλαίσιο της θεραπευτικής παρακολούθησης του ωφελουμένου. Το Πρόσωπο Αναφοράς σε καμία περίπτωση δεν ασκεί διαχειριστικό, λογιστικό ή ελεγκτικό ρόλο επί των οικονομικών του ωφελούμενου.

γ) Διαχείριση μέσω δικαστικού συμπαραστάτη

Η διαδικασία της διαχείρισης μέσω δικαστικού συμπαραστάτη εφαρμόζεται σε ωφελούμενους που τελούν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, στερητικής ή επικουρικής, πλήρους ή μερικής. Η διαχείριση των εισοδημάτων πραγματοποιείται από τον δικαστικό συμπαραστάτη, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και στον βαθμό που ορίζουν οι δικαστικές αποφάσεις. Κατά τη διαδικασία αυτή, η ΠΘΟ και το Πρόσωπο Αναφοράς ασκούν υποστηρικτικό ρόλο, με γνώμονα τη διασφάλιση των συμφερόντων του ωφελούμενου και την προαγωγή τους λειτουργικότητάς του.

Ειδικότερα, το Πρόσωπο Αναφοράς:

- Υποστηρίζει και ενθαρρύνει τον ωφελούμενο στη διαχείριση των καθημερινών οικονομικών πράξεων,

- εκπαιδεύει τον ωφελούμενο στην πρακτική διαχείριση χρημάτων,

- καταγράφει τις σχετικές ενέργειες, σε διακριτό μέρος (Φύλλο Καταγραφής Ατομικών Δαπανών Ενοίκου), στο Ατομικό Θεραπευτικό Πρόγραμμα,

- συνεργάζεται και ενημερώνει τον δικαστικό συμπαραστάτη για την πορεία της διαχείρισης του ωφελούμενου,

- συντάσσει τριμηνιαία αναφορά στην Επιτροπή της περ. δ).

δ) Υποστηριζόμενη διαχείριση από Επιτροπή Διαχείρισης Εισοδημάτων

Στις περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατή η αυτόνομη ή υποστηριζόμενη διαχείριση των περ. α) και β), ούτε υπάρχει δικαστικός συμπαραστάτης ώστε να εφαρμοστεί η διαχείριση της περ. γ), ή έως τον ορισμό αυτού, για την υποστήριξη της διαχείρισης των εισοδημάτων των ωφελούμενων συστήνεται, σε κάθε Μονάδα/Π.Δ., με απόφαση του Επιστημονικά Υπευθύνου της, Επιτροπή Διαχείρισης Εισοδημάτων, αποτελούμενη από:

- Έναν (1) ωφελούμενο, ο οποίος επιλέγεται μεταξύ όσων έχουν διαπιστωμένα ικανότητα αυτόνομης οικονομικής διαχείρισης και εφόσον το επιθυμεί,

- δύο (2) μέλη της ΠΘΟ/Πρόσωπα Αναφοράς.

Σε περίπτωση τεκμηριωμένης αδυναμίας εύρεσης ατόμου ικανού να συμμετάσχει στην Επιτροπή λόγω της σοβαρότητας ψυχοκοινωνικών προβλημάτων, η Επιτροπή αποτελείται από τρία (3) μέλη της ΠΘΟ/Πρόσωπα Αναφοράς.

Η Επιτροπή Διαχείρισης Εισοδημάτων:

- Τηρεί καταγραφές, ανά ωφελούμενο, σε ειδικό βιβλίο εσόδων-εξόδων,

- διαχειρίζεται τα εισοδήματα των ωφελούμενων αποκλειστικά για ατομικές δαπάνες,

- τηρεί και αρχειοθετεί παραστατικά σε ειδικό-ξεχωριστό φάκελο ανά ωφελούμενο,

- συνεργάζεται με τα Πρόσωπα Αναφοράς ώστε να καταγράφονται οι σχετικές ενέργειες, σε διακριτό μέρος (Φύλλο Καταγραφής Ατομικών Δαπανών Ενοίκου), στο Ατομικό Θεραπευτικό Πρόγραμμα,

- συνεργάζεται με τα Πρόσωπα Αναφοράς ώστε να λαμβάνει τις τριμηνιαίες αναφορές ανά ωφελούμενο,

- συντάσσει δυο φορές ετησίως αναφορές προς τον Επιστημονικά Υπεύθυνο,

- συντάσσει ετήσιες απολογιστικές εκθέσεις οικονομικής διαχείρισης προς την αρμόδια Πενταμελή Επιτροπή Ελέγχου του άρθρου 23.

Η Επιτροπή Διαχείρισης Εισοδημάτων λειτουργεί προς όφελος των ωφελούμενων, με σκοπό την ενίσχυση της οικονομικής τους αυτονομίας και τη διασφάλιση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της χρηστής διαχείρισης των εισοδημάτων τους.

Η υπαγωγή ωφελούμενου στη διαδικασία υποστηριζόμενης διαχείρισης από την Επιτροπή επανεξετάζεται υποχρεωτικά ανά έτος.

 

Άρθρο 23

Πενταμελής Επιτροπή Ελέγχου Οικονομικής Διαχείρισης

1. Στην έδρα κάθε Υγειονομικής Περιφέρειας συστήνεται, με απόφαση του Διοικητή της, Πενταμελής Επιτροπή Ελέγχου Οικονομικής Διαχείρισης, η οποία είναι άμισθη, έχει διετή θητεία και αποτελείται από:

- Ένα (1) μέλος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών της Δ.Υ.Πε., που προτείνεται από τον Προϊστάμενό της, ως Πρόεδρο,

- ένα (1) μέλος της Διεύθυνσης Ιατρικής Ψυχικής Υγείας της Δ.Υ.Πε., που προτείνεται από τον Προϊστάμενό της,

- ένα (1) μέλος της Διεύθυνσης Νοσηλευτικής Ψυχικής Υγείας της Δ.Υ.Πε., που προτείνεται από τον Προϊστάμενό της,

- ένα (1) μέλος της Διεύθυνσης Συντονισμού Ψυχικής Υγείας της Δ.Υ.Πε., που προτείνεται από τον Προϊστάμενό της και

- ένα (1) μέλος της Διεύθυνσης Ανθρωπίνου Δυναμικού της Δ.Υ.Πε., που προτείνεται από τον Προϊστάμενό της.

2. Η Πενταμελής Επιτροπή Ελέγχου Οικονομικής Διαχείρισης της παρ. 1:

- Συνεργάζεται με τις Επιτροπές Διαχείρισης Εισοδημάτων που λειτουργούν σε κάθε Μονάδα/Π.Δ., σύμφωνα με τα οριζόμενα στην περ. δ) της παρ. 3 του άρθρου 22,

- διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους στις Μονάδες,

- αξιολογεί τη συμμόρφωση των διαδικασιών διαχείρισης εισοδημάτων με τις διατάξεις της παρούσας απόφασης,

- συντάσσει πρακτικό ελέγχου το οποίο υποβάλλει στον αρμόδιο για θέματα ψυχικής υγείας Υποδιοικητή της Υ.Πε.,

- συντάσσει ετήσια έκθεση απολογισμού και την υποβάλλει στον αρμόδιο για θέματα ψυχικής υγείας Υποδιοικητή της Υ.Πε.

3. Κατ' εξαίρεση, λόγω των ιδιαίτερων γεωγραφικών και νησιωτικών χαρακτηριστικών, καθώς και της εκτεταμένης χωρικής αρμοδιότητας που καλύπτουν, στις έδρες της 2ης και της 6ης Υγειονομικής Περιφέρειας δύνανται να συστήνονται, δύο (2) Πενταμελείς Επιτροπές Ελέγχου Οικονομικής Διαχείρισης, οι οποίες συγκροτούνται και λειτουργούν σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παρ. 1 και 2 του παρόντος άρθρου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ'

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

 

Άρθρο 24

Μεταβατικές και τελικές διατάξεις

1. Τα Οικοτροφεία και οι Ξενώνες που λειτουργούν ή πρόκειται να λειτουργήσουν θέσεις μεταβατικής φιλοξενίας βραχείας διάρκειας, οφείλουν εντός δώδεκα (12) μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης να τροποποιήσουν την απόφαση σύστασης ή, εφόσον πρόκειται για Οικοτροφεία και Ξενώνες που λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο 11του ν. 2716/1999, την άδεια λειτουργίας τους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παρ. 3 και 4 του άρθρου 5 και στις παρ. 6 και 7 του άρθρου 6, αντίστοιχα.

2. Ξενώνες που έχουν συσταθεί και λειτουργούν χωρίς να πληρούν την προϋπόθεση του δευτέρου εδαφίου της περ. β) της παρ. 4 του άρθρου 6, οφείλουν εντός είκοσι τεσσάρων (24) μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης να συμμορφωθούν πλήρως με τα οριζόμενα σε αυτή.

3. Όλα τα Οικοτροφεία, οι Ξενώνες και τα Προστατευμένα Διαμερίσματα οφείλουν εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης να έχουν καταρτίσει Ατομικό Θεραπευτικό Πρόγραμμα (ΑΘΠ) για κάθε ωφελούμενο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 11.

4. Φορείς που κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης λειτουργούν Οικοτροφεία, Ξενώνες και Προστατευμένα Διαμερίσματα οφείλουν, εντός δώδεκα (12) μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης να τροποποιήσουν τους υφιστάμενους Εσωτερικούς Κανονισμούς Λειτουργίας, σύμφωνα με το υπόδειγμα που επισυνάπτεται ως Παράρτημα ΙΙ και να τους υποβάλλουν προς έγκριση στο αρμόδιο Επιστημονικό Συμβούλιο Ψυχικής Υγείας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 13.

5. Οι ήδη λειτουργούσες Μονάδες που είναι εγκατεστημένες στις παρυφές πόλεων ή εκτός αστικού ιστού, κατά παρέκκλιση των οριζόμενων στο άρθρο 18, δύνανται να συνεχίζουν τη λειτουργία τους, εφόσον πληρούν τις λοιπές προβλεπόμενες προδιαγραφές λειτουργίας, ασφάλειας και ποιότητας φροντίδας.

6. Όλες οι Διοικήσεις των Υγειονομικών Περιφερειών (Δ.Υ.Πε.) της χώρας οφείλουν εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης να συγκροτήσουν τις Επιτροπές Διαχείρισης Εισοδημάτων της περ. δ) της παρ. 3 του άρθρου 22 και τις Πενταμελείς Επιτροπές Ελέγχου Οικονομικής Διαχείρισης του άρθρου 23.

 

Άρθρο 25

Καταργούμενες διατάξεις

Από την έναρξη ισχύος της παρούσας καταργούνται τα άρθρα 1 έως 25 και 28, 29 της υπό στοιχεία Α3α/ οικ.876/16-05-2000 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Υγείας και Πρόνοιας «Καθορισμός του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας των Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Οικοτροφεία, Ξενώνες) και των Προγραμμάτων Προστατευμένων Διαμερισμάτων του άρθρου 9 του ν. 2716/1999» (Β'661).

Η ισχύς της παρούσας απόφασης αρχίζει από την δημοσίευσή της.

(Ακολουθούν παραρτήματα για τα οποία βλέπε στο οικείο ΦΕΚ)

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 30 Σεπτεμβρίου 2026