6η τροποποίηση της υπ' αρ. 1337/04.05.2022 απόφασης του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Αντικατάσταση της υπ' αρ. 3083/04.08.2021 απόφασης του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων: Πλαίσιο υλοποίησης του Μέτρου 19, Τοπική Ανάπτ

με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (ΤΑΠΤοΚ), του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 20142020, υπομέτρα 19.2 και 19.4" (Β' 3702)» (Β 2310).

---

Υπουργική Απόφαση Αριθμ.354403/2025

ΦΕΚ 6993/Β/23-12-2025

6η τροποποίηση της υπ' αρ. 1337/2022 απόφασης του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Αντικατάσταση της υπ' αρ. 3083/04.08.2021 απόφασης του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων: Πλαίσιο υλοποίησης του Μέτρου 19, Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (ΤΑΠΤοΚ), του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 20142020, υπομέτρα 19.2 και 19.4" (Β' 3702)» (Β' 2310).

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Έχοντας υπόψη:

1. Τις διατάξεις:

α) Της παρ. 2 του άρθρου 69 του ν. 4314/2014 «Α) Για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την προγραμματική περίοδο 2014-2020, β) Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2012/17 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2012 (ΕΕ L 156/16.6.2012) στο ελληνικό δίκαιο, τροποποίηση του ν. 3419/2005 (Α'297) και άλλες διατάξεις» (Α' 265),

β) του άρθρου 90 του Κώδικα της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α' 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α' 133),

γ) του ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α' 133),

δ) του ν. 4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» (Α' 147),

η) της παρ. 19 του άρθρου 65 του ν. 4914/2022, για τη μετονομασία της ΕΥΕ ΠΑΑ 2014-2020 σε ΕΥΕ ΠΑΑ.

2. Τους Κανονισμούς και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

α) Τον Κανονισμό (ΕΕ) 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2019 περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, το Ταμείο Συνοχής, το ΕΓΤΑΑ και ΕΤΘΑ και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, Ταμείο Συνοχής, ΕΤΘΑ και για την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΚ) 1083/2006.

β) Τον Κανονισμό (ΕΕ) 1305/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, της 17 ης Δεκεμβρίου 2013, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το ΕΓΤΑΑ και την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΚ) 1698/2005 του Συμβουλίου.

γ) Τον Κανονισμό (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτική και την κατάργηση των Κανονισμών (ΕΟΚ) 352/1978, (ΕΚ) 165/1994, (ΕΚ) 2799/1998, (ΕΚ) 1290/2005, (ΕΚ) 485/2008 του Συμβουλίου.

δ) Τον Κανονισμό (ΕΕ) 807/2014 της Επιτροπής, της 11ης Μαρτίου 2014, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και για τη θέσπιση μεταβατικών διατάξεων.

ε) Τον εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 808/2014 της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 2014 σχετικά με τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ).

στ) Τον εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 809/2014 της Επιτροπής, της 17ης Ιουλίου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης και την πολλαπλή συμμόρφωση κατ εξουσιοδότηση του Κανονισμού (ΕΕ) 807/2004 για τη συμπλήρωση του Κανονισμού (ΕΕ) εξουσιοδότηση του Κανονισμού (ΕΕ) 807/2004 για τη συμπλήρωση του Κανονισμού (ΕΕ) 1305/2013.

η) Τον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/532 της Επιτροπής της 16ης Απριλίου 2020, σχετικά με την παρέκκλιση, για το έτος 2020, από τους εκτελεστικούς Κανονισμούς (ΕΕ) 809/2014, (ΕΕ).180/2014, (ΕΕ) 181/2014, (ΕΕ) 2017/892, (ΕΕ) 2016/1150, (ΕΕ) 2018/274, (ΕΕ) 2017/39, (ΕΕ) 2015/1368 και (ΕΕ) 2016/1240 όσον αφορά ορισμένους διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής.

ζ) Τον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/2220 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Δεκεμβρίου 2020, σχετικά με τη θέσπιση ορισμένων μεταβατικών διατάξεων για τη στήριξη από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) τα έτη 2021 και 2022 και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 όσον αφορά τους πόρους και την εφαρμογή τους τα έτη 2021 και 2022 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 όσον αφορά τους πόρους και την κατανομή αυτής της στήριξης τα έτη 2021 και 2022.

ια) Τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/725 της Επιτροπής της 4ης Μαΐου 2021 σχετικά με παρέκκλιση, για το έτος 2021, από τους εκτελεστικούς κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 809/2014, (ΕΕ) αριθ. 180/2014, (ΕΕ) αριθ. 181/2014, (ΕΕ) 2017/892, (ΕΕ) 2016/1150, (ΕΕ) 2018/274, (ΕΕ) αριθ. 615/2014 και (ΕΕ) 2015/1368 όσον αφορά ορισμένους διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής.

ιβ) Την υπό στοιχεία C (2015) 9170/11.12.2015 απόφαση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, για την έγκριση του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014- 2020.

3. Το π.δ. 97/2017 «Οργανισμός του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων» (Α' 138), πως ισχύει.

4. Το π.δ. 40/2021 «Μεταφορά υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων και Γενικών Γραμματειών, σύσταση και μετονομασία Γενικών Γραμματειών» (Α' 100), ως ισχύει.

5. Το π.δ. 32/2024 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργών» (Α'91).

6. Την υπ' αρ. 191619/15.07.2025 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Ανάθεση καθηκόντων Γενικής Γραμματέως Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων», με την οποία διορίζεται η Αργυρώ Ζέρβα του Χρήστου, Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με βαθμό 1ο της κατηγορίας ειδικών θέσεων (Υ.Ο.Δ.Δ. 873).

7. Την υπ' αρ. 3299/16.12.2021 κοινή απόφαση των Υφυπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «3η τροποποίηση της υπ' 24944/20.09.2016 απόφασης των Υπουργών Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Αναδιάρθρωση των Ειδικών Υπηρεσιών του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020 (Β'3066)» (Β'5985), ως ισχύει.

8. Την υπ' αρ. 2545/17.10.2016 κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης - Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού - Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Εκχώρηση αρμοδιοτήτων της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης (ΕΥΔ ΠΑΑ) του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020 (ΠΑΑ 2014-2020) Α. Στις Ειδικές Υπηρεσίες Διαχείρισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (ΕΠ) Περιφερειών και Β. Στις Γενικές

Διευθύνσεις Περιφερειακής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής των Περιφερειών, ως Ενδιάμεσοι Φορείς Διαχείρισης (ΕΦΔ) Πράξεων ΠΑΑ» (Β'3447), ως ισχύει.

9. Την υπ' αρ. 2281/96031/14.09.2017 κοινή απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών και του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Ανάθεση καθηκόντων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. ως Οργανισμού Πληρωμών στο πλαίσιο διαχείρισης του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης στις Ειδικές Υπηρεσίες Διαχείρισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (ΕΠ) Περιφερειών για τα υπομέτρα 19.2, 19.3 και 19.4 του ΠΑΑ 2014-2020» (Β'3277), ως ισχύει.

10. Την υπ' αρ. 1065/19.4.2016 απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Θέσπιση διαδικασιών του Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου του Προγράμματος Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας 20142020» (Β' 1273), ως ισχύει.

11. Την υπ' αρ. 849/26.4.2022 απόφαση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Ορισμός Ομάδων Τοπικής Δράσης ως Ενδιάμεσων Φορέων Διαχείρισης (ΕΦΔ) Πράξεων του ΠΑΑ 2014 - 2020 και εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε αυτές» (Β'2169), ως ισχύει.

12. Την υπ' αρ. 1435/14.06.2016 πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την επιλογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων στο πλαίσιο του Μέτρου 19 «Στήριξη για Τοπική Ανάπτυξη μέσω του LEADER (ΤΑΠΤοΚ - Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων)» του ΠΑΑ 2014-2020 και της προτεραιότητας 4 «Αύξηση της Απασχόλησης και της Εδαφικής Συνοχής» του ΕΠΑλΘ 2014-2020 (Β'1839).

13. Την υπ' αρ. 1927/27.06.2017 «Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την επιλογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων στο πλαίσιο του Μέτρου 19 "Στήριξη για Τοπική Ανάπτυξη μέσω του LEADER (ΤΑΠΤοΚ - Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων)" του ΠΑΑ 2014-2020 με Δημόσια Δαπάνη ΕΓΤΑΑ: 20.000.000 €» (Β'2297).

14. Την υπ' αρ. 3206/12.12.2016 απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σχετικά με την «Έγκριση προγραμμάτων τοπικής ανάπτυξης στο πλαίσιο της Πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για την επιλογή Στρατηγικών Τοπικής Ανάπτυξης του ΠΑΑ 20142020 και του ΕΠΑΛΘ 2014-2020 και κατανομή πιστώσεων Δημόσιας Δαπάνης» (Β'4111), ως ισχύει.

15. Την υπό στοιχεία 137675/ΕΥΘΥ1016/19.12.2018 απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης με θέμα «Αντικατάσταση της υπό στοιχεία 110427/ EΥΘΥ/1020/20.10.2016 (Β'3521) υπουργικής απόφασης με τίτλο «Τροποποίηση και αντικατάσταση της υπό στοιχεία 81986/ΕΥΘΥ712/31.7.2015 (Β' 1822) υπουργικής απόφασης"Εθνικοί κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του ΕΣΠΑ 2014 - 2020 - Έλεγχοι νομιμότητας δημοσίων συμβάσεων συγχρηματοδοτούμενων πράξεων ΕΣΠΑ 2014-2020 από Αρχές Διαχείρισης και Ενδιάμεσους Φορείς - Διαδικασία ενστάσεων επί των αποτελεσμάτων αξιολόγησης πράξεων"» (Β' 5968), ως ισχύει.

16. Την υπ' αρ. 3083/04.08.2021 απόφαση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Πλαίσιο υλοποίησης του Μέτρου 19, Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων, (ΤΑΠΤοΚ) του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, υπομέτρα 19.2 και 19.4» (Β' 3702), όπως αντικαταστάθηκε από την υπ' αρ. 1337/04.05.2022 (Β' 2310) όμοια απόφαση και ισχύει.

17. Τα συμπεράσματα της συνεδρίασης της Επιτροπής Παρακολούθησης του ΣΣ ΚΑΠ βάσει των οποίων εγκρίθηκε η υποβολή της 3ης τροποποίησης του ΣΣ ΚΑΠ η οποία περιλαμβάνει και την ενσωμάτωση των ανειλημμένων υποχρεώσεων από το ΠΑΑ 2014-2022 στο ΣΣ ΚΑΠ.

18. Το υπ' αρ. 345351/10.12.2025 έγγραφο της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης ΣΣ ΚΑΠ με τη σύμφωνη γνώμη της.

19. Το υπ' αρ. 96953/18.12.2025 έγγραφο του ΟΠΕΚΕΠΕ με τη σύμφωνη γνώμη του.

20. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ.

21. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της απόφασης αυτής δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού, αποφασίζουμε:

Την 6η τροποποίηση της υπ' αρ. 1337/04.05.2022 απόφασης του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ως εξής:

 

Άρθρο 1

Ολοκλήρωση πράξεων Τροποποίηση άρθρου 15

1. Η περ. 1 του άρθρου 15 αντικαθίσταται ως εξής:

«1. Ο δικαιούχος οφείλει να ολοκληρώσει το οικονομικό και φυσικό αντικείμενο της πράξης και να υποβάλλει οριστικοποιημένο αίτημα πληρωμής στο πληροφοριακό σύστημα, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της απόφασης ένταξης και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν της 7ης.11.2025. Για τις πράξεις για τις οποίες δεν έχει υποβληθεί οριστικοποιημένο τελικό αίτημα πληρωμής μέχρι την ανωτέρω ημερομηνία προβλέπονται τα κάτωθι:

i. Για τις πράξεις για τις οποίες δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία μερική πληρωμή ανακαλείται η απόφαση ένταξης από την ΟΤΔ/ΕΥΔ (ΕΠ) της οικείας Περιφέρειας/ ΕΥΕ ΠΑΑ.

ii. Οι πράξεις δημόσιου χαρακτήρα, για τις οποίες έχει πραγματοποιηθεί τουλάχιστον μία μερική πληρωμή, μεταφέρονται στο ΣΣ ΚΑΠ ως ανειλημμένες υποχρεώσεις.

iii. Κατ' εξαίρεση, για τις πράξεις ιδιωτικού χαρακτήρα για τις οποίες έχει πραγματοποιηθεί τουλάχιστον μία μερική πληρωμή, δεν ανακαλείται η απόφαση ένταξης και δεν αναζητείται η δημόσια δαπάνη που έχει καταβληθεί, υπό την προϋπόθεση της ολοκλήρωσης της πράξης από τον δικαιούχο με ιδίους πόρους έως τις 31.12.2025. Για τις περιπτώσεις που έχει πραγματοποιηθεί πληρωμή προκαταβολής η δημόσια δαπάνη που έχει καταβληθεί θα πρέπει εφόσον δεν έχει επιστραφεί να αναζητηθεί. Κατόπιν της διαπίστωσης ολοκλήρωσης του φυσικού αντικειμένου και της μη μεταβολής των όρων επιλεξιμότητας ένταξης βάση του τροποποιημένου χρηματοδοτικού σχήματος της πράξης και της υποβολής των απαιτούμενων δικαιολογητικών ακολουθείται η διαδικασία ολοκλήρωσης πράξης, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 21 της παρούσας.

Με εγκύκλιο της ΕΥΕ ΠΑΑ δύναται να καθορίζονται διαδικασίες και λεπτομέρειες εφαρμογής σχετικά με την υλοποίηση και ολοκλήρωση των πράξεων ιδιωτικού και δημόσιου χαρακτήρα των περ. i-iii.»

 

Άρθρο 2

Έναρξη ισχύος

1. Κατά τα λοιπά ισχύει η υπ' αρ. 1337/2022 απόφαση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

2. Η παρούσα ισχύει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 18 Δεκεμβρίου 2025