Αλλαγές σε πρόστιμα, συναλλαγές με μετρητά, έλεγχο κρυπτονομισμάτων και διαδικασίες φορολογικής καθοδήγησης.

Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας - Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2023 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της Οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις»

Το νέο φορολογικό νομοσχέδιο φέρνει σημαντικές αλλαγές σε πρόστιμα, συναλλαγές με μετρητά, έλεγχο κρυπτονομισμάτων και διαδικασίες φορολογικής καθοδήγησης.

Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνεται η ενίσχυση του πλαισίου για συναλλαγές με μετρητά άνω των 500 ευρώ, εισάγεται νέος μηχανισμός παρακολούθησης των κρυπτονομισμάτων και προβλέπεται δυνατότητα παροχής εκ των προτέρων φορολογικής ερμηνείας.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αλλαγή που αφορά τις εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων χωρίς οφειλή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρόστιμο ορίζεται ενιαία στα 100 ευρώ, ανεξάρτητα από το λογιστικό σύστημα του υπόχρεου. Επιπλέον, προβλέπεται επανεξέταση παλαιών προστίμων που επιβλήθηκαν σε μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις. Όπου τα επιβληθέντα ποσά υπερβαίνουν το νέο όριο, θα διαγράφονται ή θα συμψηφίζονται με άλλες οφειλές, ενώ αν έχουν ήδη καταβληθεί, θα επιστρέφονται στους φορολογούμενους.

Σημαντική έμφαση δίνεται και στον έλεγχο των συναλλαγών με κρυπτονομίσματα. Θεσπίζεται υποχρέωση για τους παρόχους σχετικών υπηρεσιών να διαβιβάζουν στοιχεία στις αρχές, δημιουργώντας ένα οργανωμένο σύστημα παρακολούθησης αντίστοιχο με αυτό που ισχύει για άλλες χρηματοοικονομικές συναλλαγές, με στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων.

Όσον αφορά τις συναλλαγές με μετρητά, το όριο των 500 ευρώ διατηρείται, αλλά πλέον εξετάζεται συνολικά ανά συναλλαγή και όχι ανά επιμέρους απόδειξη.

Επίσης, προβλέπεται η δημιουργία νέου μητρώου ακίνητης περιουσίας, το οποίο θα χρησιμοποιείται για την επιβεβαίωση της κύριας κατοικίας και τη χορήγηση φορολογικών απαλλαγών, ιδίως σε μικρούς οικισμούς. Μέχρι να τεθεί πλήρως σε λειτουργία, θα συνεχίσει να ισχύει το υφιστάμενο καθεστώς.

 

Ειδικότερα με το σχέδιο νόμου προβλέπονται μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα σύμφωνα με τη συνοδευτική έκθεση:

ΜΕΡΟΣ Α

Ενσωματώνονται στην ελληνική νομοθεσία οι διατάξεις: α) της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου, της 17ης Οκτωβρίου 2023, και β) της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου, της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της Οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, με σκοπό την ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας και την αντιμετώπιση των φαινομένων φορολογικής απάτης, φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής που σχετίζονται με συναλλαγές σε κρυπτοστοιχεία και τη χρήση εναλλακτικών μορφών πληρωμής και επενδύσεων. Ειδικότερα, μεταξύ άλλων:

1.α. Προστίθεται το εισόδημα από μερίσματα εκτός θεματοφυλακής (πλην όσων απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα) στις κατηγορίες εισοδήματος και κεφαλαίου, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ανταλλαγής πληροφοριών.

β. Επανακαθορίζονται τα ειδικότερα απαιτούμενα προς υποβολή στοιχεία κατά τη διαδικασία υποχρεωτικής αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών, για τις αναφερόμενες κατηγορίες περιπτώσεων, κ.λ.π.. (άρθρα 1-11)

2.α. Προβλέπεται συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών των εμπλεκομένων κρατών, σε περίπτωση διαπίστωσης διόρθωσης πρόδηλων σφαλμάτων επί πληροφοριών, που περιέχονται σε Δήλωση Πληροφοριών Συμπληρωματικού Φόρου.

β. Προστίθενται στις περιπτώσεις καταγραφής πληροφοριών σε ασφαλές κεντρικό ευρετήριο και οι πληροφορίες επί κρυπτοστοιχείων.

γ. Προβλέπεται ότι η αναφερόμενη αρχή παρακολουθεί και αξιολογεί, σε σχέση με την Ελλάδα, την αποτελεσματικότητα της διοικητικής συνεργασίας καθώς και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα.

δ. Συμπληρώνονται και προστίθενται παραρτήματα στον ν. 4170/2013. (άρθρα 12 - 23)

 

ΜΕΡΟΣ Β’

Εισάγονται ρυθμίσεις φορολογικού περιεχομένου. Ενδεικτικά μεταξύ άλλων:

α. Συμπληρώνονται διατάξεις του ν. 5104/2024, κατά τρόπο ώστε να προκύπτει ο αναγκαίος προσδιορισμός των προστίμων που αφορούν τις παραβάσεις των υποχρεώσεων των Δηλούντων Παροχών Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων.

β. Προστίθεται στις μη εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες και ο συμπληρωματικός φόρος βάσει του Κανόνα Συμπερίληψης Εισοδήματος, του Κανόνα Υποφορολογημένων Κερδών και του εγχώριου συμπληρωματικού φόρου του ν. 5100/2024.(άρθρα 24-31)

 

ΜΕΡΟΣ Γ

1. Ορίζεται το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (Μ.Ι.Δ.Α.), ως πηγή πληροφόρησης, για την απαλλαγή κύριων κατοικιών φυσικών προσώπων των αναφερόμενων οικισμών, από τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.).(άρθρο 32 & 34)

2.α. Προστίθενται στις κατηγορίες ακινήτων η αξία των οποίων δεν συνυπολογίζεται στη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας κατά τον υπολογισμό του κύριου φόρου για τα κτίσματα και οι περιπτώσεις ακινήτων τα οποία απαλλάσσονται από τον φόρο σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 10 του ν. 5219/2025, κατά το μέρος της οριζόμενης απαλλαγής.

β. Προσδιορίζεται το χρονικό σημείο έναρξης ισχύος της προτεινόμενης διάταξης (ισχύει αναδρομικά από την 1η Ιανουάριου 2022). (άρθρα 33 & 121 παρ. 4α)

3. Απαλλάσσονται από τα τέλη κυκλοφορίας και τα χαρακτηρισμένα, ως άμεσης ανάγκης, οχήματα των κοινωφελών ιδρυμάτων και των εγγεγραμμένων,στη σχετική βάση δεδομένων, Οργανώσεων Κοινωνίας Πολιτών (Ο.Κοι.Π.), τα οποία φέρουν ειδικές συσκευές ηχητικής και φωτεινής προειδοποίησης.(άρθρο 35)

4.α. Προβλέπεται η έκδοση Φορολογικής Δεσμευτικής Απάντησης (Φ.Δ.Α.), από τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης στη Φορολογική Διοίκηση, από φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, με την καταβολή παράβολου, β. Παρέχεται νομοθετική εξουσιοδότηση έκδοσης κανονιστικής διοικητικής πράξης, για τον καθορισμό κάθε αναγκαίας λεπτομέρειας σχετικά με την εφαρμογή της προαναφερόμενης ρύθμισης.(άρθρα 36 & 39)

5. α. Προβλέπεται η επιβολή προστίμων και:

- για τις περιπτώσεις φορολογούμενων που είναι υπόχρεοι σε τήρηση απλογραφικού ή διπλογραφικού λογιστικού συστήματος, οι οποίοι παραλείπουν να υποβάλουν ή υποβάλλουν εκπρόθεσμα δήλωση Φ.Π.Α., από την οποία δεν προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή,

- σε φορολογούμενους που δεν υποβάλλουν ή υποβάλλουν εκπρόθεσμα δήλωση παρακράτησης φόρου καθώς και δήλωση Φ.Π.Α. από την οποία προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή.

β. Καταργούνται οι διατάξεις της παρ.3 του άρθρου 53 του ν. 5104/2024 και ως εκ τούτου αίρεται η επιβολή του οριζόμενου προστίμου, γ. Διευρύνονται οι περιπτώσεις μη επιβολής των αναφερόμενων προστίμων, δ. Ακυρώνονται ή τροποποιούνται οι οριζόμενες πράξεις επιβολής προστίμων και τα πρόστιμα, κατά το μέρος που δεν οφείλονται, διαγράφονται ή, εφόσον έχουν εισπραχθεί, συμψηφίζονται με οφειλές και στην περίπτωση που δεν υπάρχουν οφειλές, επιστρέφονται.

ε. Προβλέπεται ότι, τα οριζόμενα πρόστιμα του άρθρου 53 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Κ.Φ.Δ. - ν. 5104/2024), καθώς και των προγενέστερων αντίστοιχων διατάξεων, δεν επιβάλλονται για την εκπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων που αφορούν σε ανήλικους, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα, στ. Εφόσον οι ανωτέρω δηλώσεις για τον φόρο εισοδήματος, αφορούν ή συνδέονται με την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας ανηλίκου, για την άσκηση της οποίας προβλέπονταν οι αναφερόμενοι νομικοί περιορισμοί ή προϋποθέσεις και όροι, δεν εφαρμόζεται, για το κατά περίπτωση φορολογικό έτος, το άρθρο 31 του ν. 3986/2011, περί επιβολής τέλους επιτηδεύματος. Σε περίπτωση που έχει ήδη επιβληθεί, υποβάλλεται εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση για τη διαγραφή του.

ζ. Για τις υποβαλλόμενες για τα φορολογικά έτη 2023 και 2024 δηλώσεις φόρου εισοδήματος για τις οποίες ισχύουν τα ανωτέρω, εφαρμόζεται η παρ. 3 του άρθρου 28Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Κ.Φ.Ε. - ν. 4172/2013), περί δυνατότητας αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από την άσκηση ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας.(άρθρο 37)

6. Επαναδιατυπώνεται η διάταξη της παρ. 10 του άρθρου 57 του Κ.Φ.Δ.,

σχετικά με την παράβαση της αποδοχής πληρωμής με μετρητά για συναλλαγές αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω.(άρθρο 38)

7. Τροποποιούνται - συμπληρώνονται τα άρθρα 28Α και 28Γ του Κ.Φ.Ε., σχετικά με το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος από την άσκηση ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας, ως προς τα εξής:

α. Για τους υπόχρεους που δραστηριοποιούνται με τους Κ.Α.Δ. «Λιανικό εμπόριο τροφίμων, ποτών και καπνού, επαγγελματία πωλητή, σε υπαίθριους πάγκους και αγορές» και «Λιανικό εμπόριο άλλων ειδών, επαγγελματία πωλητή, σε υπαίθριους πάγκους και αγορές» : i) δεν εφαρμόζεται η προσαύξηση της περ. γ της παρ. 2 του άρθρου 28Α και ii) το ποσό του άρθρου 28Α μειώνεται κατά τριάντα τοις εκατό (30%).

β. Προστίθεται στην ενδεικτική απαρίθμηση των προϋποθέσεων για τη δυνατότητα αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος, η ανηλικότητα του προσώπου, κατά μέρος ή καθ' όλη τη διάρκεια του φορολογικού έτους. (άρθρα 40 & 41)

8.α. Προστίθενται στον Κ.Φ.Ε. διατάξεις, σύμφωνα με τις οποίες τα ποσά των ανείσπρακτων δεδουλευμένων αποδοχών που καταβάλλονται, από 1.1.2025, στους πρώην εργαζομένους των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, μέσω της ειδικής εκκαθάρισης, φορολογούνται κατά το έτος καταβολής αυτών και η φορολογική υποχρέωση των δικαιούχων εξαντλείται με την παρακράτηση φόρου, με συντελεστή είκοσι τοις εκατό (20%).

β. Τα ανωτέρω εισοδήματα δεν λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του απαιτούμενου ποσού δαπανών με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής και δεν υπολογίζονται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιοσδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα. (άρθρο 42)

 

ΜΕΡΟΣ Δ

1.α. Καταργείται, από τη δημοσίευση του υπό ψήφιση σχεδίου νόμου, η Ανεξάρτητη Αρχή Πιστοληπτικής Αξιολόγησης, η οποία συστάθηκε με τον ν. 4972/2022.

β. Συστήνεται στη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Διεύθυνση Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και Αναφορών [αποτελείται από δύο (2) Τμήματα], στην οποία μεταφέρονται, εφεξής, οι αναφερόμενες αρμοδιότητες.

γ. Προβλέπεται η έκδοση σχετικής κανονιστικής διοικητικής πράξης, με την οποία καθορίζονται τα ειδικότερα ζητήματα στελέχωσης, οργάνωσης και αρμοδιοτήτων, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εύρυθμη λειτουργία της εν λόγω Διεύθυνσης.(άρθρα 43 - 48 & 55 - 57)

2.α. Αναπτύσσεται και λειτουργεί στη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών επί των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων («Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μ.Ε.Δ.»).

β. Προβλέπεται, με σχετική κανονιστική διοικητική πράξη, η επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των οριζόμενων υποχρεώσεων των Φορέων Παροχής Δεδομένων Μ.Ε.Δ. και των Αγοραστών (Επενδυτών) αναφορικά με τη εν γένει λειτουργία της ανωτέρω πλατφόρμας.(άρθρα 49 & 50)

3. Τροποποιείται η διάρθρωση της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Ειδικότερα, αντικαθίσταται η Διεύθυνση Ενημέρωσης και Υποστήριξης Δανειοληπτών από τη Διεύθυνση Υποστήριξης και Εποπτείας Εργαλείων Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, με ένα (1) επιπλέον τμήμα και επανακαθορίζονται οι αρμοδιότητες των τμημάτων της. (άρθρο 51 - 54)

 

ΜΕΡΟΣ Ε'

1.α. Επανακαθορίζονται οι αρμοδιότητες του προέδρου της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.).

β. Συστήνεται, στην Κεντρική Υπηρεσία της ΕΛ.ΣΤΑΤ., Γραφείο Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Ν.Σ.Κ.). Για τη στελέχωση του εν λόγω Γραφείου αυξάνονται οι οργανικές θέσεις του προσωπικού του Ν.Σ.Κ. ήτοι, κατά μία (1) των Νομικών Συμβούλων, κατά μία (1) των Παρέδρων και κατά μία (1) των Δικαστικών Πληρεξουσίων. (Σήμερα η νομική και δικαστική εκπροσώπηση της ΕΛ.ΣΤΑΤ. διεξάγεται από δικηγόρο παρ’ Αρείω Πάγω με πάγια αντιμισθία, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στον ν.3832/2010).(άρθρα 58 & 59)

2. Προβλέπεται η παρακράτηση και απόδοση στην Ε.Ε.ΣΥ.Π. Α.Ε. ποσοστού ένα τοις εκατό (1%) του τιμήματος που εισπράττεται, από την αξιοποίηση των περιουσιακών της στοιχείων, για την αντιμετώπιση των λειτουργικών της εξόδων, που πραγματοποιούνται, για τις ανάγκες επίτευξης του αναφερόμενου σκοπού.(άρθρα 60 & 61)

3. α. Εντάσσεται στην ειδική διαδικασία του άρθρου 200 του ν. 4820/2021 (Προσυμβατικός έλεγχος - Παρακολούθηση της διαδικασίας προετοιμασίας και κατάρτισης συμβάσεων) η περίπτωση των συμβάσεων του Αναπτυξιακού Προγράμματος Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας (Α.Π.Σ.Σ.Σ.-άρθρο 126 ν.4799/2021), για τις οποίες η Ε.Ε.ΣΥ.Π. λειτουργεί ως φορέας ωρίμανσης, διενεργούσα αρχή και φορέας παρακολούθησης.

β. Παρέχεται η δυνατότητα ορισμού του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (Τ.Ε.Ε.) ως διευθύνουσα ή επιβλέπουσα υπηρεσία ειδικώς για τις οριζόμενες συμβάσεις του Αναπτυξιακού Προγράμματος Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του ν. 4799/2021.

γ. Προσδιορίζεται το ποσοστό αμοιβής του Τ.Ε.Ε., για την κάλυψη των δαπανών του κατά την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων του.(άρθρο 62)

4. α. Περιέρχεται στο Ελληνικό Δημόσιο, άνευ ανταλλάγματος, η πλήρης κυριότητα, νομή και κατοχή των οριζόμενων ακινήτων που βρίσκονται στον Δήμο Αλεξανδρούπολης της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, τα οποία περιήλθαν στην κυριότητα του Δήμου Αλεξανδρούπολης ως κοινοτικός κλήρος.

β. Εκχωρείται, άνευ ανταλλάγματος, το δικαίωμα διαχείρισης, χρήσης και εκμετάλλευσης των ανωτέρω ακινήτων στην εταιρεία με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε.» (Ε.Ε.ΣΥ.Π.), κατά τα ειδικότερα οριζόμενα, κ.λ.π..(άρθρα 63 και 64)

5. Εξαιρούνται, εφεξής, οι εταιρείες με την επωνυμία «Εταιρεία Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης Ανώνυμη Εταιρεία» (Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.) και «Εταιρεία Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Θεσσαλονίκης Ανώνυμη Εταιρεία» (Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε.), όταν ενεργούν ως αναθέτουσες αρχές έργων εκτέλεσης εργασιών σε ακίνητα, από την εφαρμογή της παρ. 4 του άρθρου 45 του ν.5144/2024, περί εφαρμογής ειδικού καθεστώτος καταβολής του Φ.Π.Α., από τον λήπτη αγαθών και υπηρεσιών. (άρθρο 65)

6. α. Παρέχεται η δυνατότητα κεφαλαιοποίησης, σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 71Β του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Κ.Φ.Ε., ν. 4172/2013), του σχηματισθέντος ειδικού αφορολόγητου αποθεματικού της Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε. με ρητή αναφορά στο νομικό καθεστώς που διέπει τη λειτουργία της εταιρείας (άρθρο 1 του ν. 2744/1999). β. Η ως άνω κεφαλαιοποίηση:

- υπόκειται σε φόρο εισοδήματος πέντε τοις εκατό (5%) (ισχύει και σήμερα).

- δεν υπόκειται σε φόρο μερισμάτων λόγω διανομής, ούτε σε παρακράτηση φόρου.

- δεν υπάγεται στις ρυθμίσεις της παρ. 5 του άρθρου 71Β του Κ.Φ.Ε., σχετικά με τον φορολογικό χειρισμό των κεφαλαιοποιημένων αποθεματικών, σε περίπτωση διάλυσης της ανώνυμης εταιρείας ή μείωσης του μετοχικού της κεφαλαίου με σκοπό την επιστροφή των αποθεματικών στους μετόχους. (άρθρο 66)

7. Εισάγονται ρυθμίσεις που αφορούν στην Εταιρεία Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης (Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.) και την Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης (Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε.), όπως η διαδικασία της δικαστικής επίλυσης των διαφορών που προκύπτουν κατά την εκτέλεση συμβάσεων, η διαδικασία επιλογής για την πλήρωση των θέσεων Γενικών Διευθυντών και Διευθυντών, η πολιτική αποδοχών, θέματα μετατάξεων προσωπικού κ.ά. (άρθρα 67 - 71, 97)

8. Προσαυξάνονται κατά το οριζόμενο ποσοστό και για το αναφερόμενο χρονικό διάστημα τα ποσά: ί) της ειδικής εισφοράς της παρ. 1 του άρθρου 4 του ν.29/1975 των πλοίων ελληνικών συμφερόντων υπό ξένη σημαία, τα οποία είναι ασφαλιστικώς συμβεβλημένα με το Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο (Ν.Α.Τ.) και ϋ) του φόρου της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 27/1975 και της εισφοράς του άρθρου 10 του ίδιου νόμου των πλοίων πρώτης κατηγορίας που είναι νηολογημένα με ελληνική σημαία.(άρθρα 72 & 73)

9. Επανακαθορίζονται οι ειδικότερες κατηγορίες πλοίων, καθώς και το ύψος των κατά περίπτωση απαλλαγών και μειώσεων φόρου που εμπίπτουν στο πλαίσιο προσδιορισμού φόρου πλοίων β’ κατηγορίας βάσει των άρθρων 12 και 13 του ν. 27/1975.(άρθρο 74)

10. Επαναπροσδιορίζονται οι προϋποθέσεις απαλλαγής από δασμό, Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) και φόρο κατανάλωσης, των επαγγελματικών πλοίων που διενεργούν περιηγητικά ταξίδια (κρουαζιέρες).(άρθρο 75)

11. Εισάγονται ρυθμίσεις που αφορούν ζητήματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής πολιτικής και συγκεκριμένα: α. Παρέχεται, εκ νέου, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα, η δυνατότητα, παραχώρησης χρήσης υφιστάμενων έργων και κατασκευών, που έχουν κατασκευαστεί έως 28.07.2011 στον αιγιαλό, στην παραλία, στην όχθη, στην παρόχθια ζώνη, στο υδάτινο στοιχείο, στον πυθμένα και στο υπέδαφος του βυθού της θάλασσας, λιμνοθάλασσας, λίμνης και κοίτης πλεύσιμου ποταμού, χωρίς απόφαση παραχώρησης της χρήσης και τα οποία χρησιμοποιούνται από καρνάγιο ή ταρσανά, κατά την οριζόμενη έννοια.

β. Προβλέπεται η κατεδάφιση του παράνομου έργου, με δαπάνη του αιτούντος, εφόσον δεν λάβει τη σχετική αδειοδότηση και επιβάλλεται αποζημίωση αυθαίρετης χρήσης για όσο χρόνο δεν κατεδαφίζεται. Αν η κατεδάφιση γίνει από υπηρεσίες του Δημοσίου, το κόστος επιβαρύνει τον αυθαίρετο χρήστη του έργου και εισπράττεται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. (άρθρο 76)

12. Παρατείνεται, κατά το οριζόμενο χρονικό διάστημα, η αναστολή της επιβολής του ειδικού φόρου τηλεοπτικών διαφημίσεων στους παρόχους περιεχομένου περιφερειακής εμβέλειας επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης. (άρθρα 77 & 78)

13. α. Θεσπίζεται, για το αναφερόμενο χρονικό διάστημα, καθεστώς κρατικής επιχορήγησης σε όλους τους περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς (Π.Τ.Σ.), υπό τις οριζόμενες προϋποθέσεις.

β. Καθορίζονται το εύρος και η διαδικασία λήψης της επιχορήγησης καθώς και το νομικό πλαίσιο εφαρμογής της.

Παρέχεται νομοθετική εξουσιοδότηση για τη ρύθμιση με κανονιστική διοικητική πράξη των ειδικότερων ζητημάτων για την υλοποίηση της προτεινόμενης διάταξης.(άρθρα 79 & 98)

14. Επανακαθορίζεται ο τρόπος φορολόγησης δικαιούχων του Επενδυτικού Λογαριασμού Κάλυψης Στεγαστικών Παροχών του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου Ελλάδος Α.Τ.Ε., για το οριζόμενο φορολογικό έτος. Ειδικότερα, μεταξύ άλλων: α. για τον προσδιορισμό του φόρου, ορίζεται ότι τα αναφερόμενα πιστωθέντα ποσά συνιστούν εισόδημα από κινητές αξίες (μέχρι σήμερα αντιμετωπίζονταν ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες). Η διάταξη εφαρμόζεται, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα, και για τις εκκρεμείς αλλά και τις απορριπτικές τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, καθώς και περιπτώσεις για τις οποίες έχουν ήδη εκδοθεί δικαστικές αποφάσεις με κρίση διαφορετική ως προς τον τρόπο φορολόγησης των ποσών αυτών.

β. Ποσά που έχουν καταβληθεί ή παρακρατηθεί, καθ’ υπέρβαση των ποσών που προκύπτουν μετά τη νέα εκκαθάριση, επιστρέφονται στους δικαιούχους, κατά παρέκκλιση των διατάξεων περί παραγραφής της αξίωσης για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων φόρων. (άρθρο 80)

15. Προβλέπεται ότι η μη τήρηση της προϋπόθεσης της περ. α) της παρ. 5 του άρθρου 19 του ν. 2859/2000 περί γνωστοποίησης των παρεχόμενων ποσοστών εκπτώσεων λόγω κύκλου εργασιών, στην αρμόδια φορολογική υπηρεσία του πωλητή ή του παρέχοντος τις υπηρεσίες, δεν αποτελεί λόγο μη αναγνώρισής τους, προκειμένου αυτές να μη συμπεριληφθούν στη φορολογητέα αξία της παράδοσης και ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών και της παροχής υπηρεσιών, (άρθρο 81)

16. Επανακαθορίζεται ο τρόπος υπολογισμού του ακαθάριστου ισοδύναμου επιχορήγησης, σε περιπτώσεις ανάκτησης ενίσχυσης ως επιδότησης επιτοκίου (λαμβάνεται υπόψη ο μέσος μηνιαίος όρος μακροπρόθεσμων δανείων Εμπορικών Τραπεζών κατά τον χρόνο της επιδότησης), όταν ο λήπτης της ενίσχυσης δεν δύναται να προσκομίσει στοιχεία λόγω της παλαιότητας του κεφαλαιοποιημένου δανείου).(άρθρο 82)

17. Προβλέπεται:

α. ο μη υπολογισμός της οριζόμενης ενίσχυσης που λαμβάνουν φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες, στο όριο των επιδοτήσεων της παρ. 1 του άρθρου 48 του ν. 5144/2024,

β. ότι αγρότες του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 48 του ν. 5144/2024, οι οποίοι μετατάχθηκαν υποχρεωτικά στο κανονικό καθεστώς, λόγω είσπραξης για το έτος 2025 της ενίσχυσης της παρ. 1 του άρθρου 48 του προαναφερόμενου νόμου, δύνανται να ενταχθούν εκ νέου στο ειδικό καθεστώς αγροτών, γ. η επιστροφή καταβληθέντων ί) ποσών που έχουν βεβαιωθεί από δηλώσεις Φ.Π.Α., τα οποία δεν οφείλονται, για το αναφερόμενο χρονικό διάστημα, καθόσον δεν υφίσταται υποχρέωση υποβολής δήλωσης Φ.Π.Α. μετά την ένταξη στο ειδικό καθεστώς του άρθρου 48 του ν. 5144/2024 και ϋ) προστίμων που επιβλήθηκαν για εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης μεταβολών για ένταξη στο κανονικό καθεστώς ή/και για δηλώσεις Φ.Π.Α..(άρθρο 83)

18. Επιτρέπεται η ενίσχυση, μέσω σχετικής εισφοράς, και διεθνών οντοτήτων (ιδίως Δεξαμενών Σκέψης), στις οποίες η Ελλάδα συμμετέχει ως μέλος ή παρατηρητής, κ.λ.π.. (άρθρα 84-87)

19. Συμπληρώνονται διατάξεις του ν. 4449/2017, σχετικά με την εγγραφή των ορκωτών ελεγκτών λογιστών στο Δημόσιο Μητρώο κ.λπ.. (άρθρα 88 & 89)

20. Θεωρούνται νόμιμα και δεν αναζητούνται ποσά αποζημιώσεων που καταβλήθηκαν, κατά το έτος 2011, σε συνταξιούχους της πρώην εταιρείας με την επωνυμία «Ηλεκτρικοί Σιδηρόδρομοι Αθηνών Πειραιώς Ανώνυμη Εταιρεία» (Η.Σ.Α.Π. Α.Ε.), καθ’ υπέρβαση του ορίου των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ που ισχύει, για την αποζημίωση λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του προσωπικού του Δημοσίου, των ν.π.δ.δ., των επιχειρήσεων που επιχορηγούνται από το Κράτος κ.λπ.. (άρθρο 90)

21. Θεωρούνται έγκυρες και νόμιμες, κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων, εκκρεμείς διαγωνιστικές διαδικασίες για την ανέγερση ιερού ναού, στο πλαίσιο εκπλήρωσης σκοπού κοινωφελούς περιουσίας, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα. (άρθρα 91-92)

22. Εξαιρούνται οι ένστολοι του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής, από τον οριζόμενο περιορισμό ανανεώσεων απόσπασης υπαλλήλων στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. (άρθρο 93)

23. Τροποποιείται το πλαίσιο προαγωγών των λειτουργών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Ν.Σ.Κ.), με τη σύντμηση του απαιτούμενου χρόνου υπηρεσίας για την προαγωγή στους αναφερόμενους βαθμούς, κ.λ.π..(άρθρα 94 -95)

24. Υπάγονται, στον μειωμένο συντελεστή Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) έξι τοις εκατό (6%), οι αναφερόμενες υπηρεσίες που παρέχει ο Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Α.Δ.Μ.Η.Ε.).(άρθρο 96)

 

ΜΕΡΟΣ ΣΤ'

Ρυθμίζονται ζητήματα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και συγκεκριμένα:

1. Εισάγονται ρυθμίσεις αναφορικά με την «Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία Α.Ε» (Ε.Α.Β. Α.Ε.) και μεταξύ άλλων:

α. Ρυθμίζονται εκ νέου θέματα προσλήψεων προσωπικού της εν λόγω Εταιρείας, με αναλογική εφαρμογή και του άρθρου 29Α του ν.4972/2022, όπου προβλέπεται η συγκρότηση επιτροπής προσλήψεων και αμοιβών με το καθοριζόμενο έργο.

β. Επανακαθορίζεται, αυξανόμενο για τις μνημονευόμενες κατηγορίες προσωπικού, το ύψος του χορηγούμενου στους εργαζομένους στις εγκαταστάσεις της Ε.Α.Β. Α.Ε. στον Δήμο Τανάγρας, μηνιαίου επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας, το οποίο μετονομάζεται σε επίδομα ειδικών συνθηκών (άρθρο 7 του ν.4690/2020), κατά τα ειδικότερα οριζόμενα.

Θεωρούνται νομίμως καταβληθέντα και δεν αναζητούνται, ποσά που καταβλήθηκαν στους εργαζομένους στην Ε.Α.Β. Α.Ε., ως επίδομα του άρθρου 7 του ν.4690/2020, ανεξαρτήτως του ύψους αυτών.

Παρέχεται νομοθετική εξουσιοδότηση για την αναπροσαρμογή του ύψους του επιδόματος ειδικών συνθηκών και τον καθορισμό των κατηγοριών προσωπικού στις οποίες αυτό χορηγείται.

γ. Θεωρούνται νόμιμα και δεν αναζητούνται ποσά που καταβάλλονται στο προσωπικό της Ε.Α.Β. Α.Ε., ως κίνητρο παραμονής στην εργασία και προβλέπονται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Δεν αναζητούνται, επίσης, ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί κατά τα προαναφερόμενα. δ. Θεωρούνται νόμιμες και δεν αναζητούνται καταβολές ημερήσιας αποζημίωσης, προς το προσωπικό της Ε.Α.Β. Α.Ε., που έχουν γίνει μέχρι την έναρξη ισχύος των προτεινόμενων διατάξεων, για εκτός έδρας εργασία κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, αποκλειστικά για την επισκευή και συντήρηση εναέριων μέσων πυρόσβεσης.

ε. Επιτρέπεται, σε περίπτωση οριστικής διακοπής λειτουργίας ή ανασυγκρότησης Εκμετάλλευσης εξυπηρέτησης προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων, η περιουσία της Εκμετάλλευσης, κατά το μέρος που προέρχεται από κεφάλαια εκτός του κρατικού προϋπολογισμού, να περιέρχεται, πέραν των Μετοχικών Ταμείων των οικείων Κλάδων, που ήδη προβλέπεται, και: ί) στους οικείους Ειδικούς Κλάδους Οικονομικής Ενίσχυσης Μερισματούχων, ως έκτακτος πόρος τους, ϊΐ) σε άλλη Εκμετάλλευση του οικείου κλάδου, η οποία λειτουργεί με παραπλήσιο σκοπό (άρθρο 18 του ν.δ.721/1970).

Παρέχεται νομοθετική εξουσιοδότηση για τον καθορισμό του τρόπου διάθεσης των ανωτέρω κεφαλαίων στους προαναφερόμενους φορείς. (άρθρα 99 -103)

2. Προβλέπεται η πρόσληψη εν αποστρατεία στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων στην Ε.Α.Β. Α.Ε. με συμβάσεις εργασίας ι.δ.ο.χ., τα οποία κατατάσσονται σε μισθολογικά κλιμάκια βάσει της προϋπηρεσίας τους στις Ένοπλες Δυνάμεις και εξαιρούνται από την εφαρμογή του άρθρου 20 του ν.43 87/2016, περί απασχόλησης συνταξιούχων. (άρθρο 104)

3. Ρυθμίζονται θέματα αναφορικά με τη λειτουργία του Κέντρου Μελετών Ασφάλειας (ΚΕ.ΜΕ.Α.) του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και συγκεκριμένα:

α. Προστίθενται στις αρμοδιότητες του Κέντρου:

- η πιστοποίηση, πέραν των ισχυόντων, και των τεχνολογικών συστημάτων για την ασφάλεια φορέων, οργανισμών και επιχειρήσεων του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, καθώς και προσόντων φυσικών προσώπων για ειδικότητες των οποίων οι άδειες ασκήσεως επαγγέλματος χορηγούνται από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη,

- η καταγραφή και ταξινόμηση σε ενοποιημένο αποθετήριο των αποτελεσμάτων των ερευνητικών έργων των φορέων του ανωτέρω Υπουργείου,

- η υποστήριξη τεχνικά, επιστημονικά και συμβουλευτικά, της Γενικής Γραμματείας Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων, στο πλαίσιο εφαρμογής του ν.5236/2025.

β. Συστήνεται στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη Μητρώο Συνεργατών Πιστοποίησης, με σκοπό την πιστοποίηση των προσόντων φυσικών προσώπων κατά τα προαναφερόμενα. Η λειτουργία και η οργάνωση του Μητρώου ρυθμίζονται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του ΚΕ.ΜΕ.Α. Παρέχεται νομοθετική εξουσιοδότηση για τον ορισμό της καταβαλλόμενης στους ενταγμένους στο Μητρώο αποζημίωσης ανάλογα με το έργο τους, του τρόπου καταβολής της κ.λπ..

γ. Ορίζεται ως όργανο διοίκησης του Κέντρου, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. και ρυθμίζονται θέματα σχετικά με τον τρόπο επιλογής και τη θητεία του. Εφεξής, ο Διευθυντής και ο Αναπληρωτής Διευθυντής του Κέντρου δεν αποτελούν όργανα διοίκησης. (άρθρο 105)

4. Επέρχονται τροποποιήσεις στον ν.5225/2025, αναφορικά με τη στελέχωση και τη λειτουργία του Ελληνικού Κέντρου Εμπειρογνωμοσύνης Διοικητικών Μεταρρυθμίσεων (ν.π.ι.δ., επιχορηγούμενο / χρηματοδοτούμενο από τον κρατικό προϋπολογισμό και λοιπούς φορείς Γενικής Κυβέρνησης) και ειδικότερα:

α. Μετατρέπεται η σχέση εργασίας της θέσης δημοσιογράφου από ορισμένου σε αορίστου χρόνου, επανακαθορίζονται τα απαιτούμενα προσόντα και προβλέπεται η πλήρωση της θέσης και με απόσπαση υπαλλήλων από φορείς του δημόσιου τομέα.

β. Θεσπίζεται ειδική διαδικασία επιλογής του νομικού συμβούλου, γ. Παρατείνεται, κατά τα οριζόμενα, το μεταβατικό χρονικό διάστημα, κατά το οποίο το Κέντρο υποστηρίζεται διοικητικά, οικονομικά και τεχνικά από το Υπουργείο Εσωτερικών, με την ειδικότερη πρόβλεψη εγγραφής στον προϋπολογισμό του των απαιτούμενων πιστώσεων για τη λειτουργία του, συμπεριλαμβανομένης της μισθοδοσίας συνολικά.

δ. Παρέχονται νομοθετικές εξουσιοδοτήσεις για τη ρύθμιση επιμέρους ζητημάτων.(άρθρα 106 - 108)

5. Επανακαθορίζονται θέματα σχετικά με τις επισκευές σχολικών κτηρίων (άρθρο 5 παρ.12 του ν. 1894/1990) και συγκεκριμένα:

Ανατίθενται αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των δήμων οι επισκευές σε σχολικά κτήρια. (Κατά τα ισχύοντα, ασκείται και από τις περιφερειακές ενότητες (πρώην νομαρχίες), που επιχορηγούνται με τις σχετικές πιστώσεις, εφόσον αδυνατούν οι οικείοι δήμοι).

β. Επεκτείνεται η εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων και για τα παραχωρημένα διδακτήρια (εκτός των μισθωμένων που ισχύει).

γ. Προβλέπεται η αναλογική εφαρμογή και για τους παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς.(άρθρο 109)

6. Παρέχεται η δυνατότητα παράτασης, για το οριζόμενο χρονικό διάστημα, των μισθώσεων ακινήτων, για τη στέγαση σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών, δομών κοινωνικής πρόνοιας και αθλητικών εγκαταστάσεων των ο.τ.α. α' και β' βαθμού και των ν.π.δ.δ. αυτών, που λήγουν και καθορίζεται η διαδικασία για τον προσδιορισμό του καταβαλλόμενου μισθώματος.(άρθρο 110)

7. Παρατείνεται εκ νέου έως την οριζόμενη ημερομηνία, η αναστολή της αύξησης του εφαρμοστέου επιτοκίου επί των οφειλών προς Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, οι οποίες υπάγονται στις ρυθμίσεις των υποπαρ. ΙΑ. 1 και ΙΑ.2 της παρ. ΙΑ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013, κ.λ.π.. (άρθρα 111-112)

8. Διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1 του ν. 612/1977 περί της συνταξιοδότησης λόγω γήρατος των τυφλών ασφαλισμένων και στους ασφαλισμένους του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e- Ε.Φ.Κ.Α.) με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον εξήντα επτά τοις εκατό (67%) στις μνημονευόμενες παθήσεις. (άρθρο 113)

9. Παρέχεται η δυνατότητα στο Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Κ.Α.), να τηρεί ταμειακά διαθέσιμα στην Ταμειακή Διαχείριση και στο Κοινό Κεφάλαιο στην Τράπεζα της Ελλάδος, ανεξάρτητα από την ένταξή του στο Μητρώο Φορέων της Γ ενικής Κυβέρνησης.(άρθρο 114)

10. Τροποποιούνται-συμπληρώνονται διατάξεις του άρθρου 44 του ν.4826/2021, σχετικά με τη διαδικασία χορήγησης ασφαλιστικής ενημερότητας και τακτοποίησης ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Τ.Ε.Κ.Α.. (άρθρο 115)

11. Εισάγεται ρύθμιση αναφορικά με τα ακίνητα για άσκηση επιχείρησης που εκμισθώνει ο Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ). Συγκεκριμένα, προβλέπεται ο συμψηφισμός μέρους του καταβλητέου μισθώματος με ποσά που έχουν διατεθεί εκ μέρους του μισθωτή, για την υλοποίηση επενδυτικού προγράμματος και με σκοπό την επαύξηση της αξίας του υπό μίσθωση ακινήτου, υπό τις οριζόμενες προϋποθέσεις και έως του ποσού των δέκα εκατομμυρίων (10.000.000) ευρώ. (άρθρο 116)

12. Εισάγονται ρυθμίσεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.) και ειδικότερα:

α. Δημιουργείται καν λειτουργεί κεντρικά στο Υ.Ι1ΑΙ.Θ.Α. πληροφοριακό σύστημα στατιστικών στοιχείων των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) της χώρας, το οποίο διαλειτουργεί με λοιπά πληροφοριακά συστήματα ή μητρώα του δημόσιου τομέα. Οι υποδομές και οι υπηρεσίες του εν λόγω πληροφοριακού συστήματος ανήκουν στο Υ.ΓΙΑΙ.Θ.Α., ως Διαχειριστή Φορέα και Υπεύθυνου Επεξεργασίας.

β. Προβλέπεται ότι, η πρώτη φάση υλοποίησης του πληροφοριακού συστήματος χρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προβλέπεται δε η επέκταση συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων μέσω διαλειτουργικότητας με συστήματα λοιπών φορέων, γ. Παρέχονται νομοθετικές εξουσιοδοτήσεις για την ειδικότερη εφαρμογή των προτεινομένων, κ.λ.π. (άρθρα 117-119)

13. Καταργούνται οι διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας (άρθρο 78 παρ. 2, 3 του ν.4941/2022), αναφορικά με το ανώτατο ύψος του κινήτρου παραγωγικότητας που καταβάλλεται στους εργαζομένους στην Ε.Α.Β. Α.Ε. και τη δυνατότητα προσαύξησης του ύψους αυτού για συγκεκριμένες κατηγορίες υπαλλήλων. (άρθρο 120)

 

Σχέδιο Νόμου