Νόμος 1963/1991 - ΦΕΚ 138/Α/20-9-1991 (Κωδικοποιημένος)

ΑΡΧΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΦΕΚ

Το αρχικό κείμενο των διατάξεων, όπως ήταν δημοσιευμένες στο Φ.Ε.Κ., οι οποίες έχουν τροποποιηθεί μεταγενέστερα.

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 1963/1991
ΦΕΚ 138/Α/20-9-1991
Τροποποίηση και συμπλήρωση των διατάξεων της φαρμακευτικής νομοθεσίας και άλλες διατάξεις.

Άρθρο 1
Χορήγηση άδειος ιδρύσεως φαρμακείου
1. Αδεια ιδρύσεως φαρμακείου για δήμο ή κοινότητα της Χώρας χορηγείται μετά γνώμη του οικείου φαρμακευτικού συλλόγου με απόφαση του αρμόδιου νομάρχη.
2. Για την απόκτηση της άδειας ιδρύσεως φαρμακείου απαιτείται ο αϊτών να έχει τα κατωτέρω προσόντα, που αποδεικνύονται με τα υποβαλλόμενα αντίστοιχα πιστοποιητικά των αρμόδιων αρχών:
α) Την ελληνική ιθαγένεια ή την υπηκοότητα ενός των Κρατών-Μελών της Ε.Ο.Κ..
β) Πτυχίο φαρμακευτικής σχολής και άδεια ασκήσεως της φαρμακευτικής στην Ελλάδα.
γ) Να έχει εκπληρώσει τις στρατιωτικές υποχρεώσεις του ή να έχει νομίμως απαλλαγεί από αυτές.
δ) Να μην έχει καταδικασθεί αμετάκλητα σε οποιοδήποτε ποινή για κλοπή, υπεξαίρεση, απάτη, εκβίαση, πλαστογραφία, εγκλήματα κατά των ηθών, συκοφαντική δυσφήμιση για πράξεις που έχουν σχέση με την άσκηση του φαρμακευτικού επαγγέλματος, κιβδηλεία, παραχάραξη, παράβαση των διατάξεων του άρθρου 5 του ν. 1729/1987 (ΦΕΚ 144 Α') και καθ' υποτροπήν του άρθρου 11 του ίδιου νόμου ή να μην έχει καταδικασθεί αμετάκλητα για κακούργημα ή καθ' υποτροπήν για πλημμέλημα για το οποίο επεβλήθη η στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων ή να μην έχει παραπεμφθεί με αμετάκλητο βούλευμα, για κάποιο από τα παραπάνω αδικήματα.
3. Δεν χορηγείται άδεια ιδρύσεως φαρμακείου σε φαρμακοποιούς:
α) Που λαμβάνουν σύνταξη για λόγους υγείας ή το ανώτατο όριο της σύνταξης που απονέμεται από το Δημόσιο, το Τ.Σ.Α.Υ. ή από οποιονδήποτε άλλο φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως ή που έχουν τις προς τούτο προϋποθέσεις, έστω και αν παρητήθησαν ή παραιτηθούν από το δικαίωμα της λήψεως συντάξεως.
β) Που έχουν τιμωρηθεί για παραβάσεις της φαρμακευτικής νομοθεσίας με οριστική ανάκληση της άδειας ιδρύσεως του φαρμακείου ή της φαρμακαποθήκης.
4) Οι άδειες ιδρύσεως και λειτουργίας φαρμακείων και φαρμακαποθηκών φαρμακοποιών, που κατεδικάσθησαν με αμετάκλητη δικαστική απόφαση σε ένα από τα αδικήματα που αναφέρονται στην περ. δ' της παρ. 2, ανακαλούνται με απόφαση του αρμόδιου νομάρχη.

Άρθρο 2 Αναλογίες πληθυσμού
1. Για τον αριθμό των χορηγούμενων για κάθε δήμο ή κοινότητα της Χώρας αδειών ιδρύσεως φαρμακείων από 111997 τίθενται τα εξής πληθυσμιακά όρια:
α) Για δήμους ή κοινότητες με πληθυσμό μέχρι 3.000 κατοίκους, εφ' όσον δεν λειτουργεί φαρμακείο, επιτρέπεται η χορήγηση μιας μόνο άδειας ιδρύσεως φαρμακείου.
β) Για δήμους ή κοινότητες με πληθυσμό από 3.001 μέχρι 10.000 κατοίκους απαιτείται αναλογία 3.000 κατοίκων για κάθε φαρμακείο.
γ) Για δήμους με πληθυσμό από 10.001 μέχρι 100.000 κατοίκους απαιτείται αναλογία 2.500 κατοίκων για κάθε φαρμακείο.
δ) Για δήμους με πληθυσμό άνω των 100.001 κατοίκων απαιτείται αναλογία 2.000 κατοίκων για κάθε φαρμακείο.
2. Τα πληθυσμιακά όρια της προηγούμενης παραγράφου δεν ισχύουν για τους φαρμακοποιούς που κατέχουν ή πρόκειται να αποκτήσουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος στην Ελλάδα μέχρι 31.12.1996.
3. Ο πληθυσμός υπολογίζεται με βάση τα αποτελέσματα της τελευταίας επίσημης απογραφής του Κράτους.

Άρθρο 3
Σειρά προτιμήσεως
1. Οι άδειες ιδρύσεως του φαρμακείου χορηγούνται βάσει της ημερομηνίας επιδόσεως της αιτήσεως στην αρμόδια αρχή.
2. Μεταξύ φαρμακοποιών, που επέδωσαν αίτηση για συγκεκριμένο δήμο ή κοινότητα την ίδια ημέρα, προτιμάται κατά την εξής σειρά :
α) Εκείνος, που δεν έχει άδεια ιδρύσεως και λειτουργίας φαρμακείου σε άλλο δήμο ή κοινότητα.
β) Εκείνος, που έχει αρχαιότερη άδεια εξασκήσεως του φαρμακευτικού επαγγέλματος, κατά την έννοια των διατάξεων του σχετικού νόμου και ο οποίος δεν έχει λάβει προηγουμένως άλλη άδεια ιδρύσεως φαρμακείου.
γ) Εκείνος που προηγείται στη λήψη του πτυχίου της φαρμακευτικής σχολής του πανεπιστημίου και, σε περίπτωση συγχρόνου λήψεως του πτυχίου, εκείνος που έχει μεγαλύτερο βαθμό.
δ) Ο πολύτεκνος ή το τέκνο πολύτεκνης οικογένειας.

Άρθρο 4
Χορήγηση φαρμάκων Προδιαγραφές ιδρύσεως και λειτουργίας φαρμακείου
1. Το φάρμακο είναι κοινωνικό αγαθό και χορηγείται δια χειρός φαρμακοποιού.
2. Το φαρμακείο πρέπει να είναι ανεξάρτητο κατάστημα, να διαθέτει επαρκή φυσικό και τεχνητό φωτισμό, αερισμό, αποχέτευση, κλιματισμό και να είναι γενικά σύμφωνο προς τις διατάξεις του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού (Γ.Ο.Κ.).
3. Το κατάστημα του φαρμακείου, που δύναται να είναι και πολυώροφο, χωρίζεται στα εξής τμήματα:
α) Το φαρμακοπωλείο, λειτουργεί στο ισόγειο του καταστήματος, είναι χώρος κυρίας χρήσεως και το ελάχιστο καθαρό εμβαδόν του πρέπει να είναι 30 τ.μ., όταν στο κατάστημα συστεγάζονται και λειτουργούν από ένα (1) μέχρι και τρία (3) φαρμακεία. Για κάθε επιπλέον φαρμακείο, που συστεγάζεται στο κατάστημα, το εμβαδόν του φαρμακοπωλείου προσαυξάνεται κατά 5 τ.μ..
Το φαρμακοπωλείο είναι ο χώρος εξυπηρέτησης του κοινού, στο οποίο φυλάσσονται τα φαρμακευτικά ιδιοσκευάσματα μέσα σε ράφια και συρτάρια. Στο φαρμακοπωλείο δύναται να λειτουργούν σε ξεχωριστές προθήκες ή σε άλλους χώρους του καταστήματος του φαρμακείου, εκτός του φαρμακευτικού εργαστηρίου, τμήματα με τα επιτρεπόμενα να πωλούνται στο φαρμακείο είδη.
β) Το φαρμακοτεχνικό εργαστήριο, που το ελάχιστο εμβαδόν του πρέπει να είναι 10 τ.μ. και να αποτελεί ανεξάρτητο χώρο κύριας χρήσεως από λείες επιφάνειες, καλώς φωτιζόμενο, στο οποίο παρασκευάζονται τα φαρμακοτεχνικά σκευάσματα.
γ) Η αποθήκη, στην οποία φυλάσσονται όλα τα προϊόντα που νομίμως διαθέτει το φαρμακείο και που πρέπει να είναι εμβαδού τουλάχιστον 5 τ.μ..
δ) Τουαλέτα, που πρέπει να είναι κατασκευασμένη σύμφωνα με τις διατάξεις του ισχύοντος υγειονομικού κανονισμού.
Το φαρμακοτεχνικό εργαστήριο δύναται να είναι και στο ανώγειο (εξώστη), με την προϋπόθεση όμως να αποτελεί ενιαίο κτίσμα με το ισόγειο φαρμακοπωλείο, με το οποίο θα επικοινωνεί με ευρεία κλίμακα,‘η δε αποθήκη και η τουαλέτα δύναται να είναι και στο υπόγειο του καταστήματος και, σε περίπτωση πολυώροφου καταστήματος, σε κάποιο από τους ορόφους του.
4. Το κατάστημα του φαρμακείου πρέπει να διαθέτει σύστημα ή επαρκή μέσα πυρασφάλειας και να προστατεύεται με ρολά ασφαλείας. Επίσης στην πρόσοψη αυτού πρέπει να υπάρχει θυρίδα ανάρτησης πινάκων εφημερευόντων και διανυκτερευόντων φαρμακείων, με επαρκή φωτισμό και ειδική θυρίδα ασφαλείας εξυπηρετήσεως του κοινού κατά τις διημερεύσεις και διανυκτερεύσεις.
5. Με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, δύναται να καθορίζονται ειδικότερα η οργάνωση και συγκρότηση των φαρμακείων και ιδιαίτερα τα τεχνικά και επιστημονικά όργανα και τα έπιπλα που πρέπει να διαθέτει αυτό, καθώς και τα πωλούμενα από αυτά είδη. Μέχρι την έκδοση αυτών διατηρούνται σε ισχύ οι κείμενες σχετικές διατάξεις.

Άρθρο 5
Δικαιολογητικά χορηγήσεως άδειας λειτουργίας φαρμακείου
1. Για τη χορήγηση της κατά το άρθρο 9 του ν. 5607/1932 (ΦΕΚ 300 Α') άδειας λειτουργίας φαρμακείου, πρέπει να υποβληθούν από τον αιτούντα, μαζί με τη σχετική αίτηση για επιθεώρηση του καταστήματος, όπου θα λειτουργήσει το φαρμακείο, τα εξής δικαιολογητικά:
α) Βεβαίωση της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής, ότι το κατάστημα όπου θα λειτουργήσει το φαρμακείο, δεν είναι αυθαίρετο και δεν περιλαμβάνει αυθαίρετες κατασκευές ή προσθήκες.
β) Αντίγραφο συμφωνητικού μισθώσεως από τον αιτούντα φαρμακοποιό του καταστήματος, όπου θα λειτουργήσει το φαρμακείο, ή πρόσφατο πιστοποιητικό ιδιοκτησίας από το αρμόδιο υποθηκοφυλακείο.
γ) Σχέδιο κατόψεως του καταστήματος, στο οποίο να φαίνονται οι καθαρές διαστάσεις του.
δ) Απόσπασμα ρυμοτομικού σχεδίου της περιοχής σε κλίμακα 1200, στο οποίο θα σημειώνονται τα φαρμακεία που ευρίσκονται σε απόσταση μέχρι εκατό (100) μέτρων από το υπό λειτουργία φαρμακείο.
ε) Βεβαίωση της αρμόδιας πυροσβεστικής υπηρεσίας ότι το κατάστημα διαθέτει σύστημα πυρασφάλειας ή επαρκή πυροσβεστικά μέσα.
2. Τα δικαιολογητικά με στοιχεία γ' και δ' πρέπει να συνοδεύονται από υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (ΦΕΚ 75 Α') του μηχανικού που τα συνέταξε για την ακρίβεια αυτών.

Άρθρο 6
Αποστάσεις φαρμακείων
1.Το άρθρο 7 του ν. 328/1976 (ΦΕΚ 128 Α'), όπως τούτο τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου 19 του ν.δ. 982/1979 (ΦΕΚ 239 Α') και την παρ. 3 του άρθρου 40 του ν. 1759/1988 (ΦΕΚ 50 Α'), αντικαθίσταται ως εξής:
1. Τα ιδρυόμενα στο εξής φαρμακεία πρέπει να απέχουν μεταξύ τους και από τα ήδη λειτουργούντα τουλάχιστον εκατό (100) μέτρα, η δε απόσταση μετράται είτε από άκρο σε άκρο των φαρμακείων είτε από πρόσοψη σε πρόσοψη αυτών'.
2. Τα φαρμακεία που λειτουργούν συνεχώς στον ίδιο δήμο ή κοινότητα, με τον ίδιο φαρμακοποιό, μεταφερόμενα σε άλλη θέση, πρέπει να απέχουν, κατά το χρόνο της μεταφοράς τους, από τα λειτουργούντα φαρμακεία: α) τουλάχιστον σαράντα (40) μέτρα, εφ' όσον συμπλήρωσαν πέντε (5) χρόνια λειτουργίας και β) τουλάχιστον είκοσι (20) μέτρα, εφ' όσον συμπλήρωσαν δέκα (10) χρόνια λειτουργίας.
Οι παραπάνω αποστάσεις μετρώνται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην προηγούμενη παράγραφο.
3. Με την επιφύλαξη της διατάξεως της επόμενης παραγράφου, απαγορεύεται η ίδρυση και η μεταφορά φαρμακείων σε απόσταση: α) εκατόν είκοσι (120) μέτρων τουλάχιστον από δύο (2) συστεγαζόμενα φαρμακεία, β) εκατόν εξήντα (160) μέτρων τουλάχιστον από τρία (3) συστεγαζόμενα φαρμακεία, γ) διακοσίων (200) μέτρων τουλάχιστον από τέσσερα (4) συστεγαζόμενα φαρμακεία και δ) διακοσίων πενήντα (250) μέτρων τουλάχιστον από πέντε (5) ή περισσότερα συστεγαζόμενα φαρμακεία.
4. Οι περί αποστάσεων διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων δεν έχουν εφαρμογή: α) σε περίπτωση μεταφοράς φαρμακείου που λειτουργεί ή λειτουργούσε στο ίδιο κατάστημα περισσότερο από πέντε (5) χρόνια, όταν η μεταφορά αυτή γίνεται λόγω τελεσίδικης εξωστικής δικαστικής αποφάσεως για ανοικοδόμηση, ιδιόχρηση ή κατεδάφιση και β) σε περίπτωση μεταφοράς φαρμακείου σε κατάστημα που ανήκει κατά κυριότητα ή συγκυριότητα στον αδειούχο φαρμακοποιό, το ή τη σύζυγό του, σε συγγενείς αυτού εξ αίματος μέχρι και δεύτερου βαθμού, εφ' όσον αυτοί έγιναν κύριοι ή συγκύριοι του καταστήματος ένα (1) χρόνο πριν από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου ή τη συστέγαση των πλησίον αυτού λειτουργούντων φαρμακείων, όχι όμως προ της παρελεύσεως πέντε (5) ετών, από της λειτουργίας του φαρμακείου.
5. Οι αποστάσεις των παρ. 2 και 3 του παρόντος άρθρου μειώνονται στο μισό για τα φαρμακεία, τα λειτουργούντα πέραν της πενταετίας, σε δήμους ή κοινότητες όπου υπάρχουν κέντρα εκδόσεως ή ελέγχου συνταγών, που καθορίζονται με απόφαση του νομάρχη και μέχρι απόσταση 200 μέτρων από το κτίριο αυτών, η δε απόσταση μετράται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1.
6. Δήμοι και κοινότητες γύρω από την ευρύτερη περιοχή των Δήμων Αθηνών ή Θεσσαλονίκης δύναται να αποτελέσουν μετ' αυτών ενιαίες φαρμακευτικές περιφέρειες, με προεδρικά διατάγματα, που εκ δίδονται εφάπαξ με πρόταση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μετά προηγούμενη γνώμη των γενικών συνελεύσεων των φαρμακευτικών συλλόγων Αττικής ή Θεσσαλονίκης. Στις ενιαίες φαρμακευτικές περιφέρειες Αθηνών ή Θεσσαλονίκης επιτρέπεται η μεταφορά των νομίμως εντός αυτών λειτουργούντων φαρμακείων.

Άρθρο 7 .
Συστέγαση φαρμακείων
Το άρθρο 12 του ν. 5607/1932 (ΦΕΚ 300 Α'), όπως ανπκαταστάφηκε και συμπληρώθηκε μεταγενέστερα, αντικαθίσταται ως εξής:
Ί. Με απόφαση του νομάρχη μετά από γνώμη του οικείου φαρμακευτικού συλλόγου δύναται να επιτραπεί η συστέγαση στο ίδιο κατάστημα περισσότερων του ενός υπό ίδρυση φαρμακείων, εφ' όσον χωροταξικά δεν παρακωλύεται η εξυπηρέτηση του κοινού και δεν έχει δηλωθεί η λειτουργία σε συγκεκριμένο κατάστημα νεοϊδρυόμενου φαρμακείου ή η μεταφορά φαρμακείου που ήδη λειτουργεί σε άλλη θέση, σε απόσταση μικρότερη της προβλεπόμενης για τη λειτουργία ανάλογα με τον αριθμό των φαρμακείων ή των αδειών ιδρύσεως αυτών που πρόκειται να συστεγασθούν. Στην περίπτωση αυτήν η ολοκλήρωση της ιδρύσεως του φαρμακείου με τη λήψη άδειας λειτουργίας και η πραγματοποίηση της μεταφοράς πρέπει να γίνει σε χρονικό διάστημα 60 ημερών, αν δε παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αυτή, η δηλωθείσα ίδρυση και η μεταφορά δεν αποτελούν κώλυμα για την έγκριση της αιτούμενης συστεγάσεως. Ομοίως μπορεί να επιτραπεί η συστέγαση φαρμακείων υπό ίδρυση με λειτουργούντα φαρμακεία, καθώς και λειτουργού ντων φαρμακείων μεταξύ τους.
Επίσης επιτρέπεται η συστέγαση στο ίδιο κατάστημα φαρμακαποθηκών υπό ίδρυση, λειτουργουσών και υπό ίδρυση με λειτουργούσες φαρμακαποθήκες.
2. Οι αδειούχοι φαρμακοποιοί των συστεγασμένων φαρμακείων και φαρμακαποθηκών είναι συνυπεύθυνοι για κάθε παράβαση νόμου, καθώς και για την αυτοπρόσωπη διεύθυνση και την κανονική λειτουργία των φαρμακείων και των φαρμακαποθηκών τους και υποχρεούνται να αναγράφουν τα ονοματεπώνυμά τους στις προθήκες και τις επιγραφές αυτών.
3. Η συστέγαση μεταξύ φαρμακείων που λειτουργούν και μεταξύ λειτουργούντων φαρμακείων με υπό ίδρυση, που δεν έχουν λάβει άδεια λειτουργίας, επιτρέπεται ανεξάρτητα από την απόσταση που έχουν αυτά από άλλο φαρμακείο ή από συστεγαζόμενα.
4. Τα κατά την παρ. 1 συστεγαζόμενα φαρμακεία θεωρούνται, για τον καθορισμό του αριθμού των φαρμακείων, ως λειτουργούντα χωριστά και υποχρεούνται σε ιδιαίτερη διημέρευση και διανυκτέρευση.
5. Αδειες για συστέγαση φαρμακείων ή σύσταση εταιρείας εκμεταλλςύσεως των φαρμακείων αυτών στο εξής χορηγούνται μόνο σε φαρμακεία και φαρμακαποθήκες που πληρούν τις προδιαγραφές της ισχύουσας νομοθεσίας.
6. Σε περίπτωση συνταξιοδοτήσεως, παραιτήσεως για λόγους υγείας ή θανάτου του φαρμακοποιού, στο κατάστημα του οποίου εγκρίθηκε ή εγκρίνεται συστέγαση, σύμφωνα με τις προηγούμενες παραγράφους, δεν έχουν εφαρμογή, λυομένης της συστεγάσεως, για τους παραμένοντες σ' αυτό φαρμακοποιούς, οι περί εμβαδού και αποστάσεων διατάξεις των άρθρων 4 και 6 του παρόντος νόμου. Προκειμένου να πραγματοποιηθεί η προαναφερθείσα συστέγαση δεν ισχύουν οι προϋποθέσεις της παρ. 5 του παρόντος άρθρου και οι περιορισμοί του άρθρου 2, για τον δηλώνοντα, κατά την υποβολή της αιτήσεως για χορήγηση άδειας ιδρύσεως φαρμακείου, ότι θα συστεγασθεί μετά των ανωτέρω και των κληρονόμων, κατά νόμο δικαιούχων της άδειας, οι οποίοι δηλώνουν την αποδοχή τους εγγράφως επί του φύλλου της αιτήσεως.
Αν το εμβαδόν του φαρμακείου στις πιο πάνω περιπτώσεις είναι μικρότερο του οριζόμενου στο άρθρο 4 του παρόντος νόμου, τότε η συστέγαση και η αποσυστέγαση, που προαναφέρεται, μπορεί να γίνει μια φορά.
Το φαρμακευτικό εργαστήριο μπορεί να είναι και σε ανώγειο, η δε αποθήκη και η τουαλέτα μπορούν να είναι και σε υπόγειο ή ανώγειο χώρο του φαρμακείου. Όλοι αυτοί οι χώροι πρέπει να επικοινωνούν με το κύριο κατάστημα, σύμφωνα όμως πάντοτε με τον ισχύοντα Γ.Ο.Κ..
7. Τα κατά το παρόν άρθρο συστεγαζόμενα φαρμακεία λειτουργούν υποχρεωτικά με τη μορφή ομόρρυθμης εταιρείας, που συνιστάται με συμβολαιογραφικό έγγραφο, οριζομένων συνδιαχειριστών όλων των συμμετεχόντων στη συστέγαση φαρμακοποιών και εφαρμοζομένων αναλόγως των διατάξεων των παρ. 2,3,4,5 και 7 του άρθρου 17 του ν. 5607/1932, όπως τούτο αντικαταστάθηκε και τροποποιήθηκε με τα άρθρα 6 του ν. 328/1976 και 14 του ν. 1821/1988 (ΦΕΚ 271 Α').
8. Στο τέλος του πρώτου εδαφίου της παρ. 3 του άρθρου 33 του ν. 5607/1932, όπως τούτο τελικά αντικαταστάθηκε με την παρ. 2 της παρ. Ζ' του άρθρου 58 του ν. 1539/1985, (ΦΕΚ 64 Α') προστίθεται η φράση: 'ή επί συστεγασμένων φαρμακείων με την επίβλεψη του ετέρου των συστεγαζομένων φαρμακοποιού".

Άρθρο 8
Εταιρεία εκμετάλλευσης φαρμακείων
1. Με απόφαση του νομάρχη, εφ' όσον χωροταξικά δεν κωλύεται η εξυπηρέτηση του κοινού, δύναται να επιτραπεί η σύσταση εταιρειών εκμετάλλευσης φαρμακείων, που λειτουργούν ως ατομικά, εταιρικά και συστεγαζόμενα.
2. Η εταιρεία μετά την έκδοση από το νομάρχη εγκριτικής απόφασης, συνιστάται με συμβολαιογραφικό έγγραφο, στο οποίο θα μνημονεύεται ο αριθμός της εγκριτικής απόφασης του νομάρχη. Κυρωμένα δε αντίγραφα αυτού υποβάλλονται, μέσα σ' ένα μήνα από την καταχώριση στα βιβλία του οικείου πρωτοδικείου, στο τμήμα ή τη διεύθυνση υγιεινής της νομαρχίας και στο φαρμακευτικό σύλλογο, του οποίου είναι μέλη οι μετέχοντες στην εταιρεία φαρμακοποιοί. Σε περίπτωση μη τηρήσεως των ανωτέρω ανακαλείται η εγκριτική απόφαση του νομάρχη. Η ανακλητική πράξη, με μέριμνα του οικείου νομάρχη, κοινοποιείται στο οικείο πρωτοδικείο για τη σημείωσή της στην οικεία καταχώριση.
3. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, καθορίζονται:
α) Η μορφή της εταιρείας.
β) Τα δικαιολογητικά, που θα πρέπει να υποβάλλονται στο τμήμα ή τη διεύθυνση υγιεινής της αρμόδιας νομαρχίας, για την έγκριση της συστάσεως της εταιρείας.
γ) Ν διαχείριση, η εκπροσώπηση της εταιρείας, ο διακριτικός εμπορικός τίτλος, που θα τίθεται μετά τη λέξη 'φαρμακείο' και "το ονοματεπώνυμο του φαρμακοποιού ή των φαρμακοποιών'.
δ) Οι όροι και προϋποθέσεις λειτουργίας ιδιαίτερων χώρων, εκτός των καταστημάτων των μετεχόντων στην εταιρεία φαρμακείων, για την αποκλειστική εξυπηρέτηση των αναγκών τούτων.
ε) Η έδρα, η χρονική διάρκεια της εταιρείας, που μπορεί να παρατείνεται με την αυτή διαδικασία, καθώς και τα επιτρεπόμενα ποσοστά συμμετοχής στην εταιρεία.
στ) Κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τη σύσταση και λειτουργία των εταιρειών.

Άρθρο 9
Εφημερίες φαρμακείων
1. Οι κατά το άρθρο 22 του ν. 1483/1984 (ΦΕΚ 153 Α') πίνακες διημερεύσεως και διανυκτερεύσεως των φαρμακείων της περιοχής κάθε φαρμακευτικού συλλόγου συντάσσονται με τη φροντίδα και ευθύνη αυτού, ισχύουν για ένα χρόνο και είναι υποχρεωτικοί για τα περιλαμβανόμενα σ' αυτούς μέλη τους.
Ο αριθμός των φαρμακείων που διημερεύουν κατά το Σάββατο ορίζεται υποχρεωτικά σε 20% του αριθμού των λειτουργούντων φαρμακείων.
2. Της υποχρεώσεως εφημεριών απαλλάσσονται, μετά από απόφαση του νομάρχη προσκαίρως ή οριστικώς, οι φαρμακοποιοί, για τους οποίους συντρέχουν σοβαροί λόγοι υγείας, αποδεικνυόμενοι με πιστοποιητικό νοσηλευτικών ιδρυμάτων ή άλλοι σοβαροί λόγοι, για τους οποίους θα εκφέρει γνώμη ο οικείος φαρμακευτικός σύλλογος.
3. Στο άρθρο 22 του ν. 1483/1984, όπως συμπληρώθηκε με την παράγραφο β' του άρθρου 41 του ν. 1892/1990, προστίθεται 6η παράγραφος ως εξής:
‘6. Τα φαρμακεία των νησιωτικών περιοχών και ιαματικών λουτροπόλεων δύνανται να λειτουργούν πέραν από τις κανονικές ώρες λειτουργίας και όλες τις ημέρες της εβδομάδας, μετά από σχετική απόφαση του οικείου νομάρχη. Η ισχύς της παραγράφου αυτής αρχίζει από της δημοσιεύσεως του νόμου'.
4. Οι παραβάτες των περί διημερεύσεων και διανυκτερεύσεων διατάξεων, πλην των προβλεπόμενου/ ποινικών και πειθαρχικών κυρώσεων, τιμωρούνται με απόφαση του αρμόδιου νομάρχη, με πρόσημο από 30.000 μέχρι 150.000 δραχμές και, σε περίπτωση υποτροπής, με πρόσκαιρο κλείσιμο του φαρμακείου από πέντε (5) ημέρες μέχρι έξι (6) μήνες.

Άρθρο 10
Φαρμακευτική Γνωμοδοτική Επιτροπή
1. Στο Υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων συνιστάται Φαρμακευτική Γνωμοδοτική Επιτροπή αποτελούμενη:
α) Από το νομικό σύμβουλο του Υπουργείου Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή το νόμιμο αναπληρωτή του, ως πρόεδρο.
β) Από τον πρόεδρο του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων ή το νόμιμο αναπληρωτή του, ως αντιπρόεδρο.
γ) Από τον προϊστάμενο της Διευθύνσεως Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή το νόμιμο αναπληρωτή του.
δ) Από τον προϊστάμενο της Διευθύνσεως Φαρμάκων και Φαρμακείων του Υπουργείου Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή το νόμιμο αναπληρωτή του.
ε) Από τον πρόεδρο του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου ή το νόμιμο αναπληρωτή του.
2. Η επιτροπή της παρ. 1 συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Με την ίδια απόφαση ορίζονται ο εισηγητής, ο οποίος πρέπει να είναι υπάλληλος του Υπουργείου Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων με βαθμό Α' του Κλάδου ΠΕ και ο γραμματέας της επιτροπής. Με παρόμοια απόφαση μπορεί να ρυθμίζονται θέματα λειτουργίας της ανωτέρω επιτροπής.
3. Η Φαρμακευτική Γ νωμοδοτική Επιτροπή είναι αρμόδια για τη γνωμοδότηση, προ της εκδόσεως αποφάσεως από τον Υπουργό Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, σε περιπτώσεις προσφυγών του άρθρου 8 του ν. 3200/1955 (ΦΕΚ 97 Α'), επί θεμάτων φαρμακείων και φαρμακαποθηκών, καθώς και επί κάθε άλλου θέματος φαρμακευτικής νομοθεσίας, για το οποίο ο υπουργός απευθύνει σχετικό ερώτημα.
4. Ο Υπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, επί προσφυγών του άρθρου 8 του ν. 3200/1955, ελέγχει την απόφαση του αρμόδιου νομάρχη σε θέματα φαρμακείων και φαρμακαποθηκών και κατ' ουσία δυνάμενος, κατά περίπτωση, V ακυρώσει ή να τροποποιήσει αυτές.

Άρθρο 11
Πειθαρχικά Συμβούλια
Το άρθρο 67 του ν. 3601/1928 (ΦΕΚ 97 Α'), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 του ν. 4111/1960 (ΦΕΚ
163 Α') και την παρ. ΣΤ' περ. 1 και 2 του άρθρου 37 του ν. 1316/1983 (ΦΕΚ 3 Α'), αντικαθίσταται ως εξής:
Ί. Πρωτοβάθμια πειθαρχικά συμβούλια λειτουργούν σε φαρμακευτικούς συλλόγους που έχουν άνω των 100 μελών. Πειθαρχικά παραπτώματα μελών φαρμακευτικών συλλόγων, που έχουν λιγότερα από εκατό (100) μέλη, εκδικάζονται από τα πειθαρχικά συμβούλια των πλησιέστερων φαρμακευτικών συλλόγων που ορίζονται με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου.
Η ρύθμιση αυτή ισχύει μέχρι της διεξαγωγής αρχαιρεσιών από το συγκεκριμένο φαρμακευτικό σύλλογο.
2. Κάθε καταγγελία υποβάλλεται υποχρεωτικά στη γραμματεία του πειθαρχικού συμβουλίου. Ο πρόεδρος του πειθαρχικού συμβουλίου μελετά τα στοιχεία της καταγγελίας και αποφαίνεται περί της παραπομπής ή μη του καταγγελλομένου στο πειθαρχικό συμβούλιο.
3. Στην περίπτωση, κατά την οποία ο καταγγελλόμενος κριθεί παραπεμπτέος στο πειθαρχικό συμβούλιο, ο πρόεδρος αυτού αφ' ενός τον καλεί να απολογηθεί εγγράφως εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών και αφ' ετέρου ορίζει εισηγητή επί της υποθέσεως ένα από τα μέλη του πειθαρχικού συμβουλίου.
4. Ο οριζόμενος ως εισηγητής μελετά τα στοιχεία της καταγγελίας και την απολογία του καταγγελλομένου και εισηγείται εγγράφως κατά τη συνεδρίαση του πειθαρχικού συμβουλίου.
5. Κατά την εκδίκαση της υποθέσεως ο καταγγελλόμενος καλείται να παραστεί με ειδική πρόσκληση. Η μη εμφάνισή του θεωρείται επιβαρυντικό στοιχείο.
6. Οι πειθαρχικές ποινές είναι:
α) Σύσταση.
β) Επίπληξη.
γ) Πρόσημο από 30.000 μέχρι 150.000 δραχμές. Το κατώτατο και ανώτατο όριο του προστίμου μπορεί να αυξηθεί μέχρι το πενταπλάσιο με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
δ) Στέρηση για τέσσερα χρόνια ή διαρκώς του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι.
ε) Πρόσκαιρο κλείσιμο του φαρμακείου από ένα μήνα μέχρι ένα έτος.
στ) Οριστική στέρηση της άδειας ασκήσεως επαγγέλματος σε ιδιαιτέρως σοβαρές περιπτώσεις.
Η επιβολή της ποινής των περ. γ' και ε' μπορεί να συνεπάγεται και την επιβολή της ποινής της περ. δ', εφ' όσον, κατά την κρίση του συμβουλίου, συντρέχει ιδιαίτερος προς τούτο λόγος.
7) Το πειθαρχικό συμβούλιο, αν κρίνει σκόπιμο, δύναται να διατάξει τη δημοσίευση, με έξοδα του τιμωρηθέντος, της αποφάσεώς του, όταν αυτή καταστεί αμετάκλητη, με τη μέριμνα του φαρμακευτικού συλλόγου, σε μια τοπική εφημερίδα και στο εκδιδόμενο από τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο 'φαρμακευτικό δελτίο’ ή σε έντυπο του τοπικού φαρμακευτικού συλλόγου, εφ’ όσον κυκλοφορεί.
8. Οι αποφάσεις του πρωτοβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου κοινοποιούνται στο φαρμακευτικό σύλλογο, του οποίου ο πειθαρχικώς διωχθείς είναι μέλος, οι δε υποκείμενες σε έφεση και στον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο.
9. Εφεση ενώπιον του Ανώτατου Φαρμακευτικού Πειθαρχικού Συμβουλίου επιτρέπεται, εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών, από την κοινοποίηση της απόφασης στον τιμωρηθέντα, στην περίπτωση επιβολής ποινής ιιροστίμου άνω των ενενήντα χιλιάδων (90.000) δραχμών, καθώς και σπς περιπτώσεις δ', ε' και στ" της παρ. 6. Για την άσκηση εφέσεως απαιτείται η καταβολή παραβόλου 5.000 δραχμών, το οποίο σε περίπτωση απορρίψεώς της καταπίπτει υπέρ του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, άλλως αποδίδεται τούτο στον εκκαλουντα.
10. Η άσκηση εφέσεως για τις περιπτώσεις δ', ε' και στ' της παραγράφου 6 συνεπάγεται την αναστολή εκτελέσεως των ποινών μέχρι της εκδόσεως αποφάσεώς επ αυτής.
11. Αποφάσεις του πειθαρχικού συμβουλίου, εφ' όσον κατέστησαν τελεσίδικες, εκτελούνται με μέριμνα του τμήματος ή της διευθύνσεως υγιεινής της αρμόδιας νομαρχίας.
12. Πρόσημα επιβληθέντα με οριστικές αποφάσεις του πρωτοβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου εισπράττονται από το φαρμακευτικό σύλλογο, του οποίου ο τιμωρηθείς είναι μέλος. Ο φαρμακευτικός σύλλογος υποχρεούται να επιστρέφει στον τιμωρηθέντα το επιβληθέν πρόσημο εξ ολοκλήρου ή μέρος αυτού, σε περίπτωση απαλλαγής του ή τροποποιήσεως της αποφάσεώς του πρωτοβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου από το Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο.’

Αρθρο 12
Κωδικοποίηση
Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μπορεί οι διατάξεις της κείμενης φαρμακευτικής νομοθεσίας να κωδικοποιούνται σε ενιαίο κείμενο, μεταγλωττιζόμενες, επίτρεπομένης της αναμορφώσεως της σειράς των σχετικών άρθρων.

Άρθρο 13
Ομογενείς φαρμακοποιοί
Ομογενείς φαρμακοποιοί δύνανται να λαμβάνουν άδεια ιδρύσεως φαρμακείου και φαρμακαποθήκης και να ασκούν το φαρμακευτικό επάγγελμα στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις διατάξεις της ισχύουσας κάθε φορά φαρμακευτικής νομοθεσίας.

Άρθρο 14
Της υποχρεώσεως του εδαφίου γ' της παραγράφου 2 του άρθρου 1 εξαιρούνται όσοι έχουν ή πρόκειται να λάβουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος φαρμακοποιού μέχρι 1.1.1992.
Στην περίπτωση αυτή δύνανται οι άρρενες φαρμακοποιοί να συστεγάζουν την άδεια ιδρύσεως φαρμακείου σε λειτουργούντα φαρμακεία ή να ορίζουν αναπληρωτή υπεύθυνο φαρμακοποιό μέχρι την εκπλήρωση των στρατιωτικών τους υποχρεώσεων.

Άρθρο 15
Καταργούμενες διατάξεις
Καταργούνται από της ισχύος του παρόντος οι διατάξεις:
α) Των άρθρων 1, 2 και 3 του α.ν. 517/1968 (ΦΕΚ 188 Α').
β) Των άρθρων 2 και 3 του β.δ. 675/1968 (ΦΕΚ 239 Α').
γ) Του άρθρου 1 του ν.δ. 68/1974 (ΦΕΚ 268 Α').
δ) Της παρ. 7 του άρθρου 35 του ν. 1316/1983 (ΦΕΚ 3 Α').
ε) Της περ. 1 της παρ. Ζ' του άρθρου 58 του ν. 1539/1985 (ΦΕΚ 64 Α').
στ) Των παραγράφων 1 και 3 του άρθρου 40 του ν. 1759/1988 (ΦΕΚ 50 Α') και
ζ) Γενικές ή ειδικές διατάξεις, που αντίκεινται στις διατάξεις του παρόντος νόμου ή που ρυθμίζουν με άλλο τρόπο θέματα που διέπονται απ' αυτόν.

Άρθρο 16
Στο άρθρο 8 του ν. 1398/1983 προστίθεται παράγραφος 3, που έχει ως εξής:
'3. Για την αντιμετώπιση δαπανών που απαιτούνται, πέραν των ως άνω διατιθέμενων πόρων, για την εκτέλεση συγκεκριμένων έργων η ΔΕΠΑΝΟΜ δύναται να λαμβάνει δάνεια από πιστωτικά ιδρύματα με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου ή της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία εγγύηση θα παρέχεται σύμφωνα με την, κατά τις κείμενες διατάξεις, διαδικασία'.

Άρθρο 17
1. Για τη χορήγηση άδειας άσκησης του φαρμακευτικού επαγγέλματος στους πτυχιούχους της φαρμακευτικής, με απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μετά από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕ.Σ.Υ.) συγκροτείται επιτροπή με έδρα τη Θεσσαλονίκη, εφαρμοζομένων ανάλογα των διατάξεων που ισχύουν για την αντίστοιχη επιτροπή των Αθηνών.
2. Ο λεπτομέρειες για την εφαρμογή της προηγούμενης παραγράφου κανονίζονται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, που εκδίδεται μετά γνώμη του ΚΕ.Σ.Υ. και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Άρθρο 18
Ιδιωτικές κλινικές
Η προβλεπόμενη από την παρ. 2 του άρθρου 53 του ν. 1892/1990 προθεσμία παρατείνεται μέχρι 31.12.1991.

Άρθρο 19
Κύρωση απόφασης
Κυρούται και έχει ισχύ νόμου από 1.7.1991 η υπ' αρ. Α3β/Φ.15/οικ. 7823/28.6.91 κοινή υπουργική απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοιν. Ασφαλίσεων ‘Χορήγηση μηνιαίου επιδόματος τροφής' (ΦΕΚ 474/Β/28.6.91), που έχει ως εξής:
'Αριθ. Α3β/Φ.15/ο»κ. 7823
Χορήγηση μηνιαίου επιδόματος τροφής.
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ, ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝ. ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις του Π.Δ/τος 87/86 Ενιαίο πλαίσιο οργάνωσης Νοσοκομείων'.
2. Την αρ. Α3β/Φ.8/οικ. 7378/17.6.91 κοινή Απόφαση περί καθορισμού του προσωπικού των Νοσοκομείων που δικαιούνται τροφής.
3. Την ανάγκη ίσης μεταχείρισης του προσωπικού των Νοσοκομείων των Κέντρων Υγείας.
4. Την αρ. Υ.1059/90 ΦΕΚ 295/Τ.Β/90 Απόφαση του Πρωθυπουργού 'ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αν. Υπουργό Υγείας, Πρόνοιας και Κοιν. Ασφαλίσεων', αποφασίζουμε:
1. Χορηγούμε από 1.7.91 ειδικό μηνιαίο επίδομα τροφής τεσσάρων (4.000) δρχ. αντί της χορηγούμενης τροφής.
2. Το εν λόγω επίδομα θα καταβάλλεται σε όλες τις κατηγορίες του προσωπικού των Νοσοκομείων και των Κ.Υ. πλην των ιατρών καθώς και στο προσωπικό του ΕΚΑΒ.
Η παρούσα να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και να κυρωθεί με Νόμο.
Αθήνα, 28 Ιουνίου 1991
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ
ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ, ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ
ΚΟΙΝ. ΑΣΦ/ΣΕΩΝ
ΙΩΝ. ΠΑΛΑΙΟΚΡΑΣΣΑΣ Γ. ΣΟΥΡΛΑΣ'

Άρθρο 20
1. Στα διατηρούμενα από 1.1.1984 και με τα επιδόματα της παρ. 1 περ. ιδ' του άρθρου 19 του ν. 1505/1984 περιλαμβάνεται και το επίδομα οδοιπορικών εξόδων της παρ. 2 περ. βτου άρθορυ 3 του ν. 828/1978. Το πιο πάνω επίδομα, όπως και το επίδομα ετοιμότητας, που διατηρήθηκε με το άρθρο 12 παρ. 1 του ν. 1643/1986, καταβάλλονται σε όλους του αγροτικούς γιατρούς (υπόχρεους, με (*)τεία, μόνιμους), που υπηρετούν σε αγροτικά ιατρεία, περιφερειακά ιατρεία, υγειονομικούς σταθμούς, κέντρα υγείας και στους αγροτικούς γιατρούς, που υπηρετούν με οποιονδήποτε τρόπο σε νοσοκομεία. Στους αγροτικούς γιατρούς, που ανατίθεται προσωρινά η εξυπηρέτηση των κατοίκων άλλων ιατρείων, το επίδομα οδοιπορικών εξόδων καταβάλλεται στο διπλάσιο.
2. Οι πρόσθετες αποδοχές των εδ. α' και γ' της παρ. 2 της Αριθ. Α3α/οικ. 15230/2101989 κοινής απόφασης των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης, Οικονομικών και Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΦΕΚ 732/ Β721089), που κυρώθηκε με το ν. 1881/1990 (ΦΕΚ 42/ Α /2331990), καταβάλλονται στους αγροτικούς γιατρούς κάθε μήνα από την ανάληψη υπηρεσίας και για όσο χρονικό διάστημα αυτοί υπηρετούν στην οργανική τους θέση.
Τα κίνητρα, που καθιερώθηκαν με την πιο πάνω κοινή απόφαση, δεν ισχύουν: α) για τους οπλίτες γιατρούς υπόχρεους υπηρεσίας υπαίθρου του ν.δ. 67/1968, β) για τους γιατρούς του κλάδου γιατρών Ε.Σ.Υ..
3. Αγροτικοί γιατροί αγροτικών ιατρείων, υγειονομικών σταθμών, περιφερειακών ιατρείων και κέντρων υγείας μπορούν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις υπηρεσιακών αναγκών και για όσο χρονικό διάστημα αυτές υφίστανται, να αποσπώνται σε νοσοκομεία, κέντρα υγείας, περιφερειακά ιατρεία, αγροτικά ιατρεία και υγειονομικούς σταθμούς, ή να ορίζονται μέλη υγειονομικών επιτροπών ή ελεγκτές γιατροί ή αναπληρωτές υγιειονολόγων γιατρών σε ιατρικά καθήκοντα. Σε περιπτώσεις που ανακύπτει οποιοδήποτε αποζημίωση αυτή βαρύνει το φορέα, στον οποίο υπάγεται ο γιατρός.
4. Αγροτικοί γιατροί, που υπηρετούν με οποιονδήποτε τρόπο σε νοσοκομεία, μπορούν να εφημερεύουν σε αυτά. Επίσης οι αγροτικοί γιατροί, που υπηρετούν σε περιφερειακά ιατρεία και κέντρα υγείας, μπορούν να εφημερεύουν στα κέντρα υγείας τις καθημερινές, τα Σαββατοκύριακα και εξαιρέσιμες ημέρες.
Με απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ορίζεται ο αριθμός των εφημεριών ανάλογα με τις υπάρχουοες ανάγκες, καθώς και ο τρόπος αποζημίωσης των γιατρών της παρούσας παραγράφου. Η παρούσα διάταξη ισχύει αναδρομικά από 191990.
5. Καθιερώνεται από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου τρίμηνη υποχρεωτική εκπαιδευτική πρακτική εξάσκηση των υπόχρεων υπηρεσίας υπαίθρου γιατρών σε νοσοκομεία του νομού, όπου θα διορισθούν. Το ανωτέρω τρίμηνο προσμετράται στο χρόνο υπηρεσίας υπαίθρου του ν.δ. 67/1968 και αναγνωρίζεται ως χρόνος ειδικότητας 3 μηνών στη Γενική Ιατρική, άρχεται δε από την επόμενη της ανάληψης καθηκόντων εργάσιμη ημέρα. Απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων καθορίζει κάθε σχετική λεπτομέρεια εκπαιδευτικών αντικειμένων χρόνου παραμονής στους επί μέρους τομείς εκπαιδευτών.
6. Απαγορεύεται η καθ' οιονδήποτε τρόπο αναγνώριση χρόνου άσκησης σε ιατρική ειδικότητα, εκτός της πιο πάνω (5) παραγράφου, που χρονικά συμπίπτει με το χρονικό διάστημα εκπλήρωσης της υπηρεσίας υπαίθρου του ν.δ. 67/1968.
7. Η παρ. 4 του άρθρου 4 του ν. 1579/1985 ισχύει αναδρομικά από 23.12.1985, ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου αυτού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και για τους γιατρούς πτυχιούχους ιατρικών σχολών του εξωτερικού, που αναγνωρίζονται ως ισότιμες στην Ελλάδα.

Άρθρο 21
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος νόμου αρχίζει από
1.1.1992, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στις επί μέρους διατάξεις του.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου του Κράτους.
Αθήνα, 10 Σεπτεμβρίου 1991