Έγκριση του Κανονισμού Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του ν. 4425/2016 (Α' 185).

---

Απόφαση Ρ.Α.Ε.Αριθμ. 89/2022

ΦΕΚ 515/Β/9-2-2022

Έγκριση του Κανονισμού Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του ν. 4425/2016 (Α' 185).

Η ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Λαμβάνοντας υπόψη:

 Την Οδηγία 2009/73/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2009 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και την κατάργηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ.

 Τον Κανονισμό (ΕΕ) 312/2014 της Επιτροπής της 26ης Μαρτίου 2014 για τη θέσπιση κώδικα δικτύου όσον αφορά την εξισορρόπηση του φυσικού αερίου στα δίκτυα μεταφοράς.

 Τον Κανονισμό 1227/2011 Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2011 για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη χονδρική αγορά ενέργειας.

 Τις διατάξεις του ν. 4001/2011 «Για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις» (Α' 179), και ιδίως τα άρθρα 117Α 117Ε αυτού.

 Τις διατάξεις του Κεφαλαίου Γ' «Διατάξεις Αρμοδιότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας» του ν. 4425/2016 «Επείγουσες ρυθμίσεις των Υπουργείων Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, για την εφαρμογή της συμφωνίας δημοσιονομικών στόχων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και άλλες διατάξεις» (Α'185), και ιδίως το άρθρο 19 αυτού.

 Την υπό στοιχεία Δ1/Α/5346/22.03.2010 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής «Κώδικας Διαχείρισης του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου» (Β' 379) (εφεξής ο «Κώδικας Διαχείρισης ΕΣΦΑ»), όπως τροποποιήθηκε με τις υπ' αρ.: 1096/2011 (Β' 2227), 526/2013 (Β' 3131), 239/2017 (Β' 1549 και Β' 2159), 123/2018 (Β' 788), 1005/2019 (Β'4088), 727/2020 (Β' 1684), 1035/2020 (Β' 2840), 1400/2020 (Β' 4585), 1433/2020 (Β' 4799 και Β' 5078), 735/2021 (Β'4687) και 1060/2021 (Β'37) αποφάσεις της ΡΑΕ.

7.Την υπ' αρ. 274/2015 απόφαση της ΡΑΕ «Έγκριση της Έκθεσης του Διαχειριστή για την υλοποίηση προσωρινών μέτρων κατ' εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κώδικα Εξισορρόπησης (ΕΕ) 312/2014» (Β' 1916).

8.Την υπ' αρ. 774/2019 απόφαση της ΡΑΕ «Έγκριση της 2ης Έκθεσης του Διαχειριστή για την υλοποίηση προσωρινών μέτρων κατ' εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κώδικα Εξισορρόπησης (ΕΕ) 312/2014» (Β' 3688).

9.Την υπ' αρ. 36/2020 απόφαση της ΡΑΕ «Έγκριση, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 9 του ν. 4425/2016 και την παρ. 1 του άρθρου 117Γ του ν. 4001/2011, όπως ισχύει, της λειτουργίας της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε.» και τον διακριτικό τίτλο «ΕΧΕ Α.Ε.» ως Χρηματιστηρίου Ενέργειας για τη διαχείριση και λειτουργία της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και της Ενδοημερήσιας Αγοράς» (Β' 742).

10.Την υπ' αρ. 1125/2019 απόφαση της ΡΑΕ «Έγκριση της λειτουργίας της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε.» και τον διακριτικό τίτλο «EnExClear Α.Ε.» ως Φορέα Εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας Αγοράς, σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4 του ν. 4425/2016 (Α' 185), όπως ισχύει».

11.Το υπό στοιχεία ΡΑΕ Ο-81721/09.04.2020 έγγραφο της ΡΑΕ με θέμα «Υλοποίηση Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου», με το οποίο η ΡΑΕ ζήτησε ενημέρωση από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας (ΕΧΕ) σχετικά με την πρόθεσή του να αναπτύξει και να λειτουργήσει Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα.

12.Το υπ' αρ. 1304/19.06.2020 έγγραφο της ΕΧΕ (ΡΑΕ Ι-283854/19.06.2020) με θέμα «Υλοποίηση Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου».

13.Το υπ' αρ. 879/24.06.2021 έγγραφο της ΕΧΕ και 519/24.06.2021 έγγραφο της ΕnExClear (ΡΑΕ Ι-305281/24.06.2021) με θέμα «Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας», με το οποίο ο Όμιλος Χρηματιστηρίου Ενέργειας υπέβαλε την αρχική εισήγησή του για το πλαίσιο λειτουργίας του Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου.

14.Το υπ' αρ. 915/02.07.2021 έγγραφο της ΕΧΕ και 545/02.07.2021 έγγραφο της ΕnExGear (ΡΑΕ Ι-305824/02.07.2021) με θέμα «Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας», με το οποίο ο Όμιλος Χρηματιστηρίου Ενέργειας υπέβαλε τα κείμενα των αποφάσεων που περιλαμβάνονται στην αρχική πρότασή του στα Αγγλικά.

15.Τη Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΕ1 επί της εισήγησης του Ομίλου Χρηματιστηρίου Ενέργειας, η οποία έλαβε χώρα από τις 29.06.2021 έως και τις 20.9.2021, καθώς και τα αποτελέσματα αυτής, όπως έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της ΡΑΕ, με την από 4 Οκτωβρίου 2021 ανακοίνωσή της2, ήτοι τις απόψεις που υποβλήθηκαν με τα ακόλουθα έγγραφα: ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ ΑΕ. (ΡΑΕ Ι-309451/13.09.2021), ΔΕΗ Α.Ε. (ΡΑΕ Ι-309452/13.09.2021), ΖΕΝΙΘ (ΡΑΕ Ι-309454/13.09.2021), ΙΕΝΕ (ΡΑΕ Ι-309455/13.09.2021), ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΡΑΕ Ι-309456/13.09.2021), ΔΕΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ Α.Ε. (ΡΑΕ Ι309460/13.09.2021), καθώς και το υπ' αρ. ΡΑΕ Ι-309425/10.09.2021 έγγραφο για το οποίο δεν αναφέρεται ο αποστολέας, καθώς έχει υποβληθεί αίτημα περί τήρησης εμπιστευτικότητας.

16.Το από 30.09.2021 ηλεκτρονικό έγγραφο της ΡΑΕ, με το οποίο ζητήθηκαν οι απόψεις της ΕΧΕ και της ΕnExGear επί των σχολίων που υποβλήθηκαν στη δημόσια διαβούλευση.

17.Το υπ' αρ. 1514/15.10.2021 έγγραφο της ΕΧΕ και 858/15.10.2021 έγγραφο της ΕnExGear (ΡΑΕ Ι-311586/18.10.2021) με θέμα «Απόψεις των εταιρειών ΕΧΕ Α.Ε. και EnExClear επί των αποτελεσμάτων της δημόσιας διαβούλευσης της ΡΑΕ για το πλαίσιο που θα διέπει την λειτουργία του Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας».

18.Το υπό στοιχεία Ο-91199/3.12.2021 έγγραφο της ΡΑΕ με θέμα «Αποφάσεις για την εφαρμογή των Κανονισμών Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας και Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Χρηματιστηρίου Ενέργειας».

19.Το από 9.12.2021 ηλεκτρονικό έγγραφο της ΡΑΕ με θέμα «Σχόλια ΡΑΕ επί της πρότασης του ΕnExGear για τον Κανονισμό Εκκαθάρισης και τις σχετικές αποφάσεις».

20.Τις τηλεδιασκέψεις εργασίας που έλαβαν χώρα μεταξύ της ομάδας εργασίας της ΡΑΕ και της ομάδας εργασίας του Ομίλου Χρηματιστηρίου Ενέργειας για την από κοινού επεξεργασία της πρότασής του και των σχολίων της δημόσιας διαβούλευσης και τη διαμόρφωση των τελικών σχεδίων Κανονισμών Βάθρου Εμπορίας και Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας και των σχετικών Αποφάσεων.

21.Το υπό στοιχεία Ο-91767/28.12.2021 ηλεκτρονικό έγγραφο της ΡΑΕ με θέμα «Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου», με το οποία υποβλήθηκαν στην ΕΧΕ και την EnExClear οι τελικές παρατηρήσεις της ΡΑΕ επί των κειμένων των Κανονισμών του Βάθρου Εμπορίας και της Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Χρηματιστηρίου Ενέργειας και των σχετικών Αποφάσεων που θα εγκριθούν από την ΡΑΕ.   

22.Το υπ' αρ. 18/07.01.2022 έγγραφο της ΕΧΕ και 12/07.01.2022 έγγραφο της ΕnExGear (ΡΑΕ Ι-317393/07.01.2022) με θέμα «Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας», με το οποίο υποβλήθηκε η τελική εισήγηση του Ομίλου Χρηματιστηρίου Ενέργειας για τον Κανονισμό Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας και τον Κανονισμό Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

23.Την υπ' αρ. 60/2022 απόφαση της ΡΑΕ «Έγκριση Λειτουργίας Αγορών Φυσικού Αερίου από την ανώνυμη εταιρεία «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.» σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του ν. 4425/2016 (Α' 185)» (Β' 454).

24.Την υπ' αρ. 61/2022 απόφαση της ΡΑΕ «Έγκριση Κανονισμού Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του ν. 4425/2016 (Α'185)» (Β' 336).

25.Την υπ' αρ. 88/2022 απόφαση της ΡΑΕ για την έγκριση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε» και τον διακριτικό τίτλο «EnExClear A.E.» ως Φορέα Εκκαθάρισης των Αγορών Φυσικού Αερίου σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 4425/2016 (Α' 185)».

26.Το γεγονός ότι οι κανονιστικού χαρακτήρα αποφάσεις της ΡΑΕ δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 1 στο άρθρου 32 του ν. 4001/2011.

27.Τις διατάξεις του ν. 3861/2010 «Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο «Πρόγραμμα Διαύγεια" και άλλες διατάξεις» (Α' 112).

28.Το γεγονός ότι από την παρούσα απόφαση δεν προκαλείται επιβάρυνση στον κρατικό προϋπολογισμό.

Σκέφθηκε ως εξής:

Επειδή, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 312/2014 (σχετικό 2), οι χρήστες του συστήματος μεταφοράς έχουν την ευθύνη της εξισορρόπησης των εισροών και των απολήψεών τους στο σύστημα φυσικού αερίου. Οι Διαχειριστές του Συστήματος Μεταφοράς διενεργούν τυχόν αναγκαία εναπομείνασα εξισορρόπηση των συστημάτων μεταφοράς. Στο πλαίσιο της ενέργειας αυτής, οι Διαχειριστές θα πρέπει να επιδιώκουν τη μεγιστοποίηση της ποσότητας των αναγκών εξισορρόπησης φυσικού αερίου που καλύπτεται μέσω της αγοράς και της πώλησης βραχυπρόθεσμων τυποποιημένων προϊόντων στη βραχυπρόθεσμη αγορά χονδρικής πώλησης αερίου.

Επειδή, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 6 του ως άνω Κανονισμού: «Ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς εκτελεί πράξεις εξισορρόπησης μέσω: α) της αγοράς και της πώλησης βραχυπρόθεσμων τυποποιημένων προϊόντων σε βάθρο εμπορίας [...]».

Επειδή, συναφώς σύμφωνα με το άρθρο 3, σημείο 4) του ως άνω Κανονισμού, ως Βάθρο Εμπορίας ορίζεται: «Ηλεκτρονικό σύστημα το οποίο παρέχει και χειρίζεται ο διαχειριστής του βάθρου εμπορίας, μέσω του οποίου οι συμμετέχοντες στη συναλλαγή επιτρέπεται να υποβάλλουν και να αποδέχονται, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αναθεωρούν και να αποσύρουν, προσφορές για φυσικό αέριο που απαιτείται για την κάλυψη των βραχυπρόθεσμων διακυμάνσεων της ζήτησης ή της παροχής του φυσικού αερίου, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που ισχύουν στο εν λόγω βάθρο εμπορίας και βάσει των οποίων ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς προβαίνει σε εμπορικές συναλλαγές με σκοπό την ανάληψη πράξεων εξισορρόπησης».

Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 10 του ως άνω Κανονισμού: «1. Για τους σκοπούς της προμήθειας βραχυπρόθεσμων τυποποιημένων προϊόντων, ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς συναλλάσσεται σε βάθρο εμπορίας το οποίο πληροί όλα τα ακόλουθα κριτήρια: α) παρέχει επαρκή στήριξη καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας παροχής αερίου τόσο στους χρήστες του δικτύου για τις εμπορικές τους συναλλαγές όσο και στους δια-χειριστές των συστημάτων μεταφοράς για την ανάληψη κατάλληλων πράξεων εξισορρόπησης μέσω της εμπορίας των σχετικών βραχυπρόθεσμων τυποποιημένων προ-ϊόντων· β) παρέχει διαφανή πρόσβαση χωρίς διακρίσεις· γ) παρέχει υπηρεσίες με βάση την ισότιμη μεταχείριση· δ) διασφαλίζει την ανωνυμία της διαδικασίας μέχρι να ολοκληρωθεί η συναλλαγή· ε) παρέχει λεπτομερή επισκόπηση των τρεχουσών προσφορών σε όλους τους συμμετέχοντες στη συναλλαγή· στ) διασφαλίζει ότι όλες οι συναλλαγές κοινοποιούνται δεόντως στον διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς. 2. Ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς επιδιώκει τη διασφάλιση της εκπλήρωσης των κριτηρίων που καθορίζονται στην παρ. 1 από τουλάχιστον ένα βάθρο εμπορίας. Σε περίπτωση αδυναμίας εκπλήρωσης αυτών των κριτηρίων από τουλάχιστον ένα βάθρο εμπορίας, ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για τη δημιουργία βάθρου εξισορρόπησης ή κοινού βά-θρου εξισορρόπησης κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 47.

3.Μετά την ολοκλήρωση κάθε συναλλαγής, ο διαχειριστής του βάθρου εμπορίας θέτει στη διάθεση των συμμετεχόντων επαρκείς πληροφορίες για την επιβεβαίωση της συναλλαγής. 4. Ο συμμετέχων στη συναλλαγή είναι υπεύθυνος για την υποβολή κοινοποίησης της συναλλαγής στον διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς, όπως ορίζεται στο άρθρο 5, εκτός εάν το καθήκον αυτό έχει ανατεθεί στον διαχειριστή του βάθρου εμπορίας ή σε τρίτο μέρος σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για το βάθρο εμπορίας. 5. Ο διαχειριστής του βάθρου εμπορίας: α) δημοσιεύει χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση την εξέλιξη της οριακής τιμής αγοράς και της οριακής τιμής πώλησης έπειτα από κάθε συναλλαγή ή β) παρέχει στον διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς πληροφορίες στην περίπτωση που ο εν λόγω διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς επιλέγει να δημοσιεύσει την εξέλιξη της οριακής τιμής αγοράς και της οριακής τιμής πώλησης. Ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς δημοσιεύει τις πληροφορίες αυτές χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Όταν στην ίδια ζώνη εξισορρόπησης υπάρχουν περισσότεροι του ενός διαχειριστές βάθρου εμπορίας, εφαρμόζεται το στοιχείο β). 6. Ο διαχειριστής του βάθρου εμπορίας επιτρέπει στους χρήστες του δικτύου να συναλλάσσονται στο οικείο βάθρο εμπορίας μόνον εάν δικαιούνται να προβαίνουν σε κοινοποιήσεις συναλλαγών. 7. Ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς ενημερώνει χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση τον διαχειριστή του βάθρου εμπορίας στην περίπτωση που χρήστης του δικτύου απολέσει το δικαίωμα να προβαίνει σε κοινοποιήσεις συναλλαγών δυνάμει της ισχύουσας συμβατικής ρύθμισης, με αποτέλεσμα την αναστολή του δικαιώματος του χρήστη του δικτύου να προβαίνει σε συναλλαγές στο βάθρο εμπορίας, με την επιφύλαξη των λοιπών έννομων μέσων προστασίας τα οποία στη εν λόγω περίπτωση έχει ενδεχομένως στη διάθεσή του ο διαχειριστής του βάθρου εμπορίας σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για το βάθρο εμπορίας.».

Επειδή, όταν τέθηκε σε εφαρμογή ο Κανονισμός (ΕΕ) 312/2014, δεν λειτουργούσε στη ζώνη εξισορρόπησης του ΕΣΦΑ βάθρο εμπορίας στο οποίο να έχει ο Διαχειριστής τη δυνατότητα διενέργειας των συναλλαγών εξισορρόπησης, η Αρχή με την υπ' αρ. 274/2015 απόφασή της (σχετικό 7) ενέκρινε τη δημιουργία Βάθρου Εξισορρόπησης από τον Διαχειριστή, ως Προσωρινό Μέτρο, σύμφωνα με τα άρθρα 45 και 47 του Κανονισμού (ΕΕ) 312/2014. Επιπλέον, η Αρχή με την υπ' αρ. 774/2019 απόφασή της (σχετικό 8) ενέκρινε τη διατήρηση της λειτουργίας του Βάθρου Εξισορρόπησης μέχρι τη δημιουργία Βάθρου Εμπορίας, καθώς και για εύλογο χρονικό διάστημα, κατά μέγιστο ένα (1) έτος, μετά από αυτή.

Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 19 του νόμου 4425/2016 (σχετικό 5): «1. Το Χρηματιστήριο Ενέργειας που λειτουργεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Υποκεφαλαίου Β' του παρόντος νόμου, δύναται να διαχειρίζεται Αγορές Φυσικού Αερίου καθώς και Περιβαλλοντικές Αγορές. Για τη λειτουργία των Αγορών Φυσικού Αερίου καθώς και των Περιβαλλοντικών Αγορών απαιτείται έγκριση από την ΡΑΕ εφαρμοζομένων των διατάξεων των άρθρων 11, 12, 13 και 14 του παρόντος νόμου. 2. Με απόφαση της ΡΑΕ μπορεί να εξειδικεύονται οι όροι και οι προϋποθέσεις λειτουργίας των Αγορών Φυσικού Αερίου καθώς και των Περιβαλλοντικών Αγορών. Με την ίδια απόφαση δύναται να εξειδικεύονται και οι όροι λειτουργίας Αγορών Εξισορρόπησης επί φυσικού αερίου και επί των προϊόντων που διαπραγματεύονται στις Περιβαλλοντικές Αγορές, στο πλαίσιο των προβλέψεων της κείμενης νομοθεσίας και του ενωσιακού δικαίου».

Επειδή, έπειτα από πρωτοβουλία της Αρχής και με τη συμμετοχή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του ΔΕΣΦΑ, εκπονήθηκε από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας (ΕΧΕ Α.Ε.) μελέτη σκοπιμότητας, η οποία ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο 2019 και ανέδειξε την ανάγκη υλοποίησης βάθρου εμπορίας για το φυσικό αέριο στην Ελλάδα, καθώς και τη βιωσιμότητά του. Το καλοκαίρι του 2020, έπειτα από υπενθυμίσεις της Αρχής (σχετικό 11), η ΕΧΕ Α.Ε. αποφάσισε την ανάπτυξη και λειτουργία του βάθρου εμπορίας στην Ελλάδα (σχετικό 12) σύμφωνα με τη δυνατότητα που της είχε δοθεί από τον ν. 4425/2016.

Επειδή, δυνάμει του άρθρου 12 του ν. 4425/2016, το οποίο αφορά στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά εφαρμόζεται αναλογικώς και για τις Αγορές Φυσικού Αερίου, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 4425/2016, η εκκαθάριση των συναλλαγών στις αγορές διενεργείται από το Χρηματιστήριο Ενέργειας ή από άλλο Φορέα Εκκαθάρισης.

Eπειδή, σε συνέχεια σχετικού αιτήματος και εισήγησης της ΕΧΕ Α.Ε. κατ' εξουσιοδότηση των διατάξεων του άρθρου 19 του ν. 4425/2016, εκδόθηκε η υπ' αρ. 60/20.1.2022 απόφαση της ΡΑΕ (σχετικό 23) δυνάμει της οποίας εγκρίθηκε η λειτουργία των αγορών φυσικού αερίου από την ανώνυμη εταιρεία «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.».

Επειδή, με την υπ' αρ. 88/2022 απόφαση της ΡΑΕ (σχετικό 25) εγκρίθηκε η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε» και τον διακριτικό τίτλο «EnExClear A.E.» ως Φορέα Εκκαθάρισης των Αγορών Φυσικού Αερίου σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 4425/2016 (Α' 185).

Επειδή, σύμφωνα με τον Κανονισμό του Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας (σχετικό 24), η «Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών Χρηματιστηρίου Ενέργειας» (εφεξής η «EnExClear») που λειτουργεί ως Φορέας Εκκαθάρισης σύμφωνα με τον ν. 4425/2016 είναι αρμόδια για την εκκαθάριση των συναλλαγών που καταρτίζονται στο Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Η EnExClear εκκαθαρίζει το χρηματικό και μόνο σκέλος των συναλλαγών.

Επειδή, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 4425/2016, τα άρθρα 13 και 14 αυτού εφαρμόζονται αναλογικώς και για τις Αγορές Φυσικού Αερίου.

Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 13 «Οργανωτικές και λειτουργικές ρυθμίσεις Φορέα Εκκαθάρισης» του ν. 4425/2016: «..2. Ο Φορέας Εκκαθάρισης εκδίδει Κανονισμό που προσδιορίζεται κατ' ελάχιστο περιεχόμενο σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 18 του πα-ρόντος νόμου. Ο Κανονισμός περιλαμβάνει διαφανείς και χωρίς διακρίσεις κανόνες, οι οποίοι βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια, όσον αφορά στην πρόσβαση των Εκκαθαριστικών Μελών στις διαδικασίες εκκαθάρισης. Τα Εκκαθαριστικά Μέλη και κάθε άλλο πρόσωπο στο οποίο αφορά ο Κανονισμός οφείλουν να συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από αυτόν. Με τον Κανονισμό καθορίζονται οι συνέπειες που επέρχονται σε περίπτωση παράβασης των κανόνων του. Η ΡΑΕ εγκρίνει τον Κανονισμό του Φορέα Εκκαθάρισης ταυτόχρονα με την έγκριση που παρέχει σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 12 του παρόντος νόμου για τη λειτουργία του καθώς και κάθε τροποποίησή του. Οι αποφάσεις της παραγράφου αυτής δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της εγκριτικής απόφασης της ΡΑΕ, ο Κανονισμός και οι τροποποιήσεις του ισχύουν έναντι των προσώπων στα οποία αφορά σύμφωνα με τα ανωτέρω. Ο Φορέας Εκκαθάρισης υποβάλλει στην ΡΑΕ κάθε εκτελεστική απόφαση που εκδίδει σε εφαρμογή του Κανονισμού του. [...]

Επειδή, στο άρθρο 18 «Κατάρτιση και τροποποίηση των Κανονισμών και Κωδίκων των Αγορών» του ν. 4425/2016, προβλέπονται τα εξής:

«1. [...], ο Κανονισμός Εκκαθάρισης [...], όπως εκδίδονται με βάση τον παρόντα νόμο, συμμορφώνονται με τις προβλέψεις του ενωσιακού δικαίου. [...]

3.Με τον Κανονισμό Εκκαθάρισης που εκδίδεται σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, ρυθμίζονται ιδίως θέματα σχετικά με τις διαδικασίες εκκαθάρισης ή διακανονισμού που εφαρμόζει ο Φορέας Εκκαθάρισης ή ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος ανάλογα με την περίπτωση, τους κανόνες πρόσβασης στην εκκαθάριση, τις υποχρεώσεις των Εκκαθαριστικών μελών, τους κανόνες διαχείρισης κινδύνου για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του συστήματος καθώς και την ύπαρξη των εξασφαλίσεων που λαμβάνει ο Φορέας Εκκαθάρισης ή ο Κεντρικός αντισυμβαλλόμενος κατά περίπτωση για τις ανάγκες της εκκαθάρισης, εφαρμοζόμενων όπου συντρέχει περίπτωση των προβλέψεων του Κανονισμού (ΕΕ) υπ' αρ. 648/2012.

4....[...]

8.Το Χρηματιστήριο Ενέργειας, ο Φορέας Εκκαθάρισης [...] δημοσιοποιούν μέσω της ιστοσελίδας τους κάθε τεχνική απόφαση που εκδίδουν σε εφαρμογή του Κανονισμού τους ως και κάθε διευκρινιστική οδηγία της εφαρμογής. [...]».

Επειδή, στο άρθρο 14 «Ειδικές ρυθμίσεις» του ν. 4425/2016, προβλέπονται τα εξής:

«1. Ως προς τις εργασίες της εκκαθάρισης συναλλαγών, σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 1 έως 3 του άρθρου 12 που διενεργείται σύμφωνα με τον παρόντα νόμο από Φορέα Εκκαθάρισης...

2.Ο Φορέας Εκκαθάρισης δύναται, για λόγους κάλυψης κινδύνου ως προς τις δραστηριότητες εκκαθάρισης που ασκεί, να συστήνει κεφάλαιο εκκαθάρισης εφαρμοζόμενων αναλογικά των διατάξεων των άρθρων 76 παρ.ι 1 έως 5 και 82 του ν. 3606/2007 (Α' 195). [.]

3.Σε περίπτωση υπερημερίας Εκκαθαριστικού Μέλους ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του εκκαθάρισης ή διακανονισμού σε σχέση με τις συναλλαγές στις Αγορές Ηλεκτρικής Ενέργειας, ισχύουν τα εξής:

α) Εάν πρόκειται για αθέτηση οικονομικών υποχρεώσεων σχετιζόμενων με τις συναλλαγές που το Εκκαθαριστικό Μέλος εκκαθαρίζει, ο Φορέας Εκκαθάρισης ή ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος δικαιούται:

i)να προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες κάλυψης ή εκκαθαριστικού συμψηφισμού, όπου συντρέχει περί-πτωση, εφαρμοζομένων αναλογικά των διατάξεων του ν. 3301/2004,

ii)να προβαίνει σε χρήση ή εκποίηση ή κτήση κυριό-τητας των ασφαλειών που έχει λάβει από αυτό κατ' ανα-λογική εφαρμογή των άρθρων 4 έως 6 του ν. 3301/2004 ως και

iii)να εισπράττει από τη μερίδα του Εκκαθαριστικού Μέλους στο κεφάλαιο εκκαθάρισης, εφόσον υφίσταται, τα απαιτούμενα ποσά για την κάλυψη των εκκρεμών οφειλών του ή, σε περίπτωση μη επάρκειας της προς κάλυψη της ζημίας, και από τις μερίδες των υπολοίπων Εκκαθαριστικών Μελών κατά τρόπο σύμμετρο (prorata).

Ο Φορέας Εκκαθάρισης διατηρεί επαρκείς διαθέσιμους προχρηματοδοτημένους χρηματοοικονομικούς πόρους για την κάλυψη δυνητικών ζημιών σε περίπτωση υπερημερίας Εκκαθαριστικού Μέλους, εφόσον οι ζημίες αυτές υπερβαίνουν σε έκταση το σύνολο των εξασφαλίσεων που λαμβάνει ο Φορέας Εκκαθάρισης σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 2. Ο Φορέας Εκκαθάρισης καθορίζει στον Κανονισμό του τη διαδικασία βάσει της οποίας υπολογίζει το ύψος των μέγιστων προχρηματοδοτημένων χρηματοοικονομικών πόρων του που διαθέτει για την κάλυψη ζημιών σύμφωνα με τα ανωτέρω. [...]

γ) Εάν πρόκειται για αθέτηση υποχρεώσεων φυσικής παράδοσης, επιλαμβάνεται ο Διαχειριστής ... για τη διενέργεια των απαραίτητων πράξεων κάλυψης ή εξισορρόπησης του ελλείμματος ..., καταλογίζοντας το σχετικό κόστος στο υπερήμερο Εκκαθαριστικό Μέλος ...'.

4....

5.Σε περίπτωση αφερεγγυότητας Εκκαθαριστικού Μέλους κατά τις διατάξεις του ν. 2789/2000 αναλογικά εφαρμοζόμενων, έναντι των υποχρεώσεών του προς τον Φορέα Εκκαθάρισης , οι πράξεις εκκαθάρισης, διακανονισμού, διενέργειας

συναλλαγών κάλυψης και εκκαθαριστικού συμψηφισμού, περιλαμβανομένης και της παροχής από το Εκκαθαριστικό Μέλος ασφαλειών υπέρ του Φορέα Εκκαθάρισης ή του κεντρικού αντισυμβαλλομένου, είναι καθ' όλα έγκυρες και αντιτάξιμες έναντι παντός τρίτου, εφόσον αφορούν σε εκκρεμότητες του αφερέγγυου προς τον Φορέα Εκκαθάρισης, ... από συναλλαγές που έχουν καταρτιστεί πριν ο Φορέας Εκκαθάρισης ... λάβει γνώση της έναρξης της διαδικασίας αφερεγγυότητας σύμφωνα με τον ν. 2789/2000.40

6.Οι παρ. 1 και τα στοιχεία (ii) (iii) της περ. α της παρ. 3 εφαρμόζονται και στον Διαχειριστή του ΕΣΜΗΕ ως προς την Αγορά Εξισορρόπησης.

7.Ο Φορέας Εκκαθάρισης όπου τούτο απαιτείται για την αντιμετώπιση καταστάσεων υπερημερίας ή αφερεγγυότητας ειδοποιούν αμέσως την ΡΑΕ, και εφόσον πρόκειται για κεντρικό αντισυμβαλλόμενο την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, για τις εν λόγω καταστάσεις ως και για τα μέτρα που έλαβαν για την αντιμετώπισή τους».

Επειδή, αρχικώς η EnExClear Α.Ε. υπέβαλε στη ΡΑΕ (σχετικό 13 και 14) την εισήγησή της σχετικά με τον Κα-νονισμό Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας, και τις απο-φάσεις που προβλέπονται στον ως άνω Κανονισμό για την εφαρμογή του νέου πλαισίου.

Επειδή, η ΡΑΕ, στο πλαίσιο διαμόρφωσης της απόφασής της για τη θέσπιση του Κανονισμού Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου, εξέτασε ενδελεχώς την εισήγηση της EnExClear (σχετικό 13 και 14), τις απόψεις των συμμετεχόντων στη δημόσια διαβούλευση (σχετικό 15), καθώς και τις απόψεις που υπέβαλε η EnExClear επί των σχολίων της δημόσιας διαβούλευσης (σχετικό 17). Στο πλαίσιο αυτό και έπειτα από τηλεδιασκέψεις εργασίας (σχετικό 20), η ΡΑΕ απέστειλε στην EnExClear σχόλια και παρατηρήσεις επί του σχεδίου Κανονισμού (σχετικά 19 και 21), σε συνέχεια των οποίων η EnExClear υπέβαλε την τελική εισήγησή της με το σχετικό 22.

Επειδή, η τελική εισήγηση της EnExClear σχετικά με τον Κανονισμό Εκκαθάρισης Συναλλαγών του Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου, περιλαμβάνει σειρά διατάξεων που ρυθμίζουν θέματα σχετικά με τις διαδικασίες εκκαθάρισης και διακανονισμού που θα εφαρμόζει ως Φορέας Εκκαθάρισης, τους κανόνες πρόσβασης στην εκκαθάριση, τις υποχρεώσεις των Εκκαθαριστικών μελών, τους κανόνες διαχείρισης κινδύνου για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του συστήματος καθώς και την ύπαρξη των εξασφαλίσεων που θα λαμβάνει ως Φορέας Εκκαθάρισης. Ειδικότερα, στον ως άνω Κανονισμό, καθορίζονται ιδίως τα ακόλουθα: α) Οι διαδικασίες και οι προϋποθέσεις απόκτησης ιδιότητας Εκκαθαριστικού Μέλους καθώς και οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους (Κεφάλαιο 2, Μέρος 4, ιδίως 2.10, 2.11).

β) Οι προϋποθέσεις πρόσβασης στο Σύστημα Εκκαθάρισης Συναλλαγών (Κεφάλαιο 2, Μέρος 4, ιδίως 2.7).

γ) Οι προϋποθέσεις συμμετοχής στις διαδικασίες Εκκαθάρισης και Διακανονισμού (Κεφάλαιο 2, Μέρος 3, και Κεφάλαιο 3, Μέρος 2 και 3).

δ) Η τήρηση των αναγκαίων λογαριασμών Εκκαθάρισης και Διακανονισμού (Κεφάλαιο 2, Μέρος 6).

ε) Η σύσταση Κεφαλαίου Εκκαθάρισης για λόγους κάλυψης κινδύνου ως προς τις δραστηριότητες εκκαθάρισης που ασκεί, σύμφωνα με τις προβλέψεις του εδάφιου 1 της παρ. 2 του άρθρου 14 του ν. 4425/2016, οι κανόνες υπολογισμού του Κεφαλαίου Εκκαθάρισης και των μερίδων των Εκκαθαριστικών Μελών καθώς και η διαδικασία παροχής ασφαλειών από τα Εκκαθαριστικά Μέλη υπέρ της EnExClear (Κεφάλαιο 2, Μέρος 8).

στ) Οι περιπτώσεις υπερημερίας και οι διαδικασίες διαχείρισης αυτών (Κεφάλαιο 4, Μέρος 1 και Μέρος 2).

ζ) Τα είδη των μέτρων που μπορεί να λαμβάνει η EnExClear κατά των Εκκαθαριστικών Μελών, οι περι-πτώσεις επιβολής τους καθώς και η διαδικασία επιβολής των μέτρων, σε περίπτωση παραβίασης του Κανονισμού (Κεφάλαιο 5).

Επειδή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 14 του ν. 4425/2016, στον Κανονισμό Εκκαθάρισης Συναλλαγών Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου περιλαμβάνεται η διαδικασία, βάσει της οποίας υπολογίζεται το ύψος των μέγιστων προχρηματοδοτημένων χρηματοοικονομικών πόρων (ΠΧΠ) που διαθέτει η EnExClear για τις Αγορές Φυσικού Αερίου, καθώς και η αναπροσαρμογή αυτών. Οι ΠΧΠ ορίζονται ως Ειδικοί Ίδιοι Πόροι, ήτοι οι πόροι τους οποίους διαθέτει η EnExClear ως Φορέας Εκκαθάρισης για την κάλυψη δυνητικών ζημιών σε περίπτωση υπερημερίας Εκκαθαριστικού Μέλους, οι οποίες υπερβαίνουν τις ζημίες που καλύπτονται από τις παρασχεθείσες ασφάλειες του υπερήμερου Εκκαθαριστικού Μέλους και το Κεφάλαιο Εκκαθάρισης, κατά τα ειδικότερα προβλεπόμενα στον Κανονισμό. Σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις του Κεφαλαίου 4 (Μέρος 2, ενότητα 4.6, παρ. 3), το ελάχιστο ποσό των Ειδικών Ίδιων Πόρων ορίζεται στο πέντε τοις εκατό (5%) του μετοχικού κεφαλαίου της EnExClear. Η EnExClear αναπροσαρμόζει τους Ειδικούς Ίδιους Πόρους της, με βάση το ως άνω ποσοστό, σε κάθε περίπτωση που λαμβάνει χώρα μεταβολή του ύψους του μετοχικού κεφαλαίου της.

Επειδή, ο Κανονισμός περιλαμβάνει διατάξεις ως προς τις διαδικασίες εκκαθάρισης και διακανονισμού που θα εφαρμόζει η EnExClear ως Φορέας Εκκαθάρισης, τους κανόνες πρόσβασης στην εκκαθάριση, τις υποχρεώσεις των Εκκαθαριστικών μελών, τους κανόνες διαχείρισης κινδύνου για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του συστήματος, τη διαδικασία βάσει της οποίας υπολογίζεται το ύψος των μέγιστων προχρηματοδοτημένων χρηματοοικονομικών πόρων, καθώς και την ύπαρξη των εξασφαλίσεων που θα λαμβάνει ως Φορέας Εκκαθάρισης σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 13, της παρ. 3 του άρθρου 14 και του άρ-θρου 18 του ν. 4425/2016, οι οποίες διασφαλίζουν την ευρυθμία των συναλλαγών.

Επειδή, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, η ΡΑΕ παρακολουθεί τη λειτουργία των Αγορών Φυσικού Αερίου, και αξιολογεί τα στοιχεία που λαμβάνει για τη λειτουργία του Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου από την ΕΧΕ και την EnExClear, καθώς και τον Διαχειριστή του ΕΣΦΑ, όπου απαιτείται, ώστε να προβεί σε αναγκαίες τροποποιήσεις του κανονιστικού πλαισίου, όπου αυτό κριθεί αναγκαίο και να ασκήσει τις εποπτικές της αρμοδιότητες.

Επειδή, επί της τελικής εισήγησης της EnExClear έγιναν τροποποιήσεις νομοτεχνικού και διευκρινιστικού χαρακτήρα, αποφασίζει:

Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της κατά το άρθρο 19 του ν. 4425/2016 (Α' 185):

1.Την έγκριση του Κανονισμού εκκαθάρισης των συναλλαγών του Βάθρου Εμπορίας Φυσικού Αερίου Χρηματιστηρίου Ενέργειας, σύμφωνα με το περιεχόμενο που περιλαμβάνεται στο συνημμένο της παρούσας κείμενο Κανονισμού, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας απόφασης.

2.Την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στην εταιρεία «EnExClear Α.Ε.».

Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε.

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΒΑΘΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Έκδοση 1.0

(Βλέπε στο οικείο ΦΕΚ)

Η παρούσα απόφαση να αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα της ΡΑΕ και να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 27 Ιανουαρίου 2022