Σε διαβούλευση το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό

Τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού δημοσιοποιούν το σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, θέτοντάς το σε διαδικασία διατύπωσης απόψεων και παρατηρήσεων από τους ενδιαφερόμενους φορείς και τους πολίτες, έως και τη Δευτέρα, 25.05.2026.

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.

Σκοπός του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) είναι ο προσδιορισμός μακροπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων στόχων και στρατηγικών κατευθύνσεων σε εθνικό επίπεδο για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και  κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.

Εξαιρετικά σημαντική παράμετρος σε συνάρτηση με τα προηγούμενα είναι ότι ο τουρισμός αποτελεί σήμερα τον πιο δυναμικό τομέα μεγάλου μεγέθους της εθνικής οικονομίας.

Επιδιώκεται η βιώσιμη ανάπτυξη, η ανθεκτικότητα των προορισμών και η διασφάλιση του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της χώρας.

Το ρόλο αυτό αναμένεται να διατηρήσει και κατά την περίοδο που θα μεσολαβήσει μέχρι την πρώτη αξιολόγηση του παρόντος.

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό στοχεύει, μέσω χωρικών εργαλείων:

α) Στη στήριξη της ανοδικής δυναμικής του ελληνικού τουρισμού και την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού, με την προσφορά κατάλληλης γης, κριτηρίων χωροθέτησης και όρων που θα επιτρέπουν ορθολογική ανάπτυξη των τουριστικών επενδύσεων.

β) Στην χωρική εξισορρόπηση και διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας με στόχο την υποστήριξη θεματικών μορφών τουρισμού παράλληλα με τον τουρισμό ήλιου-θάλασσας, την προώθηση σύγχρονων τουριστικών προϊόντων,  καταλυμάτων (νέων και υφιστάμενων) και ειδικών τουριστικών υποδομών υψηλής ποιότητας, καθώς και την ισορροπία μεταξύ κλασικών και αναδυόμενων τουριστικών μοντέλων (όπως ιδίως ο τουρισμός διαμοιρασμού και η τουριστική κατοικία).

γ) Στις διασυνδέσεις μεταξύ διαφορετικών μορφών τουρισμού, με βάση την έννοια της σύνθετης τουριστικής εμπειρίας και της πολλαπλότητας των τουριστικών πόρων (φυσικών, πολιτιστικών κλπ.), και μεταξύ του τουρισμού και άλλων οικονομικών κλάδων οι οποίοι μπορούν να διασυνδεθούν στην αλυσίδα αξίας του τουριστικού προϊόντος.

δ) Στην μείωση των δια- και ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων τουριστικής ανάπτυξης και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, με εκμετάλλευση λανθανόντων συγκριτικών πλεονεκτημάτων διαφόρων περιοχών.

ε) Στη χωρική οργάνωση του τουρισμού με άξονες την ενίσχυση των οργανωμένων μορφών χωροθέτησης, την καινοτομία στο τουριστικό προϊόν, τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, την 6 ολοκληρωμένη διαχείριση των προορισμών, την αντιμετώπιση φαινομένων πίεσης στον προορισμό αξιοποιώντας με κατάλληλο τρόπο την ιδιαιτερότητα της ανομοιογένειας του εθνικού χώρου.

στ) Στην απλούστευση των διαδικασιών χωροθέτησης και το συντονισμό όλων των βαθμίδων σχεδιασμού που επηρεάζουν τον τουρισμό.

ζ) Στην προσαρμογή του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή.

η) Στην προώθηση υποδομών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος αναγκαίων για την τουριστική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανόμενων των μεταφορών, των περιβαλλοντικών υποδομών, και των ψηφιακών υποδομών.

θ) Στην πράσινη μετάβαση και μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών καταλυμάτων.

 Το νέο πλαίσιο φέρνει αυστηρότερους κανόνες για την εκτός σχεδίου δόμηση, νέα όρια στις τουριστικές κλίνες στα νησιά, περιορισμούς στις παράκτιες περιοχές και κατευθύνσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση, επιχειρώντας να βάλει τέλος στην άναρχη ανάπτυξη και να συνδέσει τον τουρισμό με τη βιωσιμότητα και τη φέρουσα ικανότητα κάθε προορισμού.

 

Βασικές Αλλαγές

-Αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης έκτασης για τουριστική ανάπτυξη στην εκτός σχεδίου δόμηση από τα 4 στρέμματα που ισχύουν σήμερα, στα 8 στρέμματα και έως τα 12 στρέμματα στις αναπτυγμένες περιοχές.

-Οι αυστηρότερες αρτιότητες επιβάλλονται σε κορεσμένες τουριστικά περιοχές και αφορούν τα 16 στρέμματα. Πρόκειται για 18 δημοτικές ενότητες - από την Κέρκυρα και την Πιερία, έως τις Σποράδες τρεις δημοτικές ενότητες στη Ζάκυνθο, σε Μύκονο, Σαντορίνη, Ρόδο και τμήματα της Κρήτης .

-Για τις κορεσμένες περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο 100 κλινών για νέες τουριστικές αναπτύξεις ενώ για τις αναπτυσσόμενες περιοχές το όριο ορίζεται στις 350 κλίνες. Στις περιοχές χαμηλότερης τουριστικής πίεσης δεν προβλέπονται περιορισμοί.

-Προβλέπονται ειδικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη ορεινού, καταδυτικού, ιαματικού και θαλάσσιου τουρισμού, καθώς και για τη σύνδεση του τουρισμού με τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και τον φυσικό πλούτο της χώρας.

-Προβλέπει δυνατότητα καθορισμού γεωγραφικών ζωνών περιορισμού ή ακόμα και απαγόρευσης της δραστηριότητας της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε περιοχές που αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις.

 

Οι πέντε κατηγορίες περιοχών

Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού αποτελεί η κατηγοριοποίηση της χώρας με βάση την ένταση της τουριστικής δραστηριότητας.

Για πρώτη φορά, η Ελλάδα χωρίζεται σε πέντε βασικές κατηγορίες περιοχών:

-Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,

-Αναπτυγμένες περιοχές,

-Αναπτυσσόμενες περιοχές,

-Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και

-Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.

Η κατηγοριοποίηση βασίζεται κυρίως στον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης της τουριστικής επιβάρυνσης.

Παράλληλα, θεσπίζεται ειδικό καθεστώς για τα νησιά, τα οποία κατατάσσονται σε διαφορετικές ομάδες ανάλογα με την έκταση και τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά τους, με διαφορετικούς όρους ανάπτυξης και προστασίας.

Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.

Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.

Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος.

Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής,

Οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.

Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας μέσω ειδικών μελετών.

Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.

Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.

 

Σχέδιο ΚΥΑ ΕΧΠ Τουρισμού

Οι απόψεις και παρατηρήσεις μπορούν να υποβάλλονται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση:

planchora@ypen.gr

Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος

Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Αμαλιάδος 17, Τ.Κ. 11523 Αθήνα